Với mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ, xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu, sản xuất và kiểm định hiện đại, Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm sản xuất vắc-xin công nghệ cao của khu vực.

Ngày 9/7, tại Hà Nội, Bộ Y tế phối hợp với Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam tổ chức Hội nghị Cấp cao Việt Nam - Pháp với chủ đề "Tăng cường hợp tác triển khai công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược về phát triển vắc-xin thế hệ mới tại Việt Nam".

Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách đột phá nhằm thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp vắc-xin, trong đó vắc-xin thế hệ mới được xác định là sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang quyết liệt triển khai các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển các công nghệ chiến lược quốc gia theo tinh thần các Nghị quyết 57, 68, 72 của Bộ Chính trị và Quyết định số 21 của Thủ tướng Chính phủ.

Sự kiện cũng đánh dấu bước tiến mới trong tiến trình hợp tác giữa VNVC và Sanofi, tiếp nối thỏa thuận được ký kết tại Paris vào tháng 10/2024 nhân chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp của Tổng Bí thư Tô Lâm, khi quan hệ Việt Nam - Pháp được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Theo kế hoạch, các vắc-xin công nghệ cao của Sanofi sẽ được sản xuất tại Nhà máy Vắc-xin và Sinh phẩm VNVC từ năm 2028, mở ra cơ hội đưa nhiều loại vắc-xin thế hệ mới đến với người dân Việt Nam nhanh hơn và chủ động hơn.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, bà Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội khẳng định phát triển công nghệ và sản xuất vắc-xin thế hệ mới không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là vấn đề an ninh y tế, an ninh con người và phát triển bền vững của quốc gia.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách đột phá nhằm thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp vắc-xin, trong đó vắc-xin thế hệ mới được xác định là sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.

Bà đánh giá cao sự hợp tác giữa Việt Nam, Pháp cùng các doanh nghiệp và đối tác quốc tế trong việc hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và từng bước làm chủ công nghệ sản xuất vắc-xin.

Đồng thời đề nghị các bên xây dựng lộ trình hợp tác cụ thể để sớm tạo ra các sản phẩm phục vụ người dân, phát huy vai trò của khu vực kinh tế tư nhân và hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng, sản xuất và phân phối vắc-xin thế hệ mới của khu vực.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, sau đại dịch Covid-19, an ninh y tế không còn là câu chuyện riêng của ngành y mà đã trở thành một thành tố quan trọng của an ninh quốc gia và phát triển bền vững. Đối với Việt Nam, làm chủ nghiên cứu, sản xuất và cung ứng vắc-xin là một trong những trụ cột để bảo vệ sức khỏe nhân dân, nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống y tế và tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế dài hạn.

Theo Bộ trưởng, việc tiếp nhận công nghệ không chỉ dừng ở quy trình sản xuất mà còn bao gồm toàn bộ hệ sinh thái từ nghiên cứu, phát triển, đào tạo nguồn nhân lực, hoàn thiện hệ thống kiểm định, quản lý chất lượng đến xây dựng chuỗi cung ứng vắc-xin bền vững.

Hội nghị lần này góp phần cụ thể hóa các định hướng hợp tác giữa Việt Nam và Pháp, thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, phát triển các mô hình hợp tác công - tư hiệu quả nhằm nâng cao năng lực sản xuất vắc-xin trong nước và bảo đảm nguồn cung ổn định cho Chương trình Tiêm chủng Quốc gia.

Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet nhận định hội nghị là minh chứng sinh động cho tầm nhìn dài hạn của Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Pháp trong lĩnh vực y tế.

Theo Đại sứ, nhiều thập kỷ qua, y tế luôn là một trong những lĩnh vực hợp tác thành công nhất giữa hai nước. Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu 486 triệu USD dược phẩm từ Pháp, trong đó vắc-xin chiếm tỷ trọng đáng kể. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của mối quan hệ này không nằm ở thương mại mà ở sự tin cậy, chất lượng và cam kết bảo đảm người dân được tiếp cận bình đẳng với các thành tựu y học hiện đại.

