Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 283/2025/NĐ-CP ngày 25/10/2025, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 120/2020/NĐ-CP về thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập. 

Nghị định mới có hiệu lực từ 15/11/2025, tạo cơ sở pháp lý cho việc mở rộng thẩm quyền quản lý của cấp cơ sở, trong đó cấp xã được quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp công lập.

Theo quy định tại Điều 24 của Nghị định 283/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã được quyết định thành lập, tổ chức lại, giải thể và quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc.

Đơn vị sự nghiệp xã, phường thuộc thẩm quyền thành lập, quản lý của địa phương.

Bên cạnh đó, cấp xã được phê duyệt đề án tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp thuộc phạm vi quản lý, đồng thời hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện đề án theo phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đây là điểm mới so với Nghị định 120/2020/NĐ-CP, khi trước đây hệ thống thẩm quyền chỉ dừng ở cấp bộ, cấp tỉnh và cấp huyện. Các đơn vị sự nghiệp công lập ở cấp xã thường do cấp trên trực tiếp (UBND huyện hoặc tỉnh) thành lập và quản lý.

Các đơn vị sự nghiệp công lập do cấp xã thành lập có thể bao gồm trung tâm văn hóa - thể thao, trung tâm học tập cộng đồng, cơ sở giáo dục mầm non công lập hoặc các tổ chức phục vụ dân sinh khác.

Cấp xã là cấp gần dân nhất, hiểu rõ nhu cầu cung cấp dịch vụ công tại chỗ. Do đó, khi được trao quyền thành lập và tự chủ trong tổ chức đơn vị sự nghiệp, chính quyền cơ sở sẽ phát huy hiệu quả nguồn lực con người, tài chính, đồng thời gắn trách nhiệm rõ ràng hơn với kết quả phục vụ người dân.

Nghị định số 283/2025/NĐ-CP cũng bổ sung một điều về chuyển giao đơn vị sự nghiệp công lập. Theo đó, chuyển giao đơn vị sự nghiệp công lập là việc chuyển thẩm quyền quản lý đối với đơn vị sự nghiệp giữa các cơ quan quản lý hoặc được phân cấp quản lý đơn vị sự nghiệp công lập. Nguyên tắc chung là chuyển giao nguyên trạng toàn bộ đơn vị sự nghiệp, bao gồm cơ cấu tổ chức, nhân sự, tài sản và nghĩa vụ tài chính.

Về thẩm quyền, Thủ tướng Chính phủ quyết định việc chuyển giao đơn vị sự nghiệp giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, hoặc giữa bộ, cơ quan ngang bộ với UBND cấp tỉnh, cũng như giữa các tỉnh với nhau.

Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ được quyền quyết định việc chuyển giao giữa các tổ chức, đơn vị trực thuộc.

UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định việc chuyển giao giữa các cơ quan chuyên môn thuộc tỉnh; giữa cơ quan chuyên môn của tỉnh với UBND cấp huyện, xã và giữa các xã với nhau.

Quy định này tạo hành lang pháp lý minh bạch và thống nhất, giúp quá trình sắp xếp, tinh gọn đơn vị sự nghiệp được thực hiện thuận lợi, tránh chồng chéo trong quản lý.