Trung tâm Điều độ Hệ thống điện quốc gia (A0) vừa phát đi cảnh bảo tiếp tục tiết giảm năng lượng tái tạo nhằ đảm bảo an toàn vận hành hệ thống điện.

Theo A0, nhu cầu tiêu thụ điện của nền kinh tế tiếp tục ở mức thấp trên phạm vi cả nước. Cụ thể, năm 2020, sản lượng điện tiêu thụ chỉ tăng 2,45%. Còn các tháng đầu năm 2021, lượng điện tiêu thụ chỉ tăng xấp xỉ 4,0% so với cùng kỳ năm 2020.
So với mức tăng trưởng bình quân quanh 10%/năm của những năm trước thì tiêu thụ điện có sự giảm sút lớn.

Cùng với đó, nhu cầu tiêu thụ điện có sự chênh lệch rất lớn giữa các giờ trong ngày. Chênh lệch giữa buổi trưa và tối có thể lên tới khoảng 6.000 - 8.000 MW, giữa ngày làm việc và ngày nghỉ ở mức khoảng 4.000 - 6.000 MW.  

Theo A0, trong thời gian tới, hiện tượng thừa nguồn, quá tải lưới điện gây tiết giảm năng lượng tái tạo được nhận diện sẽ tiếp tục xuất hiện, như giai đoạn tháng 7 - 9, thời điểm miền Bắc bước vào thời kỳ lũ chính vụ của các hồ thủy điện dẫn tới sản lượng điện tiết giảm dự kiến khoảng 180 triệu kWh/tháng.
Còn giai đoạn tháng 10 - 12, các nguồn điện gió vào vận hành đủ theo quy hoạch, đồng thời đang trong giai đoạn mùa lũ miền Trung - Nam nên lượng tiết giảm có khả năng lên đến 350 - 400 triệu kWh/tháng.

Trong lúc đó, ở phía nguồn cung, tỷ trọng nguồn năng lượng tái tạo cung cấp cho hệ thống đang chiếm mức cao, xấp xỉ 23,5% - dù đã góp phần đảm bảo nguồn cung, nhưng do khả năng phát điện phụ thuộc hoàn toàn vào năng lượng sơ cấp tức thời, thay đổi thường xuyên khó dự báo nên việc đảm bảo cung cầu vẫn phụ thuộc nhiều vào các nguồn truyền thống.

Đáng lưu ý là vào các cao điểm chiều tối hàng ngày, việc cung cấp điện hoàn toàn phụ thuộc vào các nguồn truyền thống do lúc này toàn bộ các nguồn cung từ điện mặt trời (khoảng 12.000-13.000 MW) đã không còn khả năng vận hành phát điện.

Bên cạnh đó, nhiều thời điểm các nguồn điện phát ở khu vực miền Trung/Nam không thể phát được tối đa do các ràng buộc lưới điện truyền tải 110/220 kV và cả liên kết 500 kV từ miền Trung ra miền Bắc.

Cạnh đó, do đặc điểm công nghệ, các nguồn điện truyền thống (than, khí) thường vận hành không linh hoạt (tốc độ tăng/giảm công suất thấp, dải điều chỉnh nhỏ chỉ đạt khoảng 20 - 30% công suất đặt tổ máy, thời gian khởi động kéo dài…); các nguồn nguồn thủy điện tuy vận hành linh hoạt hơn nhưng hiện chỉ chiếm khoảng 20% công suất hệ thống.

Chính vì vậy, việc huy động các nguồn điện hàng ngày cần được tính toán hợp lý, cơ cấu nguồn phải đảm bảo có dự phòng để đáp ứng không những các thay đổi của phụ tải tiêu thụ điện mà còn với các thay đổi bất thường của chính các nguồn năng lượng tái tạo với mức độ thay đổi hàng nghìn MW trong vài giây.

Với những lý do nêu trên, việc tiết giảm khả năng phát các nguồn năng lượng tái tạo trong thời gian qua cũng như hiện nay là bắt buộc phải thực hiện để đảm bảo an toàn cung cấp điện.

Đặc biệt trong dịp tết Nguyên Đán 2021 (là thời kỳ nhu cầu sử dụng điện giảm thấp nhất trong năm), có những thời điểm phải tiết giảm đến xấp xỉ 8.000 MW nguồn điện mặt trời, điện gió, trong đó có khoảng gần 3.500 MW điện mặt trời mái nhà.