Chiều 24/8, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh với 478/478 đại biểu có mặt tán thành. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Quảng Ninh hiện nay.

Đây là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt đối với Quảng Ninh sau một quá trình chuẩn bị về quy hoạch, hạ tầng, tổ chức không gian và mô hình tăng trưởng.

Kết nối những động lực tăng trưởng

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mở ra cho Quảng Ninh một không gian phát triển thống nhất trên toàn địa bàn, nơi đô thị, công nghiệp, cảng biển, logistics, cửa khẩu, biển đảo và du lịch không còn được nhìn như những khu vực phát triển riêng rẽ mà có thể bổ trợ, kết nối và hình thành các chuỗi giá trị lớn hơn.

Quảng Ninh bước vào mô hình mới với sự chuẩn bị tương đối đồng bộ về quy hoạch. Hệ thống các quy hoạch chiến lược được địa phương hoàn thiện trong năm 2026, gồm điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Quảng Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh; Quy hoạch chung Khu kinh tế ven biển Quảng Yên; Quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn và việc công nhận Quảng Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I, tạo thêm cơ sở để tổ chức lại không gian phát triển theo hướng đa trung tâm, liên kết và hiện đại.

Quảng Ninh mở rộng không gian phát triển trên nền tảng đô thị, công nghiệp, du lịch và kinh tế biển. Ảnh: T.T

Trên nền tảng đó, mỗi khu vực có thể phát huy một lợi thế riêng trong tổng thể chung. Quảng Yên có điều kiện tiếp tục phát triển công nghiệp, cảng biển và logistics; Hạ Long giữ vai trò trung tâm đô thị, du lịch và dịch vụ; Vân Đồn mở rộng không gian kinh tế biển, du lịch và các dịch vụ chất lượng cao; Móng Cái phát huy lợi thế cửa khẩu, thương mại biên giới và logistics.

Sự liên kết giữa các cực phát triển sẽ tạo thêm dư địa để hàng hóa, dòng vốn, lao động và dịch vụ được lưu chuyển hiệu quả hơn, đồng thời hình thành những chuỗi giá trị có quy mô lớn hơn.

Nền tảng kinh tế hiện tại cũng tạo thêm cơ sở cho bước chuyển này. Trong 7 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của Quảng Ninh tăng 17,52% so với cùng kỳ, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 36,35%. Tỉnh đón khoảng 15,1 triệu lượt khách du lịch, khách quốc tế đạt 3,11 triệu lượt, tăng 18%; doanh thu du lịch đạt khoảng 44.310 tỷ đồng. Đáng chú ý, vốn FDI thu hút trong 7 tháng đạt hơn 1,095 tỷ USD.

Mô hình thành phố trực thuộc Trung ương sẽ tạo thêm không gian để kết nối, phát huy các động lực này, qua đó mở rộng dư địa tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Với hoạt động thu hút đầu tư, lợi thế của Quảng Ninh không chỉ nằm ở quy mô thị trường mà còn ở khả năng tiếp cận một hệ sinh thái tương đối hoàn chỉnh gồm khu công nghiệp - cảng biển - logistics - cửa khẩu - sân bay - đô thị - du lịch và dịch vụ. Đây là yếu tố ngày càng được quan tâm khi các nhà đầu tư lớn không chỉ tìm kiếm mặt bằng sản xuất mà còn chú trọng hạ tầng kết nối, chuỗi cung ứng, nhân lực và chất lượng dịch vụ.

Cùng với đó, Quảng Ninh đang chuyển hướng thu hút đầu tư theo chiều sâu, ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp xanh, điện tử, năng lượng sạch, logistics và những ngành có giá trị gia tăng lớn. Khi dòng vốn mới đi vào những lĩnh vực này, dư địa không chỉ nằm ở các dự án trực tiếp mà còn mở rộng sang công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ kỹ thuật, logistics, đào tạo nhân lực và các doanh nghiệp cung ứng trong nước.

Nâng vị thế, nâng yêu cầu phát triển

Cùng với dư địa tăng trưởng được mở rộng, việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đặt Quảng Ninh trước yêu cầu phát triển tương xứng với vị thế mới.

Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường cho biết, người dân từng hỏi lãnh đạo tỉnh và đại biểu Quốc hội rằng “lên thành phố thì được cái gì và thành phố thì khác gì tỉnh?”. Đây cũng là câu hỏi khiến lãnh đạo tỉnh “trăn trở, đau đáu và suy nghĩ rất nhiều”.

