Ngày 11/9 tại Hà Nội, Bộ Y tế phát động Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030. Chương trình được triển khai trên phạm vi toàn quốc nhằm bảo đảm trẻ em được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh, giảm nguy cơ bị bạo lực, xâm hại, bóc lột, bỏ rơi và lao động trái quy định của pháp luật.

Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Đức Luận cho biết, những năm qua, hệ thống chính sách, pháp luật về bảo vệ trẻ em tiếp tục được hoàn thiện. Trên 80% trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt đã được trợ giúp phù hợp với nhu cầu và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, 100% trẻ em bị xâm hại được áp dụng các biện pháp hỗ trợ, can thiệp phù hợp.

Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Đức Luận phát biểu tại sự kiện.

Đáng chú ý, tỷ lệ trẻ em lao động trái quy định của pháp luật đã giảm từ 5,4% xuống còn 1,31%. Hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em với ba cấp độ phòng ngừa, hỗ trợ và can thiệp được triển khai, Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em số 111 tiếp nhận thông tin và phối hợp xử lý các vụ việc vi phạm quyền trẻ em. Ngày 8/9/2026, Việt Nam cũng chính thức khai trương Tổng đài phòng, chống bạo lực gia đình số 117.

Dù tỷ lệ lao động trẻ em đã giảm mạnh, việc kiểm soát vẫn gặp nhiều khó khăn do tình trạng này còn tồn tại trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, hộ gia đình, cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ, vùng dân tộc miền núi, vùng sâu, vùng xa. Đây là những khu vực khó kiểm tra và giám sát, trong lúc mạng lưới cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em tại một số địa bàn còn mỏng, kết nối và chuyển tuyến dịch vụ chưa đồng bộ, ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý dữ liệu trẻ em còn chênh lệch giữa các vùng.

Nguy cơ đối với trẻ em cũng trở nên phức tạp hơn trước tác động của suy thoái kinh tế, lạm phát và các cú sốc thiên tai, xã hội. Những trẻ em yếu thế có nguy cơ phải bỏ học và tham gia lao động sớm, đặt ra yêu cầu không chỉ phát hiện, can thiệp mà cần xây dựng hệ thống phòng ngừa đủ khả năng tiếp cận trẻ ngay tại gia đình và cộng đồng.

Chương trình quốc gia giai đoạn 2026-2030 được ban hành theo Quyết định số 1415/QĐ-TTg ngày 28/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ, đặt mục tiêu tạo cơ hội cho trẻ em bị bạo lực, xâm hại tình dục, lao động trái quy định của pháp luật, trẻ có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi và trẻ có hoàn cảnh đặc biệt được hòa nhập, phát triển toàn diện.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý đến năm 2030 là đưa tỷ lệ lao động trẻ em trong độ tuổi từ 5-17 xuống dưới 1,1%, đồng thời giảm ít nhất 5% mỗi năm tỷ lệ trẻ em bị bạo lực và xâm hại tình dục. Toàn bộ tỉnh, thành phố được đặt mục tiêu triển khai mô hình cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em tích hợp, 95% cấp xã triển khai mô hình dịch vụ liên ngành và 100% cấp xã thành lập phòng điều tra thân thiện.

Tất cả trường hợp trẻ em bị xâm hại, có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột hoặc bỏ rơi được phát hiện sẽ phải được hỗ trợ, can thiệp kịp thời và phù hợp. Chương trình cũng đặt mục tiêu đáp ứng 100% yêu cầu trợ giúp pháp lý cho trẻ em theo quy định, đồng thời quản lý toàn bộ trẻ thuộc đối tượng bảo vệ và có nguy cơ trên hệ thống cơ sở dữ liệu trẻ em kết nối dùng chung với các cơ sở dữ liệu liên quan.

Bà Michaela Bauer, Phó Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam cho rằng, trẻ em tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều nguy cơ từ bạo lực, bóc lột, xâm hại tình dục đến xâm hại, bóc lột trên môi trường mạng và lao động nặng nhọc, độc hại.

Để giải quyết những vấn đề này, luật pháp và chính sách cần đi cùng một hệ thống bảo vệ trẻ em đủ mạnh, được bảo đảm nguồn lực tài chính, có đội ngũ nhân viên công tác xã hội đủ năng lực, dữ liệu tin cậy, cơ chế phối hợp hiệu quả và dịch vụ có khả năng tiếp cận tới cộng đồng.

UNICEF cũng khuyến nghị tiếp tục đầu tư cho đội ngũ nhân viên công tác xã hội chuyên trách, có trình độ và được cấp chứng chỉ hành nghề, đặc biệt tại cấp xã, bao gồm các trạm y tế xã. Lực lượng này giữ vai trò trực tiếp trong phát hiện nguy cơ, quản lý trường hợp, điều phối dịch vụ và hỗ trợ trẻ em kịp thời.

Để đạt các mục tiêu đến năm 2030, chương trình tập trung hoàn thiện thể chế và chính sách, nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác bảo vệ trẻ em, phát triển hệ thống dịch vụ liên kết giữa y tế, giáo dục, tư pháp, trợ giúp pháp lý và an sinh xã hội.

Công tác phòng ngừa, phát hiện và can thiệp lao động trẻ em sẽ tập trung nhiều hơn vào những lĩnh vực có nguy cơ như nông nghiệp, chuỗi cung ứng, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, hộ gia đình và làng nghề, đồng thời tăng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu, thanh tra, kiểm tra và giám sát.

Tính đến năm 2025, Việt Nam có hơn 24,95 triệu trẻ em, trong đó 790.514 trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, chiếm 3,2% tổng số trẻ em. Với quy mô này, mục tiêu đưa lao động trẻ em xuống dưới 1,1% không chỉ phụ thuộc vào việc xử lý các trường hợp đã phát hiện mà còn đặt trọng tâm vào khả năng nhận diện sớm nguy cơ và đưa dịch vụ bảo vệ đến những địa bàn khó tiếp cận.