Từ nhà cung cấp nhỏ đến doanh nghiệp công nghiệp nghìn tỷ

Từ một doanh nghiệp kinh doanh máy móc gia công cơ khí, cung cấp linh kiện nhỏ lẻ, Automech hiện đã trở thành nhà sản xuất hàng nghìn mã linh kiện, cụm linh kiện ô tô cho VinFast. Doanh thu từ mức 800 tỷ đồng cách đây 3 năm đã tăng lên đạt 1.500 tỷ đồng vào năm 2025 và dự kiến cán đích 2.000 tỷ đồng trong năm 2026.

Quy mô lao động của Automech cũng tăng từ khoảng 200 người lên hơn 1.000 người, tương đương gấp 5 lần. Doanh nghiệp hiện có 3 nhà máy, trong đó nhà máy thứ ba vừa được khởi công ngày 13/10/2026 tại Vũng Áng, Hà Tĩnh, gần Nhà máy VinFast.

Theo ông Lương Đức Thụ, Chủ tịch HĐQT Automech, bước ngoặt lớn nhất không chỉ nằm ở tăng trưởng doanh thu, mà là việc chuyển từ kinh doanh thiết bị sang trực tiếp sản xuất linh kiện ô tô theo các tiêu chuẩn kỹ thuật và quản trị quốc tế.

Kiểm tra chất lượng chi tiết cho xe máy điện VinFast tại Automech.

Trước khi tham gia chuỗi cung ứng VinFast, Automech chưa có hệ thống sản xuất linh kiện ô tô quy mô lớn. Nhưng từ việc cung cấp máy móc cho các xưởng sản xuất tại Hải Phòng, sau đó là Hà Tĩnh, doanh nghiệp đã quyết định đầu tư nhà máy, mở rộng sang sản xuất các chi tiết thân vỏ và cụm linh kiện.

Hiện Automech sản xuất khung cho 2 mẫu xe buýt điện, cụm CCB cho 3 mẫu ô tô cùng hàng nghìn mã linh kiện khác nhau. Điều khiến ông Thụ đánh giá cao là trong quá trình hợp tác, đội ngũ kỹ thuật, mua hàng và kiểm soát chất lượng của VinFast trực tiếp đến nhà máy đối tác để hỗ trợ đào tạo nhân lực, chuẩn hóa quy trình sản xuất và kiểm soát tiến độ.

“VinFast thấy đối tác yếu khâu nào là cử người xuống hỗ trợ, đào tạo thao tác để đạt chuẩn quốc tế”, ông Thụ chia sẻ.

Quá trình này giúp Automech hoàn thiện hệ thống sản xuất và đạt chứng nhận IATF 16949, tiêu chuẩn quản lý chất lượng quan trọng của ngành ô tô. Doanh nghiệp cũng đã khảo sát mặt bằng tại Ấn Độ để nghiên cứu phương án đầu tư nhà máy sản xuất linh kiện, cụm linh kiện phục vụ VinFast tại thị trường này.

Tuy nhiên, câu chuyện của Automech không phải trường hợp cá biệt.

Công ty cổ phần Công nghiệp Weldcom, doanh nghiệp bắt đầu hợp tác với VinFast từ năm 2018, cũng trải qua quá trình chuyển đổi đáng kể, từ cung cấp thiết bị và dịch vụ gia công kim loại sang đảm nhận vai trò tổng thầu tích hợp dây chuyền sản xuất thân vỏ ô tô.

Theo bà Hồ Thị Nga, Phó tổng giám đốc Weldcom, ban đầu Weldcom tham gia thiết kế, triển khai và lắp đặt dây chuyền xe máy điện. Sau đó, đã đảm nhận việc tái thiết lập dây chuyền sản xuất thân vỏ ô tô tại Hải Phòng với hơn 200 robot, mức độ tự động hóa gần như hoàn toàn.

Từ Hải Phòng, Weldcom tiếp tục thực hiện các dự án tại Hà Tĩnh, Ấn Độ và Indonesia, đảm nhận những công việc có hàm lượng kỹ thuật ngày càng cao.

Dây chuyền hàn tự động do Weldcom thi công tại nhà máy VinFast Hà Tĩnh.

