Nỗ lực ngăn chặn thuốc giả

Theo Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), trong khoảng 40.000 mẫu thuốc lấy trên thị trường để kiểm tra chất lượng, tỷ lệ thuốc giả được phát hiện duy trì ở mức rất thấp, chỉ chiếm 0,024%. Đây là kết quả của những nỗ lực mạnh mẽ, nhưng đồng thời cũng là lời nhắc nhở rằng nguy cơ vẫn hiện hữu và cần được cảnh giác cao độ.

Trong năm 2025, cơ quan quản lý đã xử lý 82 lô thuốc vi phạm chất lượng, thu hồi 11 lô trên toàn quốc và 67 lô tại địa phương.

Cục trưởng Cục Quản lý Dược, ông Vũ Tuấn Cường cho biết, hiện cả nước có 3 viện kiểm nghiệm thuốc tuyến trung ương và 50.000 phòng thí nghiệm địa phương, mỗi năm thực hiện kiểm tra từ 30 - 40.000 mẫu thuốc để đánh giá chất lượng.

Trong năm 2025, cơ quan quản lý đã xử lý 82 lô thuốc vi phạm chất lượng, thu hồi 11 lô trên toàn quốc và 67 lô tại địa phương. Đối với các cơ sở sản xuất thuốc nước ngoài, tất cả các lô nhập khẩu đều phải thực hiện lấy mẫu kiểm tra chất lượng trước khi lưu hành.

Theo ông Vũ Tuấn Cường, năm 2025, thị trường dược phẩm được duy trì ổn định. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trung bình 11 tháng đầu năm tăng 3,29%, trong đó nhóm thuốc và dịch vụ y tế tăng 13,33%. Giá thuốc generic tại Việt Nam thấp hơn 1,5 - 2 lần so với các thị trường trong khu vực.

Trong năm 2025, Cục Quản lý Dược và Sở Y tế các địa phương đã tổ chức kiểm tra 5.651 cơ sở sản xuất và kinh doanh thuốc, mỹ phẩm theo kế hoạch; kiểm tra đột xuất 1.360 cơ sở, qua đó phát hiện 843 cơ sở vi phạm, xử phạt tiền hơn 13 tỷ đồng.

Kiểm tra chuyên ngành cũng được đẩy mạnh khi Cục Quản lý Dược tổ chức 15 đoàn kiểm tra tại 40 cơ sở, phát hiện 17 cơ sở vi phạm và xử phạt 1,488 tỷ đồng; các tỉnh, thành phố kiểm tra 2.763 cơ sở, phát hiện 200 cơ sở vi phạm và xử phạt 5,1 tỷ đồng.

Viện Kiểm nghiệm tuyến trung ương cũng đã lấy hơn 1.000 mẫu kiểm nghiệm, phát hiện 4 mẫu không đạt, 2 cơ sở bán thuốc giả. Những kết quả này cho thấy các hoạt động kiểm tra, giám sát đã góp phần ngăn chặn vi phạm, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và duy trì trật tự thị trường dược phẩm.

Dù tỷ lệ thuốc giả và thuốc kém chất lượng hiện nay ở Việt Nam rất thấp so với trung bình thế giới, các chuyên gia y tế vẫn cảnh báo nguy cơ tiềm ẩn.

Việc sử dụng thuốc giả không chỉ gây hại trực tiếp đến sức khỏe, mà còn dẫn đến kháng thuốc, giảm hiệu quả điều trị, bỏ lỡ “thời gian vàng” và tăng chi phí y tế. Đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất là trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi có bệnh lý nền.

Thời gian qua, nhiều đường dây sản xuất và buôn bán thuốc giả đã bị cơ quan công an triệt phá tại Hà Nội, Cần Thơ, Bến Tre… Các đối tượng thường lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội và bao bì tinh vi để tiêu thụ thuốc giả, lợi dụng tâm lý người tiêu dùng muốn mua thuốc giá rẻ.

Điều này khiến việc phòng chống thuốc giả trở thành vấn đề cấp bách, cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, hệ thống văn bản pháp luật về dược đã đảm bảo tính đồng bộ, tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế.

