Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang báo cáo tiếp thu, giải trình - Ảnh: QH.

Chiều 17/10, tại Kỳ họp thứ hai của Quốc hội Khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang thừa ủy quyền của Thủ tướng đã trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Đây là dự án luật đã được Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất (tháng 8/2026).

Bộ trưởng Công an cho biết đến nay, nhiều nội dung quan trọng đã được tiếp thu, sửa đổi, bổ sung vào dự thảo, như: các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự; quy định về pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự; bổ sung các tội danh mới, hành vi phạm tội mới; lược bỏ một số tội danh…

Bên cạnh những vấn đề được thống nhất cao, Bộ trưởng Lương Tam Quang cũng cho hay, vẫn còn ý kiến về một số vấn đề khác, như việc áp dụng hình phạt đối với pháp nhân thương mại và cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại; thu hẹp hình phạt tử hình; quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt…

Tiếp thu ý kiến, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, đánh giá để chỉnh lý các nội dung liên quan đến hình phạt của pháp nhân thương mại và hình phạt của cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại theo hướng bỏ hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn, giảm mức phạt tiền đối với pháp nhân thương mại ở một số tội danh để tránh xử lý quá nặng và làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và người lao động.

Bên cạnh đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đã chỉnh lý, bổ sung quy định về nguyên tắc khoan hồng và về quyết định hình phạt đưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để thống nhất với dự thảo của Bộ luật Tố tụng Hình sự.

Báo cáo ý kiến của cơ quan thẩm tra (Ủy ban Pháp luật và Tư pháp) nêu rõ, Chính phủ đã cầu thị, khẩn trương, nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu nhiều ý kiến của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp và đại biểu Quốc hội; tổ chức lấy ý kiến Nhân dân, tổng hợp ý kiến nhân dân và các cơ quan hữu quan để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo. Dự thảo được chỉnh lý có 3 Phần, 25 Chương và 416 điều.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục tổng hợp ý kiến của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể, tổ chức, doanh nghiệp và Nhân dân để tiếp tục nghiên cứu,  tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo.

Về một số nội dung cụ thể, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình.

Tuy nhiên, việc xem xét bỏ hình phạt tử hình ở tội nào cần được cân nhắc kỹ, ông Hiếu nêu quan điểm.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng cho biết, một số ý kiến đề nghị cân nhắc việc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội, gồm tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251); Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142) nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm.

Việc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội trên cũng cần đặt trong mối tương quan về tính chất nguy hiểm của các tội phạm và tính hiệu quả trong tổng thể các biện pháp phòng, chống các tội phạm đặc biệt nguy hiểm, phù hợp với pháp luật quốc tế.

Bên cạnh đó, một số ý kiến tán thành với định hướng bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh như quy định của dự thảo Bộ luật Hình sự với các lý do như đã nêu trong tờ trình và báo cáo giải trình, tiếp thu của Chính phủ.

Dự thảo Bộ luật Hình sự đã bổ sung 11 tội danh mới; bổ sung 63 hành vi, tình tiết định tội, định khung hình phạt mới trong cấu thành các tội hiện hành; đồng thời bổ sung, quy định tăng nặng các mức hình phạt cả ở hình phạt tiền và hình phạt tù…

Theo cơ quan thẩm tra, việc điều chỉnh chính sách hình sự theo hướng hình sự hóa rộng hơn và tăng nặng hơn ở một số hình phạt là vấn đề lớn, có tác động nhiều mặt đến hệ thống pháp luật cũng như về kinh tế - xã hội.

Do đó, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc việc bổ sung các tội danh mới và hình sự hóa một số hành vi phạm tội mới.