Theo ông Olivier Brochet, hợp tác giữa Sanofi và VNVC là minh chứng tiêu biểu cho tiềm năng hợp tác giữa hai quốc gia trong lĩnh vực y tế, kết hợp thế mạnh khoa học, công nghiệp của Pháp với năng lực phân phối và tiêm chủng của Việt Nam, từ đó góp phần nâng cao năng lực tự chủ về vắc-xin.

Một trong những nội dung được quan tâm nhất tại hội nghị là việc VNVC và Sanofi công bố những bước tiến mới trong tiến trình hợp tác sản xuất vắc-xin công nghệ cao tại Nhà máy Vắc-xin và Sinh phẩm VNVC. Theo kế hoạch, nhà máy được đầu tư với vốn ban đầu hơn 2.500 tỷ đồng, quy mô hơn 26.000m² tại tỉnh Tây Ninh, đạt các tiêu chuẩn quốc tế như EU-GMP, WHO-GMP và FDA Hoa Kỳ, với công suất thiết kế khoảng 100 triệu liều mỗi năm.

Không chỉ là cơ sở sản xuất, tổ hợp này còn được định hướng trở thành trung tâm nghiên cứu, tiếp nhận chuyển giao công nghệ, kiểm định chất lượng, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển các sản phẩm sinh học công nghệ cao. Nhà máy dự kiến đi vào hoạt động cuối năm 2027, bắt đầu sản xuất vắc-xin từ năm 2028 và thương mại hóa các sản phẩm từ năm 2029.

Ông Stephen Alix, Chủ tịch Ngành hàng Vắc-xin Toàn cầu của Sanofi, cho biết với hơn 100 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vắc-xin, Sanofi xác định đây là dự án hợp tác dài hạn, không chỉ chuyển giao công nghệ mà còn đồng hành cùng Việt Nam trong nghiên cứu, đào tạo nhân lực, phát triển năng lực sản xuất và bảo đảm các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn.

Trong khi đó, ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc VNVC cho biết doanh nghiệp đã đầu tư bài bản để hình thành hệ sinh thái vắc-xin và tiêm chủng toàn diện, từ gần 300 trung tâm tiêm chủng trên cả nước đến Nhà máy Vắc-xin và Sinh phẩm VNVC hiện đại, từng bước tiếp nhận các công nghệ lõi trong sản xuất vắc-xin thế hệ mới.

Theo ông Ngô Chí Dũng, bài học từ đại dịch Covid-19 cho thấy năng lực tự chủ về vắc-xin là yếu tố sống còn đối với mỗi quốc gia. Với sự đồng hành của Chính phủ, Bộ Y tế và các chính sách mới về khoa học công nghệ, VNVC kỳ vọng sẽ tiếp tục đầu tư mạnh mẽ để người dân Việt Nam sớm được tiếp cận các vắc-xin thế hệ mới với chi phí hợp lý hơn, đồng thời góp phần nâng cao năng lực tự chủ và an ninh y tế quốc gia.

Các chuyên gia nhận định, sản xuất vắc-xin là một trong những lĩnh vực có yêu cầu cao nhất về khoa học công nghệ và quản lý chất lượng. Để phát triển một loại vắc-xin mới cần nhiều năm nghiên cứu, nguồn vốn đầu tư rất lớn cùng hệ thống thử nghiệm, kiểm định nghiêm ngặt.

Vì vậy, năng lực tự chủ không chỉ nằm ở việc tiếp nhận quy trình sản xuất mà còn phải xây dựng được một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm nghiên cứu và phát triển, giám sát dịch tễ, thử nghiệm lâm sàng, kiểm định chất lượng, kho lạnh, logistics, mạng lưới phân phối và tiêm chủng an toàn.s