Trước khi cấp phép, các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuốc phải đáp ứng các nguyên tắc “Thực hành tốt”; hồ sơ đăng ký thuốc được Bộ Y tế thẩm định toàn diện, từ nguyên liệu, quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng đến dữ liệu lâm sàng. Các hoạt động hậu kiểm định kỳ 3 năm/lần cũng giúp đảm bảo chất lượng thuốc trước khi lưu hành.

Nhờ áp dụng những biện pháp quản lý nghiêm ngặt này, tỷ lệ thuốc không đạt chất lượng đã giảm xuống dưới 2% (năm 2024 dưới 0,5%), tỷ lệ thuốc giả duy trì dưới 0,1% tổng số mẫu thuốc kiểm tra. WHO đánh giá mức độ này ở Việt Nam thấp hơn so với trung bình thế giới.

Người dân cần chủ động phòng ngừa và cảnh giác

Dù tỷ lệ thuốc giả hiện nay rất thấp, nguy cơ vẫn tồn tại, đặc biệt ở các cơ sở bán lẻ và kênh thương mại điện tử. Các chuyên gia cảnh báo: người dân tuyệt đối không mua thuốc trôi nổi, không tự ý điều trị, đặc biệt là thuốc kháng sinh, thuốc điều trị bệnh nền hay thuốc dành cho trẻ em. Việc mua thuốc tại các nhà thuốc uy tín, cơ sở khám chữa bệnh chính thức là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe và tính mạng.

Thuốc giả không chỉ gây hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe, mà còn làm giảm niềm tin vào hệ thống y tế và các sản phẩm chính hãng, tăng chi phí xã hội cho các hoạt động phòng ngừa, điều trị ngộ độc, biến chứng do sử dụng thuốc giả và gây tâm lý hoang mang trong cộng đồng.

Ngoài ra, thuốc giả còn gây thiệt hại kinh tế cho doanh nghiệp chân chính, gia tăng hành vi vi phạm pháp luật, lừa đảo, thất thu ngân sách và buôn lậu.

Theo dự báo của Bộ Y tế, thời gian tới tình hình vận chuyển trái phép, gian lận xuất xứ và hàng giả sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp.

Các đối tượng sản xuất thuốc giả sẽ áp dụng công nghệ tiên tiến như tem chống giả mạo, mã QR giả hoặc bao bì tinh vi để qua mặt cơ quan chức năng và người tiêu dùng.

Do đó, Bộ Y tế sẽ phối hợp với các Bộ, ngành và các cấp chính quyền tiếp tục đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng thuốc giả, bảo vệ sức khỏe và tính mạng người dân.

Thuốc giả là hiểm họa âm thầm nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng, từ sức khỏe, tính mạng đến kinh tế và niềm tin xã hội. Ngành y tế Việt Nam đã và đang thực hiện nhiều biện pháp đồng bộ để kiểm soát, ngăn chặn và giảm thiểu rủi ro này.

Tuy nhiên, sự chủ động của mỗi người dân trong việc lựa chọn thuốc chính hãng, kiểm tra nguồn gốc và tuân thủ hướng dẫn sử dụng là yếu tố quyết định để bảo vệ bản thân và gia đình trước những hiểm họa tưởng như “vô hình” nhưng lại có thể cướp đi sức khỏe và tính mạng.

Có thể thấy rằng thuốc giả không chỉ là câu chuyện của những con số thống kê mà là mối nguy tiềm ẩn trong từng quyết định mua thuốc của người dân.

Khi thói quen tự ý mua thuốc qua mạng, tin vào lời quảng cáo thiếu kiểm chứng vẫn còn phổ biến, nguy cơ tiếp cận thuốc kém chất lượng vẫn hiện hữu.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên ưu tiên mua thuốc tại các cơ sở uy tín, có hệ thống quản lý minh bạch và được giám sát thường xuyên.

Do đó, các chuyên gia khuyến cáo người dân nên ưu tiên mua thuốc tại các cơ sở uy tín, có hệ thống quản lý minh bạch và được giám sát thường xuyên.

Những hệ thống nhà thuốc lớn như Long Châu, với quy trình chuẩn hóa và đội ngũ dược sỹ chuyên môn, góp phần tạo dựng sự an tâm cho người bệnh và giảm thiểu rủi ro từ thuốc giả trong thực tế sử dụng.