Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình - Ảnh: Đức Thanh.

Sáng 19/8, mở đầu đợt 2 Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội đã nghe tờ trình Định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Thừa ủy quyền Thủ tướng trình nội dung này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, tiển khai Kết luận số 18 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương rà soát các vướng mắc trong đầu tư công, ngân sách nhà nước, nghiên cứu xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất (hợp nhất Ngân sách nhà nước và Đầu tư công).

Theo Bộ trưởng, việc hợp nhất hai luật là cần thiết nhằm xây dựng một cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa các hoạt động đầu tư công trong tổng thể kế hoạch tài chính 5 năm, cân đối nguồn lực và kiểm soát rủi ro tài khóa trung hạn, cắt giảm tối đa trình tự, thủ tục trùng lặp, rút ngắn thời gian và giảm chi phí tuân thủ, huy động, quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững.

Về quan điểm, Bộ trưởng nêu rõ, dự thảo luật kế thừa tối đa các quy định của Luật Ngân sách và Luật Đầu tư công được đánh giá là có hiệu quả, có tinh chỉnh để phù hợp với tinh thần hợp nhất, không tạo khoảng trống pháp lý; chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề mang tính chất nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung về trình tự, thủ tục và những vấn đề thường biến động trong triển khai theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 27 của Bộ Chính trị; sửa đổi, bổ sung một số quy định để xử lý các yêu cầu thực tiễn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Về một số định hướng sửa đổi, bổ sung chính của dự thảo luật, Bộ trưởng đề cập việc hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm; hợp nhất kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán ngân sách nhà nước hằng năm; hợp nhất các nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi ngân sách nhà nước cho cả chi thường xuyên và chi đầu tư.

Hai, kế thừa, sửa đổi, bổ sung đồng bộ quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan trung ương, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp, các cơ quan, đơn vị về đầu tư công. Đặc biệt là bổ sung quy định về trách nhiệm của các bộ, cơ quan trung ương về ban hành hướng dẫn, tiêu chí đánh giá hiệu quả chương trình, dự án đầu tư công trong từng ngành, lĩnh vực nhằm thể chế hóa yêu cầu đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội tại Kết luận số 18 của Trung ương.

Ba, giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung để chủ động, linh hoạt trong điều hành như: tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C (trừ chương trình, dự án quan trọng quốc gia thuộc thẩm quyền của Quốc hội); trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình, dự án (trừ chương trình, dự án thuộc thẩm quyền của Quốc hội); trình tự lập, thẩm định, quyết định các dự án, gia hạn thời gian bố trí vốn, theo dõi, kiểm tra, đánh giá chương trình, dự án, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về đầu tư công, 

Bốn, sửa đổi, bổ sung một số quy định để đáp ứng nhu cầu thực tiễn như: cho phép phân bổ, sử dụng ngay số tăng thu ngân sách trong quá trình điều hành; sử dụng dự phòng, dự trữ nhà nước, tăng thu, dự toán chi còn lại để ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia; thu hẹp phạm vi chuyển nguồn của ngân sách nhà nước và thời hạn chi các khoản được chuyển nguồn; cắt giảm, đơn giản hóa quy trình, thủ tục, giản lược khối lượng báo cáo, chi phí tuân thủ.

Trình bày ý kiến của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Phó chủ nhiệm Nguyễn Hữu Toàn nêu rõ, Ủy ban tán thành với sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý, căn cứ thực tiễn ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Về các nội dung hợp nhất, Ủy ban cơ bản nhất trí việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; chủ trương thống nhất quy trình phân bổ và giao dự toán chi ngân sách nhà nước với việc giao kế hoạch đầu tư công hằng năm;  chủ trương UBTVQH ban hành một nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước, đồng bộ giữa phân bổ chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn trình bày ý kiến thẩm tra - Ảnh: Đức Thanh.

Đa số ý kiến Ủy ban thẩm tra nhất trí quy định trong dự thảo Luật tiêu chí, trình tự, thủ tục Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia. Đối với dự án nhóm A, B, C giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện.

Về phân cấp thẩm quyền cho UBND tỉnh quyết định cho chuyển nguồn chi đầu tư công, ông Toàn cho biết, đa số ý kiến Ủy ban cho rằng, việc phân cấp cho UBND cấp tỉnh quyết định chuyển nguồn chi đầu tư công đối với các dự án sử dụng vốn NSTW phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động, linh hoạt trong điều hành, góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công hằng năm và hiệu quả sử dụng vốn.

Cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, quy định rõ điều kiện, phạm vi áp dụng, trách nhiệm của UBND và cơ chế báo cáo, giám sát của HĐND nhằm bảo đảm công khai, minh bạch, không làm giảm hiệu quả kiểm soát việc sử dụng ngân sách nhà nước.

Với cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu hoàn thiện theo hướng quy định rõ hơn về hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư đối với dự án đầu tư;  trách nhiệm của cơ quan, người quyết định đầu tư và chủ đầu tư trong việc bảo đảm hiệu quả đầu tư; cơ chế đánh giá sau khi dự án hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng và công khai kết quả đánh giá; trách nhiệm đối với các trường hợp dự án không đạt mục tiêu hoặc hiệu quả thấp. Trên cơ sở đó, giao Chính phủ quy định chi tiết để tổ chức thực hiện thống nhất.