Như vậy, bên cạnh 7 tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục trong nước, việc có thêm 3 tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục nước ngoài tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ tạo ra sự cạnh tranh trong việc đánh giá chất lượng các cơ sở giáo dục đại học.

Sinh viên Trường đại học Phenikaa trong giờ thực hành nghiên cứu khoa học. Ảnh: Cẩm Lệ

Các tổ chức kiểm định chất lượng vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo cấp phép hoạt động tại Việt Nam gồm FIBAA, AQAS và ASIIN. Thời gian được công nhận và hoạt động tại Việt Nam là 5 năm. Cả 3 tổ chức này đều có trụ sở tại Đức.

Theo đó, FIBAA được thực hiện các hoạt động đánh giá, công nhận tại Việt Nam đối với cơ sở giáo dục đại học và chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học thuộc các lĩnh vực: Pháp luật, Kinh doanh và quản lý, Khoa học xã hội và hành vi. 

Hiện có 9 chương trình đào tạo bậc đại học, thạc sĩ của các trường đại học tại Việt Nam được FIBAA kiểm định, công nhận đạt chuẩn.

ASIIN được thực hiện các hoạt động đánh giá, công nhận tại Việt Nam đối với cơ sở giáo dục và đào tạo và chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học thuộc các lĩnh vực: Khoa học tự nhiên, kỹ thuật, Toán và thống kê, Máy tính và công nghệ thông tin, Khoa học giáo dục và đào tạo giáo viên.

AQAS được thực hiện các hoạt động đánh giá, công nhận tại Việt Nam đối với cơ sở GDĐH và chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học theo quy định của Việt Nam .

Việt Nam hiện có 5 trung tâm kiểm định thuộc các cơ quan nhà nước là: Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội; Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục, Đại học Quốc gia TP.HCM; Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục, Đại học Đà Nẵng; Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục, Đại học Vinh; Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục trực thuộc Hiệp hội các trường Đại học, cao đẳng Việt Nam.

Cùng với đó là 2 trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục tư nhân, gồm: Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục Sài Gòn (Công ty Cổ phần đầu tư giáo dục TP.HCM); Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục Thăng Long (Công ty Cổ phần đầu tư giáo dục Hà Nội).

Về công tác kiểm định chất lượng tại các trường đại học hiện nay, nhiều chuyên gia cho rằng, việc kiểm định vẫn chưa vượt qua được việc đong, đo, đếm theo danh mục. Và thực tế cho thấy, kết quả sau kiểm định, hầu hết là đạt, số các trường "không đạt" rất... hiếm hoi. 

Qua tìm hiểu, phóng viên được biết, thực tế hiện nay có chuyện các trường rỉ tai nhau chọn trung tâm kiểm định nào “dễ” để được công nhận kết quả kiểm định cao. Bên cạnh đó, một số cơ sở chấp nhận tốn kém chọn trung tâm kiểm định ở khu vực xa về kiểm định cho trường.

Một kiểm định viên từng tham gia kiểm định cho phóng viên hay, để đối phó với đoàn kiểm định, có trường đã mượn máy móc thiết bị, cơ sở vật chất của trường khác về để "làm đẹp hồ sơ" trong đợt kiểm định; số liệu thì có nhiều phần số ảo.

Bà Nguyễn Phương Nga, Giám đốc Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục, Hiệp hội các trường Đại học, cao đẳng Việt Nam cho hay, tiêu chí kiểm định thì nhiều nhưng lại rất dễ đạt, việc kiểm định chất lượng vẫn mang tính hình thức. 

“Hiện nay số trường ĐH, CĐ đã được kiểm định khoảng 50% và số trường đạt chuẩn lên đến hơn 96%. Ngoài ra, chính sách khen thưởng, xử phạt sau đánh giá vẫn chưa đủ mạnh. Hiện nay, chưa có trường nào bị đóng cửa, khiến tác động của kiểm định chất lượng bị hạn chế", bà Nga nêu.

Còn theo ý kiến của ông Hoàng Ngọc Vinh, thành viên Tổ tư vấn Ủy ban Đổi mới giáo dục cho rằng, nguồn nhân lực đang là một thách thức lớn khi không đủ để hậu kiểm chất lượng đào tạo tất cả các trường. 

Theo đó, mỗi năm cơ quan này chỉ kiểm tra được khoảng 20/400 cơ sở đào tạo. “Với tỉ lệ 5% các trường được hậu kiểm mỗi năm nêu trên chỉ là muối bỏ biển, khó đảm bảo cam kết về chất lượng của các trường khi thiếu người kiểm tra, đánh giá cũng là điều có thể lý giải được”, ông Vinh cho hay.