Một ca phẫu thuật thay khớp thành công không chỉ được đánh giá bằng việc khớp nhân tạo được đặt đúng vị trí hay tổn thương được xử lý triệt để. Điều quan trọng hơn là người bệnh có thể đi lại, sinh hoạt và trở về với cuộc sống thường ngày như thế nào sau phẫu thuật.

Quan điểm lấy khả năng phục hồi vận động và chất lượng cuộc sống làm thước đo hiệu quả điều trị đang trở thành định hướng quan trọng của y học hiện đại, nhất là khi dân số già hóa và nhu cầu điều trị các bệnh lý cơ xương khớp ngày càng gia tăng.

Đây cũng là một trong những nội dung trọng tâm được các chuyên gia trong nước và quốc tế trao đổi tại Hội thảo “Những tiến bộ trong phẫu thuật khớp háng và khớp gối”, do Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh tổ chức trong hai ngày 17 - 18/10.

Hội thảo quy tụ 13 chuyên gia đến từ 10 trung tâm chấn thương chỉnh hình tại Việt Nam, Áo, Nhật Bản, Đức, Ấn Độ và Đài Loan (Trung Quốc), cùng hơn 100 bác sỹ, chuyên gia tham dự. Với 18 báo cáo khoa học và hai ca phẫu thuật được truyền hình trực tiếp từ phòng mổ, chương trình tập trung vào những tiến bộ trong thay khớp háng, khớp gối, phẫu thuật tái tạo dây chằng, xử trí các tổn thương phức tạp và ứng dụng công nghệ hiện đại trong điều trị.

Các đại biểu tham dự Hội thảo “Những tiến bộ trong phẫu thuật khớp háng và khớp gối”

Phát biểu tại Hội thảo, PGS-TS.Hà Kim Trung, Phó Giám đốc Y khoa Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh cho biết, việc kết nối với các chuyên gia quốc tế không chỉ tạo cơ hội trao đổi học thuật mà còn giúp đội ngũ bác sỹ Việt Nam tiếp cận những phương pháp điều trị tiên tiến, cập nhật kinh nghiệm thực tiễn và từng bước nâng cao năng lực chuyên môn.

Một trong những vấn đề được đặc biệt quan tâm là phẫu thuật thay khớp ở người cao tuổi, nhóm bệnh nhân có những đặc điểm sinh lý, bệnh lý và nhu cầu chăm sóc khác biệt so với người trẻ.

Còn theo GS-TS.BS.Dietmar Krappinger, Phó Giám đốc Khoa Chấn thương Chỉnh hình kiêm Trưởng Đơn nguyên Phẫu thuật Xương chậu và Khớp háng, Đại học Y Innsbruck (Áo), thách thức trong điều trị bệnh lý khớp háng ở người cao tuổi không chỉ nằm ở kỹ thuật phẫu thuật mà còn ở cách tiếp cận toàn diện đối với từng người bệnh.

Theo ông, người cao tuổi không đơn thuần là những bệnh nhân nhiều tuổi hơn. Sự suy giảm thể lực, những thay đổi sinh lý và các bệnh lý nội khoa đi kèm đòi hỏi phẫu thuật viên phải xây dựng chiến lược điều trị riêng, từ lựa chọn phương pháp cố định khớp nhân tạo, kỹ thuật gây mê, gây tê đến kế hoạch phục hồi chức năng.

Đặc biệt, với nhóm bệnh nhân này, khả năng vận động sớm sau phẫu thuật có ý nghĩa rất quan trọng. Mỗi ngày nằm bất động có thể khiến người cao tuổi mất thêm khối lượng cơ, suy giảm thể lực và gặp nhiều khó khăn hơn trong quá trình phục hồi.

GS-TS.BS.Hiranaka Takafumi, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Khớp, Trưởng Khoa Phẫu thuật Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Takatsuki (Nhật Bản) trình bày tham luận tại Hội thảo.

GS.Dietmar Krappinger chia sẻ, tại bệnh viện của ông ở Áo, bệnh nhân cao tuổi sau thay khớp háng thường được hướng dẫn tập vận động ngay trong ngày phẫu thuật hoặc muộn nhất là ngày hôm sau. Để thực hiện được điều đó, phẫu thuật phải bảo đảm độ vững chắc của khớp nhân tạo, đồng thời hạn chế tối đa tổn thương các mô và nhóm cơ xung quanh.

Theo chuyên gia, bản chất của phẫu thuật ít xâm lấn không đơn thuần nằm ở đường rạch da ngắn, mà quan trọng hơn là bảo vệ các cấu trúc cơ, hạn chế tổn thương mô và tạo điều kiện thuận lợi cho người bệnh sớm vận động.

