Nhóm sản phẩm thép xuất khẩu đối mặt nhiều rủi ro điều tra phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ...

Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công thương) vừa công bố danh sách các mặt hàng xuất khẩu có rủi ro bị điều tra phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp, nhằm giúp doanh nghiệp chủ động nhận diện nguy cơ và có biện pháp ứng phó.

Danh sách gồm 7 nhóm hàng có rủi ro: gỗ và sản phẩm gỗ; sắt thép và sản phẩm kim loại; vật liệu; sản phẩm công nghiệp chế tạo; hóa chất, nhựa và sản phẩm nhựa; xơ, sợi và hàng dệt; cùng một số mặt hàng khác.

Các thị trường thường tiến hành điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam gồm Mỹ, EU, Australia, Brazil, Ấn Độ...

Đối với nhóm gỗ và sản phẩm gỗ, Cục Phòng vệ thương mại lưu ý một số mặt hàng có rủi ro, gồm ghế bọc đệm có khung bằng gỗ, đồ nội thất phòng ngủ bằng gỗ, ván ép gỗ cứng, thanh nẹp gỗ và sản phẩm gia công gỗ.

Trong đó, thanh nẹp gỗ và sản phẩm gia công gỗ xuất khẩu sang Mỹ cần được theo dõi sát do thị trường này đã áp dụng thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Trung Quốc, cũng như thuế chống bán phá giá đối với hàng hóa từ Brazil.

Trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thanh nẹp gỗ và sản phẩm gia công gỗ của Việt Nam sang Mỹ đạt 33,8 triệu USD, giảm 39,3% so với mức 55,7 triệu USD cùng kỳ năm 2025.

Dù kim ngạch xuất khẩu giảm, Việt Nam vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể trong nguồn cung mặt hàng này tại thị trường Mỹ, do đó vẫn có nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại, nhất là khi xuất khẩu tăng trở lại.

Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị doanh nghiệp hạn chế rủi ro bằng cách kiểm soát chặt nguồn gốc nguyên liệu, tránh phụ thuộc vào nguyên liệu chính nhập khẩu từ Trung Quốc, đồng thời bảo đảm tính minh bạch của hồ sơ và quy trình sản xuất để chứng minh xuất xứ hàng hóa.

Với nhóm thép và sản phẩm thép, danh sách cảnh báo gồm thép cuộn và thép tấm cán nóng; cáp thép dự ứng lực; nắp hộp kim loại dễ mở bằng thiếc lá, bao gồm thiếc lá mạ điện phân; thép mạ hợp kim nhôm-kẽm; vỏ bình gas xuất khẩu sang Mỹ; mặt bích bằng thép không gỉ; thép hình rỗng dùng làm kết cấu và thanh thép định hình làm khung trần nhà.

Theo cơ quan quản lý, doanh nghiệp xuất khẩu các mặt hàng này cần lưu ý rủi ro khi tiếp cận thị trường Mỹ, Canada, Australia và Mexico, nơi đang áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia.

Đơn cử, Mỹ đã áp dụng thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với mặt bích bằng thép không gỉ nhập khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ từ năm 2018. Mặc dù kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam giảm hơn 25% so với cùng kỳ, nguy cơ bị điều tra vẫn hiện hữu do Việt Nam chiếm tỷ trọng đáng kể trong nguồn cung.

Doanh nghiệp cần kiểm soát nguồn nguyên liệu, đặc biệt là nguyên liệu chính nhập khẩu từ Trung Quốc, đồng thời lưu giữ đầy đủ hồ sơ để chứng minh quá trình sản xuất thực tế tại Việt Nam, hạn chế nguy cơ bị điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại.

Đối với nhóm vật liệu, sản phẩm kính cường lực dùng cho thiết bị gia dụng xuất khẩu sang Ấn Độ cũng được lưu ý theo dõi diễn biến kim ngạch. Mức tăng xuất khẩu có thể khiến mặt hàng này đối mặt với nguy cơ bị khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại trong thời gian tới.

Theo Bộ Công thương, tính đến giữa tháng 9/2026, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã đối mặt với 327 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại từ 27 thị trường. Riêng 9 tháng đầu năm nay phát sinh 27 vụ việc mới, cao hơn số vụ của cả năm 2025.

Diễn biến này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp trong việc theo dõi chính sách thương mại tại các thị trường xuất khẩu, nhận diện sớm nguy cơ và chủ động chuẩn bị phương án ứng phó.

Bên cạnh việc đa dạng hóa thị trường, doanh nghiệp cần tăng cường quản trị chuỗi cung ứng, minh bạch hóa nguồn gốc nguyên liệu và lưu trữ hồ sơ về quy trình sản xuất. Đây là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp chứng minh xuất xứ hàng hóa, hạn chế nguy cơ bị điều tra gian lận xuất xứ hoặc lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại.