Nói về nguy cơ bùng phát dịch cúm, theo PGS-TS.Nguyễn Thị Hoài An, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa An Việt, thời điểm giao mùa là giai đoạn các bệnh lý hô hấp dễ bùng phát ở trẻ em. Trong đó, cúm A và viêm amidan có nhiều triệu chứng tương đồng, khiến không ít cha mẹ nhầm lẫn khi chăm sóc và điều trị cho con.

Cúm A thường diễn biến nhẹ, song vẫn có những trường hợp xuất hiện biến chứng nguy hiểm nên không thể chủ quan.

Thực tế, nhiều trẻ được đưa đến bệnh viện trong tình trạng sốt cao, ho, mệt mỏi kéo dài. Tuy nhiên, trước đó cha mẹ cho rằng trẻ chỉ bị viêm họng hoặc viêm amidan nên tự mua thuốc hạ sốt, thậm chí dùng kháng sinh. Khi trẻ nhập viện, bệnh đã chuyển nặng.

Viêm amidan thường gây khô họng, hơi thở có mùi, ngứa rát cổ họng, cảm giác vướng như có dị vật. Trẻ có thể khó nuốt, nói giọng khàn, ngáy khi ngủ do đường hô hấp bị cản trở. Khi quan sát họng, có thể thấy amidan sưng đỏ, xuất hiện các chấm mủ trắng hoặc vàng. Ngoài ra, trẻ có thể kèm theo hạch cổ sưng đau, mệt mỏi, chán ăn, sụt cân.

Trong khi đó, cúm A là bệnh do virus gây ra, với các biểu hiện ban đầu như sốt, đau họng, ho, nhưng bệnh có thể tiến triển nhanh hơn. Phần lớn trẻ mắc cúm A chỉ cần điều trị ngoại trú theo chỉ định của bác sỹ.

Tuy nhiên, nếu xuất hiện biến chứng như viêm phế quản, viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi, người bệnh cần nhập viện điều trị. Các biến chứng này thường gặp ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh mạn tính.

Cúm A thường diễn biến nhẹ, song vẫn có những trường hợp xuất hiện biến chứng nguy hiểm nên không thể chủ quan. Viêm phổi là biến chứng thường gặp ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, người mắc các bệnh mạn tính như bệnh mạch vành, suy tim, đái tháo đường. Ngoài ra, cúm A còn có thể gây viêm tai giữa, viêm xoang, nhiễm trùng đường tiết niệu và các biểu hiện nặng như sốt cao, khó thở, phù phổi, tím tái.

Đối với phụ nữ mang thai, mắc cúm có thể dẫn đến biến chứng viêm phổi, tăng nguy cơ sảy thai. Biến chứng nguy hiểm nhất của cúm là phù não và tổn thương gan nghiêm trọng, có thể gây tử vong.

Cũng theo PGS-TS.Nguyễn Thị Hoài An, cúm A có thể điều trị tại nhà theo chỉ định của bác sỹ, nhưng khi bệnh diễn tiến nặng, người bệnh cần được điều trị tại các cơ sở y tế để tránh các biến chứng nguy hiểm.

Chuyên gia cũng khuyến cáo phụ huynh cần giữ ấm cho trẻ, đặc biệt khi thời tiết chuyển lạnh; cho trẻ đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc đến nơi đông người; giữ vệ sinh đường hô hấp. Môi trường lớp học đông đúc là điều kiện thuận lợi để virus lây lan. Bên cạnh đó, cần tăng cường dinh dưỡng, xây dựng chế độ sinh hoạt khoa học để nâng cao sức đề kháng cho trẻ.

Có nhiều biện pháp phòng ngừa cúm A cho cả người lớn và trẻ em, trong đó quan trọng và hiệu quả nhất là tiêm vắc-xin cúm đầy đủ, đúng lịch. Việc tiêm phòng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nguy hiểm nếu không may nhiễm virus.

Theo bác sỹ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, tiêm vắc-xin cúm giúp giảm rõ rệt nguy cơ nhập viện, hạn chế tổn thương phổi và ngăn ngừa tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp.

Đối với người mắc bệnh tự miễn hoặc người ghép thận đang sử dụng thuốc chống thải ghép, tiêm vắc-xin cúm hằng năm là biện pháp bảo vệ cần thiết, an toàn và không ảnh hưởng đến chức năng thận ghép. Thời điểm tiêm tốt nhất là trước mùa cúm từ 4-6 tuần để cơ thể kịp tạo miễn dịch.

Nói thêm về vắc-xin cúm, bác sỹ Lê Thị Kim Hoa, đại diện Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết, dù cúm mùa thường diễn biến nhẹ, bệnh vẫn có thể trở nặng với các biểu hiện như sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim và thậm chí dẫn đến tử vong.

Virus cúm mùa gồm nhiều chủng khác nhau như cúm A(H1N1), cúm A(H3N2) và hai chủng cúm B, với khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục qua từng năm. Các chủng cúm B cũng có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính. Do đó, việc tiêm nhắc lại vắc-xin cúm hằng năm là cần thiết để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Tổ chức Y tế Thế giới duy trì hệ thống giám sát virus cúm toàn cầu, trong đó có Việt Nam, nhằm theo dõi các chủng virus lưu hành theo từng khu vực. Từ dữ liệu này, các chuyên gia dự báo chủng virus xuất hiện trong từng mùa và hướng dẫn sản xuất vắc-xin phù hợp.

Việt Nam thuộc Bắc bán cầu, vì vậy người dân được khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần, trước khi mùa cúm bắt đầu, để được bảo vệ trong suốt mùa Đông - Xuân.

Theo khuyến cáo, vắc-xin cúm được chỉ định cho tất cả mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên, đặc biệt quan trọng với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính.

Trong bối cảnh virus cúm liên tục biến đổi và nguy cơ dịch bệnh luôn tiềm ẩn, tiêm vắc-xin cúm hằng năm là biện pháp phòng bệnh đơn giản, chủ động và hiệu quả nhất, góp phần bảo vệ sức khỏe cá nhân, gia đình và cộng đồng.