Thời gian qua, việc triển khai thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh đã có chủ trương thống nhất bằng văn bản, nhất quán từ Trung ương đến cấp Tỉnh, phù hợp với xu hướng phát triển chung của Thế giới. Việc này cũng đã được bàn bạc, đề cập trong nhiều cuộc làm việc của Lãnh đạo 2 Đảng, Nhà nước, Chính phủ, cấp Tỉnh - Khu của Việt Nam và Trung Quốc.

Tuyến biên giới trên đất liền giữa Việt Nam - Trung Quốc hiện có 26 cửa khẩu, bao gồm 14 cửa khẩu quốc tế và 12 cửa khẩu song phương. Việc xây dựng cửa khẩu thông minh tại biên giới Việt Nam - Trung Quốc là một giải pháp quan trọng để tăng cường hiệu quả quản lý và thúc đẩy hoạt động thương mại giữa hai quốc gia.

Cửa khẩu quốc tế Móng Cái.

Các cửa khẩu biên giới trên bộ giữa Việt Nam - Trung Quốc không chỉ là cửa ngõ du lịch, mà còn đóng vai trò quan trọng trong hoạt động xuất, nhập khẩu của hai quốc gia. Chính vì vậy, việc xây dựng cửa khẩu thông minh là một trong những giải pháp hữu hiệu để tăng cường hiệu quả quản lý, bảo vệ biên giới và thúc đẩy hoạt động thương mại biên mậu.

Việc nâng cấp các cửa khẩu, xây dựng các cửa khẩu thành cửa khẩu thông minh sẽ mang lại nhiều tác động tích cực cho phát triển kinh tế của cả hai nước và là một bước tiến quan trọng trong việc tăng cường hợp tác giữa hai quốc gia láng giềng trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, chống buôn lậu và gian lận thương mại tại các cửa khẩu.

Ông Hồ Quang Huy, Chủ tịch UBND TP. Móng Cái họp bàn về tiến độ thực hiện Đề án.

Đến nay, Tổng Công ty cổ phần Bưu chính viễn thông Viettel đã phối hợp với chính quyền thành phố Móng Cái và các ngành liên quan xây dựng phương án cụ thể như: cải tạo, nâng cấp hệ thống, bổ sung phần mềm quản lý người, hàng hóa,v.v… để triển khai xây dựng Trung tâm Logistic tại khu vực cửa khẩu Móng Cái, thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh.

Ngay khi thống nhất, chính quyền TP Móng Cái (Việt Nam) sẽ khẩn trương hội đàm với phía Đông Hưng (Trung Quốc) để cùng thống nhất thực hiện theo hướng “Quy hoạch đồng bộ, xây dựng đồng bộ, vận hành đồng bộ” và đây cũng là cơ sở để Tổ công tác cấp Tỉnh – Khu hai nước Việt - Trung nghiên cứu, hội đàm và thống nhất thực hiện.

Đoàn cán bộ, kỹ thuật của Viettel khảo sát thực địa, đưa ra phương án cụ thể để triển khai thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại Móng Cái.

Hiện, TP Móng Cái phía Việt Nam đã hoàn thiện nhiều hạng mục hạ tầng tại khu vực cửa khẩu Bắc Luân I, Bắc Luân II và đang triển khai thử nghiệm một số ứng dụng công nghệ như kiểm soát tự động, hệ thống quét mã QR, nhận diện khuôn mặt cho người qua lại; đẩy mạnh số hóa thủ tục hải quan, kết nối hệ thống dữ liệu để liên thông nhanh chóng giữa các cơ quan quản lý.

Riêng tại cửa khẩu Bắc Luân II, Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Quốc tế Tân Đại Dương (Móng Cái - Việt Nam) và Tập Đoàn Kiểm Nghiệm Trung Quốc - Công ty TNHH Quảng Tây, Chi nhánh Đông Hưng (Trung Quốc) đã hợp tác đầu tư xây dựng Phòng thí nghiệm, kiểm nghiệm chất lượng nông, lâm, thuỷ sản tại khu vực dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật dịch vụ - thương mại Trạm kiểm soát liên ngành Cầu Bắc Luân II, nhằm đẩy mạnh xuất nhập khẩu và giao thương hàng hóa, xuất khẩu hàng hóa là nông, lâm, thủy sản sang Trung Quốc. Đồng thời, việc này cũng giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu giảm bớt các chi phí liên quan đến việc kiểm nghiệm và truy xuất hàng hóa xuất khẩu, đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam sang thị trường Trung Quốc.

Nhận diện khuôn mặt người qua lại tại khu vực cửa khẩu.

Phòng thí nghiệm, kiểm nghiệm nông sản và thực phẩm tại cửa khẩu cầu Bắc Luân II.

Về phía TP Đông Hưng, Trung Quốc đã cơ bản hoàn thành các hạng mục chính trong dự án cửa khẩu thông minh, bao gồm làn kiểm soát tự động cho người và phương tiện, hệ thống AI nhận diện biển số xe và khuôn mặt; đưa vào thử nghiệm mô hình “một cửa một điểm dừng” tại cửa khẩu Đông Hưng để giảm thời gian thông quan.

Hai bên đang trong giai đoạn kết nối kỹ thuật, đồng bộ hóa quy trình để đưa vào vận hành thử nghiệm, tiến tới chính thức vận hành mô hình cửa khẩu thông minh song phương với các tính năng như: Kiểm soát an ninh thông minh, xử lý thủ tục điện tử, hệ thống giám sát giao thông tích hợp. Hai bên cũng thống nhất duy trì kết nối chặt chẽ, cập nhật thông tin, trao đổi kịp thời, để có thể “Quy hoạch đồng bộ, xây dựng đồng bộ, vận hành đồng bộ”. 

Hàng hóa thông quan qua cửa khẩu Bắc Luân II.