Đáng chú ý, từ năm 2018 đến hết năm 2025, tổng giá trị hợp đồng giữa Weldcom và VinFast đạt hơn 200 triệu USD. Quy mô doanh nghiệp tăng khoảng 300% kể từ khi bắt đầu hợp tác. Doanh thu hiện dao động từ 3.000 đến 4.000 tỷ đồng mỗi năm, trong đó các dự án VinFast đóng góp khoảng 50-60%.

Có thời điểm Weldcom đồng thời triển khai 11 dây chuyền sản xuất thân vỏ ô tô, phải tổ chức làm việc liên tục để đáp ứng tiến độ.

Bà Nga cho biết, doanh nghiệp đã triển khai dự án xưởng hàn thân vỏ tại Ấn Độ, trong đó giai đoạn 2 hoàn thành vượt tiến độ, đồng thời tiếp tục nhận các dự án quy mô lớn hơn tại Indonesia. Từ nền tảng này, Weldcom đang tiếp cận các tập đoàn sản xuất ô tô lớn tại Ấn Độ như Mahindra và Tata.

Nếu Automech và Weldcom cho thấy sự thay đổi về năng lực sản xuất và công nghệ, thì câu chuyện của Công ty cổ phần Công nghệ và Thiết bị CNC Hà Nội phản ánh khá rõ tác động từ việc gia tăng đơn hàng và ổn định đầu ra.

Theo ông Nguyễn Bình Minh, Chủ tịch HĐQT CNC Hà Nội, doanh nghiệp bắt đầu cung cấp các sản phẩm phục vụ nhà máy VinFast thông qua những nhà cung cấp khác từ năm 2017 và trở thành nhà cung cấp trực tiếp từ năm 2025. Các sản phẩm chủ yếu gồm pallet đóng hàng linh kiện dập, xe đẩy trong nhà máy, lồng thép chứa hàng và hệ thống kệ kho.

Khi nhu cầu đóng gói linh kiện xuất khẩu sang Indonesia và Ấn Độ tăng mạnh, CNC Hà Nội cũng mở rộng sản xuất. Doanh thu từ mức hơn 110 tỷ đồng năm 2025 đã đạt trên 225 tỷ đồng chỉ trong 9 tháng đầu năm 2026, vượt hơn hai lần doanh thu cả năm trước. Sản lượng kiện đóng hàng trong cùng giai đoạn đạt gần 100.000 kiện.

Doanh nghiệp cũng đã đầu tư thêm một nhà máy chuyên sản xuất pallet đóng hàng linh kiện dập, đồng thời tăng cường sử dụng robot hàn, máy cắt laser CNC và thiết bị chấn dập tự động.

Theo ông Minh, việc VinFast cung cấp kế hoạch đặt hàng và dự báo trước những thay đổi về sản lượng giúp doanh nghiệp chủ động tổ chức sản xuất, tối ưu chi phí và mạnh dạn đầu tư thiết bị.

Với Công ty Kimsen, hợp tác cùng VinFast từ năm 2021 đã mở ra cơ hội tham gia sâu vào lĩnh vực sản xuất linh kiện ô tô, vốn có những yêu cầu khắt khe về kỹ thuật và chất lượng.

Kimsen hiện cung cấp nhiều nhóm linh kiện nhôm cho các dòng xe VinFast, gồm khung gầm, thanh gia cường thân xe, thanh cản, nẹp sàn xe buýt điện và vỏ nhôm pin xe máy điện. Theo ông Dương Minh Hải, Giám đốc cấp cao Kimsen, quy mô cung ứng cho VinFast năm 2026 đạt khoảng 600 tỷ đồng.

Điều đáng chú ý là doanh nghiệp đang chuyển từ phương thức sản xuất theo bản vẽ sang tham gia sớm hơn vào quá trình thiết kế, đánh giá khả năng sản xuất và tối ưu quy trình.

Kimsen dự kiến xây dựng nhà máy thứ hai trong năm 2027, đồng thời đầu tư trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, nâng cấp hệ thống quản trị ERP và phát triển đội ngũ nghiên cứu và phát triển (R&D).

Lãnh đạo công ty cũng cho hay, sự thay đổi lớn nhất của Kimsen sau khi tham gia chuỗi cung ứng VinFast là chất lượng, năng lực sản xuất, từ tổ chức các đơn hàng lớn đến đầu tư công nghệ và xây dựng khả năng tham gia thiết kế sản phẩm.

