Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ hơn các vấn đề được đại biểu quan tâm thảo luận - Ảnh Đức Thanh.

Việc tích hợp 4 chương trình Mục tiêu Quốc gia thành 1 chương trình, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, sẽ không thu hẹp về mục tiêu, phạm vi, đối tượng, mức độ ưu đãi, mà chỉ thay đổi phương thức để sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực của Nhà nước và nguồn lực của nhân dân.

Sáng 20/8, báo cáo tiếp thu, giải trình cuối phiên thảo luận của Quốc hội về tích hợp 4 chương trình Mục tiêu Quốc gia (về văn hóa, y tế, giáo dục và xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi) thành 1 chương trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết tất cả các ý kiến đều thống nhất rất cao với việc tích hợp này. Trong đó, có đại biểu đánh giá đây là đột phá trong xây dựng pháp luật.

Bộ trưởng khẳng định, việc tích hợp không thay đổi, không thu hẹp về mục tiêu, phạm vi, đối tượng, mức độ ưu đãi, mà thay đổi từ phương thức quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả đầu ra, thực hiện phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền địa phương với phương châm "địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm".

Về nguồn lực, theo Bộ trưởng, vẫn giữ nguyên nguồn lực mà bốn chương trình đã được Quốc hội quyết định với tổng số tiền là 808.558 tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn trung ương là 345.000 tỷ đồng, địa phương là 395.392 tỷ đồng.

Bộ trưởng nêu rõ, đa số các đại biểu thống nhất rất cao với phương thức triển khai ngân sách trung ương sẽ hỗ trợ cho các địa phương không tự cân đối ngân sách hoặc có tự cân đối nhưng không đóng góp về ngân sách trung ương. Mức phân bổ và hỗ trợ từ Trung ương theo nguyên tắc căn cứ vào mức độ khó khăn, căn cứ vào khoảng cách giữa hiện trạng và mục tiêu đặt ra. Trong đó có ưu tiên đánh giá về tiến độ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn, và đặc biệt ưu đãi đối với đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Hồi âm quan tâm của nhiều đại biểu về mô hình quản lý sau tích hợp, Bộ trưởng thông tin, ngày 27/6/2026, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định thành lập Ban Chỉ đạo Quốc gia để thực hiện chương trình Mục tiêu Quốc gia do Thủ tướng đứng đầu và có sự tham gia đầy đủ của các bộ, ngành liên quan để thể hiện sự quyết tâm chính trị rất cao của Chính phủ đối với việc chỉ đạo thực hiện chương trình này.

Cơ quan thường trực đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Văn phòng điều phối trung ương, theo chỉ đạo của Thủ tướng, sẽ lựa chọn những chuyên gia, cán bộ có đủ trình độ, đủ tâm, đủ tầm để tham gia nhằm bảo đảm điều phối thông suốt, liên thông giữa các bộ, ngành và chỉ đạo thống nhất xuống địa phương.

Thủ tướng cũng yêu cầu phải ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong việc điều phối chương trình. Kinh nghiệm của việc thực hiện các chương trình trước đây là trong quá trình triển khai từ cơ sở, khi phát sinh nhiều khó khăn vướng mắc, một số địa phương đã có sáng kiến thành lập diễn đàn trực tuyến (forum) và phân công cơ quan trực tiếp theo dõi để kịp thời giải quyết, hướng dẫn các khó khăn vướng mắc.

Nếu có một khó khăn vướng mắc ở địa phương cụ thể đã được giải quyết, thì địa phương khác có thể tra cứu, học tập và triển khai ngay mà không cần phải gửi văn bản hỏi nữa, chỉ cần mở ra là thấy.

Với băn khoăn của đại biểu về tính liên tục của chương trình, Bộ trưởng cho biết Thủ tướng đã chỉ đạo ngay sau khi Quốc hội ban hành nghị quyết thống nhất chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia này, Chính phủ sẽ ban hành ngay Nghị quyết của Chính phủ trên cơ sở tích hợp hơn 50 văn bản hướng dẫn của các bộ, ngành có liên quan vào trong một văn bản duy nhất của Chính phủ để ban hành nghị quyết  là có thể triển khai thực hiện được ngay.

Ngay sau khi ban hành, Thủ tướng sẽ chỉ đạo một hội nghị toàn quốc để quán triệt, triển khai nghị quyết của Quốc hội và nghị quyết của Chính phủ, trong đó phân công phân nhiệm rất cụ thể cho từng bộ, ngành, Bộ trưởng thông tin thêm.

Về điều kiện chuyển tiếp, Bộ trưởng cho biết Dự thảo nghị quyết đã quy định việc triển khai dự toán năm 2026 tiếp tục thực hiện và quyết toán theo quy định hiện hành, xây dựng dự toán năm 2027 cũng theo quy định hiện hành.  Bộ Tài chính sẽ tổng hợp nguồn lực, báo cáo Thủ tướng, báo cáo Quốc hội phân bổ và triển khai kịp thời để bảo đảm chương trình không bị gián đoạn, Bộ trưởng báo cáo Quốc hội.