Điều đáng chú ý là tuổi tác không phải rào cản tuyệt đối đối với phẫu thuật thay khớp. Ngay cả ở những bệnh nhân 90 tuổi, nếu tình trạng thoái hóa khớp háng ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống, việc phẫu thuật vẫn có thể được cân nhắc trên cơ sở đánh giá toàn diện sức khỏe và nguy cơ điều trị.

Quan điểm này đặt ra cách nhìn nhận mới đối với chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Thay vì chỉ tập trung kiểm soát đau hoặc hạn chế vận động để tránh rủi ro, mục tiêu điều trị cần hướng tới duy trì khả năng tự chủ, giúp người bệnh tiếp tục tham gia các hoạt động thường ngày và hạn chế sự phụ thuộc vào người thân.

Từ kinh nghiệm điều trị tại Áo, GS.Dietmar Krappinger nhận định, cùng với quá trình già hóa dân số, Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhu cầu ngày càng lớn trong điều trị các bệnh lý cơ xương khớp ở nhóm người rất cao tuổi. Điều này đòi hỏi các cơ sở y tế không chỉ phát triển kỹ thuật ngoại khoa mà còn nâng cao năng lực chăm sóc lão khoa, gây mê hồi sức và phục hồi chức năng sau phẫu thuật.

GS.TS.BS Dietmar Krappinger sẽ mang đến hội thảo 2 bài báo cáo tại 2 phiên chuyên môn.

Nếu kỹ thuật ít xâm lấn giúp giảm tổn thương mô và tạo điều kiện phục hồi sớm, sự xuất hiện của robot và trí tuệ nhân tạo đang mở ra những khả năng mới trong việc nâng cao độ chính xác và cá thể hóa phẫu thuật thay khớp.

GS-TS.BS.Hiranaka Takafumi, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Khớp, Trưởng Khoa Phẫu thuật Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Takatsuki (Nhật Bản) cho biết, phẫu thuật có sự hỗ trợ của robot đang phát triển mạnh trên thế giới, trở thành một trong những xu hướng đáng chú ý trong điều trị bệnh lý khớp háng và khớp gối.

Một trong những ưu điểm nổi bật của công nghệ này là khả năng hỗ trợ phẫu thuật viên thực hiện các thao tác với độ chính xác đến từng milimet, đặc biệt trong căn chỉnh trục khớp, xác định vị trí cắt xương và đặt các cấu phần khớp nhân tạo.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Nhật Bản, giá trị của robot không chỉ dừng ở việc nâng cao độ chính xác trong phòng mổ. Quan trọng hơn, hệ thống có thể thu thập một lượng lớn dữ liệu liên quan đến quá trình phẫu thuật, bao gồm trục căn chỉnh khớp, vị trí cắt xương, độ lỏng của các cấu trúc mô mềm và nhiều thông số khác.

TS-BS.Lê Quang Huy (bên trái) thực hiện phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng chéo trước.

Khi những dữ liệu này được kết hợp với thông tin trước và sau phẫu thuật như khả năng vận động, biên độ khớp và đánh giá của người bệnh về kết quả điều trị, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ phân tích, giúp bác sỹ hiểu rõ hơn những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của từng phương pháp can thiệp.

GS.Hiranaka Takafumi nhấn mạnh, không có một kỹ thuật phẫu thuật duy nhất phù hợp với tất cả bệnh nhân. Sự khác biệt về cấu trúc giải phẫu, tình trạng tổn thương, chất lượng xương, mức độ vận động và nhu cầu sinh hoạt khiến mỗi người bệnh cần được lựa chọn chiến lược điều trị riêng.

Trong tương lai, việc kết hợp robot, AI và dữ liệu lớn được kỳ vọng sẽ giúp phẫu thuật viên xác định phương án tối ưu cho từng trường hợp, thay vì chỉ dựa vào những quy trình phẫu thuật mang tính chuẩn hóa. Theo dự báo của chuyên gia, những tiến bộ đáng kể trong lĩnh vực này có thể xuất hiện trong khoảng 5 - 10 năm tới.

Bên cạnh phẫu thuật thay khớp lần đầu, các chuyên gia cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho những trường hợp phải thay lại khớp nhân tạo, vốn phức tạp hơn nhiều do tổn thương xương, mô mềm hoặc các biến chứng sau can thiệp.