Những trường hợp trên cho thấy sự phát triển của doanh nghiệp đầu cuối có thể tạo ra thị trường cho nhiều nhà cung cấp trong nước. Tuy nhiên, giá trị lớn hơn không chỉ nằm ở việc gia tăng đơn hàng, mà còn ở quá trình doanh nghiệp từng bước nâng cấp công nghệ, quản trị và năng lực sản xuất để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao.

Cần những doanh nghiệp hạt nhân dẫn dắt chuỗi cung ứng Việt Nam

Từ câu chuyện của Automech, Weldcom, CNC Hà Nội hay Kimsen, một vấn đề lớn hơn được đặt ra đối với phát triển công nghiệp Việt Nam là để hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ đủ sức cạnh tranh, cần có những doanh nghiệp đầu tàu tạo ra thị trường, tổ chức chuỗi cung ứng và dẫn dắt các nhà sản xuất cùng phát triển.

Một ngành công nghiệp khó có thể phát triển bền vững nếu chỉ dựa vào những doanh nghiệp gia công riêng lẻ, thiếu liên kết với nhà sản xuất sản phẩm cuối cùng.

Trong ngành ô tô, một chiếc xe có hàng nghìn chi tiết, linh kiện, đòi hỏi sự tham gia của nhiều doanh nghiệp ở các cấp độ khác nhau, từ vật liệu, cơ khí chính xác, điện tử, nhựa kỹ thuật đến thiết bị và dây chuyền sản xuất.

Nhưng để các doanh nghiệp này đầu tư, mở rộng quy mô và nâng cấp công nghệ, yếu tố quan trọng là phải có thị trường đủ lớn, nhu cầu tương đối ổn định và hệ thống tiêu chuẩn thống nhất. Đây chính là vai trò của doanh nghiệp hạt nhân trong chuỗi cung ứng.

Hội nghị Tăng cường Nội địa hóa và Phát triển Hệ thống Nhà cung cấp cho VinGroup.

Doanh nghiệp đầu tàu không chỉ đặt hàng sản phẩm, mà còn xác định yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng, tiến độ giao hàng và phối hợp với nhà cung cấp trong quá trình phát triển sản phẩm.

Ở chiều ngược lại, khi nhà cung cấp nâng cao năng lực, doanh nghiệp đầu cuối cũng có thêm điều kiện tăng tỷ lệ nội địa hóa, rút ngắn chuỗi cung ứng, tối ưu chi phí và chủ động hơn trong tổ chức sản xuất.

Theo bà Hồ Thị Nga, Phó tổng giám đốc Weldcom, sự hỗ trợ lớn nhất mà VinFast dành cho các nhà cung cấp là tạo ra thị trường, thiết lập tiêu chuẩn và tin tưởng trao cơ hội cho những doanh nghiệp Việt Nam có năng lực.

Đối với Weldcom, việc được tham gia những dự án phức tạp đã tạo điều kiện để doanh nghiệp từng bước làm chủ công nghệ tích hợp dây chuyền sản xuất thân vỏ ô tô, từ nhà cung cấp thiết bị trở thành doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ và đảm nhận vai trò tổng thầu.

Tương tự, Kimsen đang hướng tới việc không chỉ sản xuất một số linh kiện riêng lẻ, mà còn tham gia từ khâu thiết kế và cung cấp các giải pháp sản xuất có giá trị cao hơn.

Những thay đổi này có ý nghĩa quan trọng đối với ngành công nghiệp hỗ trợ. Bởi nếu chỉ dừng ở gia công đơn giản, doanh nghiệp Việt Nam khó nâng cao giá trị gia tăng và thường phải cạnh tranh chủ yếu bằng chi phí nhân công.

Khi có khả năng tham gia thiết kế, nghiên cứu, thử nghiệm và tổ chức sản xuất những cụm linh kiện phức tạp, doanh nghiệp mới có điều kiện nâng vị trí trong chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp đầu tàu cũng không đồng nghĩa với việc nhà cung cấp được bảo đảm thành công.

Theo bà Nguyễn Thị Tuyết, đại diện Nippon Paint Vĩnh Phúc, một doanh nghiệp đầu tàu tạo ra nhu cầu thị trường thực tế, đồng thời đặt ra các tiêu chuẩn cao về chất lượng, chi phí, tốc độ và năng lực phát triển sản phẩm. Chính những yêu cầu này thúc đẩy nhà cung cấp đầu tư công nghệ, nâng cao năng suất và chuyên nghiệp hóa quản trị.

