“Đất vàng” để lãng phí một thập kỷ

Đầu tháng 5/2025, Tổng công ty Thương mại Sài Gòn (Satra) tiếp tục có Văn bản số 214/TCT-HĐTV báo cáo UBND về những vướng mắc đối với Dự án Satra Tax Plaza tại quận 1 (TP.HCM).

Dự án này được Satra ấp ủ lên kế hoạch thực hiện từ năm 2006. Theo thiết kế, đây là một tổ hợp trung tâm thương mại cao cấp, văn phòng hạng A và khách sạn 5 sao, với 40 tầng, chiều cao 165 m, được kết nối trực tiếp với đường hầm của tuyến metro số 1, có sân bay trực thăng và hội trường 1.000 chỗ. Dự án có tổng mức đầu tư tại thời điểm năm 2013 là 10.024 tỷ đồng.

Đến tháng 1/2016, Satra động thổ Dự án và dự kiến hoàn thành vào năm 2020. Tuy nhiên, gần 1 thập kỷ qua, khu “đất vàng” hơn 8.000 m2 nằm ngay phố đi bộ Nguyễn Huệ vẫn bỏ hoang.

Theo báo cáo của Satra, đến nay, toàn bộ khâu chuẩn bị đầu tư như thiết kế kiến trúc, khảo sát xây dựng, đấu nối hạ tầng, đánh giá tác động môi trường, tháo dỡ công trình cũ và mặt bằng đã sẵn sàng và chỉ chờ Dự án được cấp phép là tiến hành xây dựng.

Vướng quy định đầu tư ngoài ngành

Dù công tác chuẩn bị đầu tư đã hoàn thành từ lâu, nhưng đến nay, Dự án chưa thể xây dựng do vướng các quy định liên quan việc đầu tư ngoài ngành của doanh nghiệp nhà nước, bởi hiện tại, Satra là doanh nghiệp nhà nước trực thuộc UBND TP.HCM.

Do quá trình thực hiện Dự án kéo dài qua nhiều giai đoạn, trong khi các quy định của pháp luật đã có sự thay đổi, nên tháng 5/2021, UBND TP.HCM có Công văn số 1499/UBND-DA gửi Thủ tướng Chính phủ kiến nghị chấp thuận chủ trương cho Satra thuê phần diện tích đất công tại vị trí Thương xá Tax cũ (diện tích 7.630 m2) để đầu tư Dự án. Đồng thời, kiến nghị chấp thuận chủ trương cho phép Satra thực hiện đầu tư ngoài ngành đối với Dự án Satra Tax Plaza.

Nếu được chấp thuận cho đầu tư Dự án, UBND TP.HCM yêu cầu Satra phải đảm bảo các điều kiện là không được hợp tác đầu tư dự án với các đối tác khác dưới bất kỳ hình thức nào. Đồng thời, Satra phải đóng tiền thuê đất hằng năm theo đúng quy định Luật Đất đai. Trong trường hợp Satra thực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp, thì không xác định giá trị quyền sử dụng đất tại khu đất thực hiện Dự án vào giá trị của Công ty.

Sau khi nhận được kiến nghị của TP.HCM, Thủ tướng Chính phủ đã giao các bộ, ngành có ý kiến thẩm tra liên quan đến dự án này.

Khi thẩm tra, các bộ, ngành đều đưa ra quan điểm không đồng tình với việc giao đất không qua đấu giá, bởi như vậy không phù hợp quy định hiện hành.

Trong khi đó, kiến nghị của UBND TP.HCM về việc chấp thuận cho Satra đầu tư ngoài ngành đối với Dự án là chưa đủ cơ sở thuyết phục. Vì vậy, các bộ, ngành đề nghị TP.HCM thực hiện theo đúng quy định tại Nghị định số 91/2015/NĐ-CP, Nghị định số 32/2018/NĐ-CP, Nghị định số 140/2020/NĐ-CP; không xem xét cho phép Satra đầu tư ngoài ngành kinh doanh chính.

Hơn nữa, Satra là doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước, nên phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình xử lý tài sản công trước khi được giao đất.

Dự án có cơ hội hồi sinh

Đến đầu năm 2025, tia hy vọng lóe lên đối với Dự án Satra Tax Plaza khi Chính phủ ban hành Nghị định số 03/2025/NĐ-CP thay thế Nghị định số 167/2017/NĐ-CP và Nghị định số 67/2021/NĐ-CP.

Cụ thể, Nghị định số 03/2025/NĐ-CP về sắp xếp, xử lý tài sản công có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 quy định nhà đất của doanh nghiệp không phải là đối tượng sắp xếp lại, xử lý tài sản công.

Đến tháng 2/2025, UBND TP.HCM giao Thường trực Ban Chỉ đạo 167 (Sở Tài chính) chủ trì, phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) và các đơn vị chức năng nghiên cứu quy định tại Nghị định số 03/2025 về phương án sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà đất do Satra quản lý, sử dụng. Tuy nhiên, đến nay, UBND TP.HCM chưa phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý nhà, đất công đối đối với khu đất xây dựng Dự án.

Trong văn bản mới nhất gửi UBND TP.HCM đầu tháng 5/2025, Satra tiếp tục đề xuất UBND TP.HCM kiến nghị Chính phủ cho doanh nghiệp đầu tư trên phần diện tích đất công (7.630 m2) và chấp thuận cho Satra thuê đất không qua đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định tại điểm p, khoản 3, Điều 124, Luật Đất đai 2024.

Satra cho biết, doanh nghiệp đã đầu tư 487 tỷ đồng cho giai đoạn chuẩn bị, trong đó hơn 300 tỷ đồng là chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Mặt khác, Tổng công ty vẫn phải đóng tiền thuê đất hằng năm từ sau khi tháo dỡ Thương xá Tax (từ năm 2014), tổng cộng đến năm 2024 là hơn 640 tỷ đồng.

Cũng theo Satra, việc không được giao đất và không được chấp thuận chủ trương tiếp tục đầu tư Dự án sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến doanh thu, lợi nhuận và khó xử lý thu hồi, quyết toán các chi phí đã chi ra như chi phí bồi thường, hỗ trợ các hộ dân, tổ chức (199 tỷ đồng), chi phí hỗ trợ thêm 40% giá trị nhà, đất tính bồi thường cho các hộ dân theo chủ trương của UBND Thành phố (102 tỷ đồng).