Theo ông, việc Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là điều mong mỏi của nhân dân, đồng bào các dân tộc, cán bộ và lãnh đạo địa phương. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng hơn sau khi lên thành phố là phải làm gì để phát triển đúng với danh xưng mới, từ đời sống, văn hóa, vật chất, tinh thần đến công nghiệp, quốc phòng, an ninh. Đây là bài toán đòi hỏi sự nỗ lực của toàn hệ thống chính trị và cấp ủy các cấp.

Những nền tảng cho bước chuyển này đã được Quảng Ninh xây dựng song song với quá trình chuẩn bị thành phố. Theo chia sẻ của Bí thư Tỉnh ủy Quản Minh Cường, thu nhập bình quân đầu người của Quảng Ninh năm 2025 đạt 10.402 USD, gấp 2,08 lần bình quân cả nước. Tỉnh cũng đặt mục tiêu đến năm 2030, GRDP bình quân đầu người đạt 20.000 USD.

Cùng với tăng trưởng kinh tế, chất lượng các dịch vụ thiết yếu cũng là một thước đo của quá trình phát triển. Người dân kỳ vọng hạ tầng, giáo dục, y tế, văn hóa, giao thông và thủ tục hành chính sẽ tiếp tục được cải thiện khi địa phương bước vào mô hình mới.

Một góc phố Quảng Ninh trong nhịp phát triển mới. Ảnh: T.T

Chị Lan Anh, sinh sống tại phường Bãi Cháy, bày tỏ điều mong đợi sau dấu mốc này không chỉ là tên gọi mới mà là những thay đổi có thể cảm nhận trong cuộc sống hằng ngày, từ giao thông thuận tiện hơn, dịch vụ y tế và giáo dục tốt hơn đến thủ tục hành chính nhanh hơn.

Những kỳ vọng đó cũng đặt ra yêu cầu quá trình phát triển phải đi cùng chất lượng. Một đô thị có sức cạnh tranh không thể chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng mà còn phải duy trì chất lượng môi trường, bảo tồn di sản, xây dựng không gian sống tốt và bảo đảm người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.

Với cộng đồng doanh nghiệp, vị thế mới mở ra cơ hội nhưng đồng thời cũng nâng yêu cầu về năng lực cạnh tranh.

Theo ông Lê Quang Thắng, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng Việt Long, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp phường Hạ Long, việc Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là thay đổi tên gọi hay cấp hành chính, mà là sự ghi nhận đối với quá trình lao động, đổi mới và phát triển của nhiều thế hệ cán bộ, công nhân mỏ, doanh nhân và nhân dân Quảng Ninh.

Theo ông Thắng, thành phố Quảng Ninh sẽ tạo thêm một cực tăng trưởng mạnh ở vùng Đông Bắc, mở rộng không gian phát triển kinh tế biển, cửa khẩu, logistics, công nghiệp hiện đại, du lịch và dịch vụ chất lượng cao. Tuy nhiên, cơ hội lớn hơn cũng đi cùng trách nhiệm nặng nề hơn. Doanh nghiệp phải nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng khoa học - công nghệ, bảo vệ môi trường, chăm lo người lao động và đóng góp vào sự phát triển chung.

“Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp đồng hành, nhân dân làm chủ và thụ hưởng - đó phải là nền tảng của thành phố mới”, ông Thắng nhấn mạnh.

Nghị quyết của Quốc hội vừa được thông qua xác lập một dấu mốc mới về tổ chức không gian và vị thế của Quảng Ninh. Tuy nhiên, giá trị lâu dài của dấu mốc này sẽ được quyết định bởi năng lực triển khai sau ngày 1/9: tổ chức bộ máy hiệu quả hơn, quy hoạch được thực hiện đồng bộ hơn, nguồn lực xã hội được huy động tốt hơn và tăng trưởng thực sự chuyển hóa thành chất lượng phát triển.

Quảng Ninh bước vào mô hình thành phố trực thuộc Trung ương với nền tảng kinh tế đã được tạo dựng, hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện và dòng vốn đầu tư duy trì đà tăng trưởng. Vị thế mới mở rộng dư địa tăng trưởng, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, sức cạnh tranh và chất lượng phát triển.