Nippon Paint Vĩnh Phúc bắt đầu hợp tác với VinFast từ năm 2018, cung cấp các sản phẩm và giải pháp sơn, hóa chất cho ô tô, xe buýt điện, xe máy điện và linh kiện.

Lãnh đạo VinGroup giới thiệu hàng loạt cơ hội hợp tác và chính sách ưu đãi cho các nhà cung cấp.

Theo đại diện doanh nghiệp, tốc độ phát triển của VinFast đòi hỏi nhà cung cấp phải cải thiện liên tục khả năng lập kế hoạch, phối hợp chuỗi cung ứng, phản hồi kỹ thuật và kiểm soát chất lượng.

Trong bối cảnh đó, chính sách hỗ trợ nhà cung cấp được Vingroup công bố tại Hội nghị Tăng cường Nội địa hóa và Phát triển Hệ thống Nhà cung cấp 2026, diễn ra ngày 16/10 tại Hà Nội có thêm ý nghĩa đối với việc mở rộng hệ sinh thái công nghiệp trong nước.

Theo chính sách mới, các doanh nghiệp đặt nhà máy tại khu công nghiệp của Vinhomes và VinFast được giảm 50% tiền thuê đất trong 3 năm đầu, giảm 30% trong 5 năm tiếp theo. Vingroup đồng thời chia sẻ hạ tầng logistics, hệ thống cảng biển nước sâu, cung cấp dự báo sản lượng trong 12-24 tháng và ký kết các thỏa thuận khung dài hạn.

Tập đoàn cũng cam kết hỗ trợ thông tin kỹ thuật, tư vấn nâng cấp hệ thống quản lý chất lượng, thẩm định mẫu thử và kết nối doanh nghiệp trong nước với đối tác nước ngoài để hợp tác hoặc chuyển giao công nghệ.

Đây là những chính sách có thể giúp doanh nghiệp giảm bớt rào cản về chi phí, thị trường và công nghệ khi quyết định đầu tư mở rộng sản xuất.

Đáng chú ý nữa là nhu cầu phát triển hệ thống nhà cung cấp của Vingroup không còn giới hạn trong ngành ô tô. Tập đoàn đang mở rộng hoạt động sang luyện kim với dự án VinMetal tại Hà Tĩnh, hạ tầng giao thông với các dự án đường sắt, năng lượng với các dự án của VinEnergo, bên cạnh các lĩnh vực bất động sản, xây dựng, công nghệ và dịch vụ.

Riêng trong lĩnh vực năng lượng, VinEnergo đang triển khai 8 dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam với tổng công suất khoảng 7,5 GW, cùng các dự án quốc tế.

Nếu các dự án này được triển khai theo kế hoạch, nhu cầu về thiết bị cơ khí, kết cấu thép, vật liệu, linh kiện, công nghệ tự động hóa và dịch vụ kỹ thuật có thể mở ra thị trường mới cho nhiều doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam.

Tuy nhiên, mục tiêu lâu dài không chỉ là hình thành những nhà cung cấp phụ thuộc vào một khách hàng lớn, mà phải giúp các doanh nghiệp tích lũy năng lực để có thể cung ứng cho nhiều khách hàng, nhiều ngành công nghiệp và nhiều thị trường khác nhau.

Câu chuyện Weldcom đang tiếp cận các nhà sản xuất ô tô tại Ấn Độ, Automech khảo sát khả năng mở nhà máy ở nước ngoài hay Kimsen đầu tư phát triển R&D cho thấy hướng đi này đang từng bước hình thành.

Đối với nền công nghiệp Việt Nam, giá trị của một doanh nghiệp đầu tàu không chỉ được đo bằng quy mô doanh thu hay số lượng nhà máy của chính doanh nghiệp đó, mà còn ở khả năng tạo ra hệ thống nhà cung cấp có năng lực sản xuất, công nghệ và quản trị ngày càng cao.

Khi những doanh nghiệp hạt nhân phát triển và chủ động mở cơ hội cho các nhà cung cấp nội địa, tăng trưởng của một doanh nghiệp có thể tạo ra động lực tăng trưởng cho nhiều doanh nghiệp khác. Đó cũng là cơ sở để công nghiệp hỗ trợ Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, hình thành hệ sinh thái sản xuất có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.