Theo GS.Hiranaka Takafumi, với phẫu thuật thay lại khớp gối, điều quan trọng trước tiên là xác định chính xác nguyên nhân khiến khớp nhân tạo trước đó thất bại. Sau khi tháo bỏ khớp cũ, người bệnh có thể xuất hiện những khuyết hổng xương đáng kể, tổn thương mô mềm hoặc tình trạng nhiễm trùng quanh khớp.

Vì vậy, phẫu thuật viên phải đánh giá kỹ mức độ thiếu hụt xương, độ vững của các cấu trúc xung quanh, lựa chọn loại khớp nhân tạo phù hợp và xây dựng phương án tái tạo riêng cho từng bệnh nhân. Nếu nguyên nhân thất bại liên quan đến nhiễm trùng, việc kiểm soát nhiễm trùng trở thành yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả điều trị.

Những thách thức này cho thấy phẫu thuật thay khớp hiện đại không chỉ đòi hỏi sự chính xác về kỹ thuật mà còn cần quá trình đánh giá, lập kế hoạch và phối hợp đa chuyên khoa chặt chẽ.

TS-BS.Lê Quang Huy, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh thăm khám cho bệnh nhân trước phẫu thuật.

Tại Hội thảo, nhiều báo cáo chuyên sâu cũng tập trung vào các giải pháp bảo tồn và tái tạo khớp, điều trị tổn thương dây chằng, sụn chêm, xử trí gãy xương quanh khớp nhân tạo và hạn chế nguy cơ thất bại sau phẫu thuật.

Điểm nhấn của chương trình là hai ca phẫu thuật được truyền hình trực tiếp từ phòng mổ tới hội trường trong ngày 18/10, tạo điều kiện để các bác sỹ theo dõi toàn bộ quá trình lựa chọn kỹ thuật, triển khai can thiệp và xử trí những tình huống thực tế.

Ca thứ nhất là phẫu thuật thay khớp háng bằng kỹ thuật ít xâm lấn SuperPATH cho bệnh nhân 46 tuổi bị hoại tử chỏm xương đùi phải độ IV, do ê-kíp Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh thực hiện với sự cố vấn chuyên môn của chuyên gia Đức Joerg Beardi.

Ca thứ hai là phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng chéo trước lần hai kết hợp kỹ thuật gia cố ngoài khớp cho bệnh nhân 27 tuổi, từng phẫu thuật tái tạo dây chằng nhưng bị tổn thương tái phát. Ca mổ do các bác sỹ Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc thực hiện với sự cố vấn của chuyên gia Áo Christian Koidl.

Việc đưa các trường hợp bệnh lý thực tế vào chương trình khoa học giúp kết nối kiến thức học thuật với thực hành lâm sàng, đồng thời tạo cơ hội để phẫu thuật viên trong nước trao đổi trực tiếp với chuyên gia quốc tế về những quyết định chuyên môn ngay trong quá trình điều trị.

Theo đại diện Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, Bệnh viện đã được Hiệp hội Phẫu thuật Hoàng gia Anh (RCS) công nhận là Trung tâm Đào tạo Ngoại khoa theo tiêu chuẩn quốc tế. Việc tổ chức các chương trình khoa học chuyên sâu, kết hợp trao đổi học thuật và phẫu thuật trực tiếp được xác định là một trong những hướng đi nhằm tăng cường hợp tác, nâng cao năng lực đội ngũ và thúc đẩy ứng dụng các tiến bộ y học.

Nhìn rộng hơn, những thay đổi trong phẫu thuật thay khớp đang phản ánh sự chuyển dịch quan trọng của y học hiện đại: từ mục tiêu xử lý tổn thương về mặt giải phẫu sang điều trị toàn diện, chú trọng khả năng phục hồi chức năng và chất lượng cuộc sống lâu dài của người bệnh.

Đặc biệt, khi tuổi thọ dân số ngày càng tăng, nhu cầu duy trì khả năng vận động độc lập ở người cao tuổi sẽ trở thành một trong những thách thức lớn đối với hệ thống y tế. Sự phát triển của kỹ thuật ít xâm lấn, robot và AI tạo thêm công cụ để giải quyết thách thức này, song không thể thay thế vai trò của bác sỹ trong đánh giá, lựa chọn phương án và chăm sóc người bệnh.

Đích đến của những tiến bộ y khoa vì thế không chỉ là một ca phẫu thuật chính xác hơn hay thời gian nằm viện được rút ngắn, mà còn là khả năng giúp người bệnh tìm lại những bước đi vững vàng, duy trì sinh hoạt độc lập và tiếp tục tận hưởng cuộc sống. Đó cũng là giá trị thiết thực nhất của việc đưa thành tựu khoa học, công nghệ vào chăm sóc sức khỏe con người.