Việt Nam sở hữu những lợi thế rõ ràng về sản xuất và thu hút dòng vốn FDI so với các quốc gia trong khu vực. Ảnh: Đức Thanh

Thuế đối ứng có ảnh hưởng đến FDI vào Việt Nam?

Một câu hỏi được đặt ra trong suốt thời gian qua, là liệu chính sách thuế quan của Mỹ có ảnh hưởng tới dòng đầu tư nước ngoài (FDI) vào Việt Nam không? Câu trả lời đã được chứng minh bằng con số hơn 24,1 tỷ USD vốn đăng ký, tăng 27,3% và 13,6 tỷ USD vốn giải ngân, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm 2024, theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính).

“Dòng vốn FDI vào Việt Nam vẫn đang duy trì rất tích cực, bất chấp những tác động bất lợi bên ngoài”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhiều lần khẳng định điều này. Bộ trưởng nhấn mạnh, Việt Nam vẫn luôn là điểm đến hấp dẫn với dòng vốn đầu tư quốc tế, nhờ chiến lược thu hút FDI phù hợp, tình hình chính trị ổn định, có vị thế cao, môi trường đầu tư thuận lợi…

Tuy vậy, ảnh hưởng là không thể tránh khỏi, khi Mỹ áp thuế đối ứng với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Theo công bố, mức thuế đối ứng mà Mỹ áp dụng với Việt Nam là 20%; với một số quốc gia như Indonesia, Thái Lan, Malaysia… là 19%; với Hàn Quốc, Nhật Bản là 15%; với Ấn Độ là 25%...

“Trong bối cảnh kinh tế thế giới hiện nay, rủi ro địa chính trị và chính sách toàn cầu vẫn hiện hữu. Các biện pháp phòng vệ thương mại, đặc biệt việc Mỹ chính thức áp thuế đối ứng 20% đối với một số mặt hàng xuất khẩu từ Việt Nam, sẽ tiếp tục gây ra những nguy cơ ảnh hưởng đến dòng vốn FDI và thương mại song phương”, Cục Đầu tư nước ngoài nhận định trong báo cáo mới nhất về tình hình thu hút FDI của Việt Nam.

Thực tế, dù vốn FDI vào Việt Nam đang tăng tốc, nhưng không tránh khỏi ảnh hưởng. Gần đây, thiếu vắng các dự án quy mô lớn, công nghệ cao được “chốt”. Vốn đăng ký mới nói chung cũng chưa được cải thiện. Số liệu thống kê cho thấy, tháng 7/2025, có 266 dự án đầu tư mới, tổng vốn đăng ký mới đạt 743,9 triệu USD, giảm 67,3% so với tháng 6. Tính chung 7 tháng, vốn đăng ký mới đạt trên 10 tỷ USD, giảm 11,1% so với cùng kỳ.

Tuy vậy, Cục Đầu tư nước ngoài cũng cho rằng, so với mức thuế đề xuất trước đó (46%), việc duy trì mức thuế 20% là động thái “mềm hóa”, giúp tránh tác động tiêu cực lan rộng và giữ ổn định tâm lý của các nhà đầu tư quốc tế.

Vẫn là điểm đến lý tưởng để đầu tư

Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị toàn cầu và Mỹ áp thuế đối ứng, cạnh tranh thu hút FDI sẽ gay gắt hơn. Tuy vậy, trong báo cáo mới đây, các chuyên gia của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng, mức thuế đối ứng của Việt Nam là thấp hơn so với một số quốc gia châu Á như Brunei (25%), Ấn Độ (25%) và để so sánh, thì Việt Nam vẫn đang sở hữu “những thế mạnh nổi trội hơn” các quốc gia này.

Ngay cả so với một số quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Campuchia, Indonesia, Malaysia (mức thuế 19%), VCBS cũng đánh giá, mức chênh lệch này là rất thấp.

“Việt Nam vẫn sở hữu những lợi thế rõ ràng về sản xuất và thu hút dòng vốn FDI so với các quốc gia trong khu vực. VCBS kỳ vọng, Việt Nam vẫn có cơ hội nổi bật như một điểm đến lý tưởng cho đầu tư và hoạt động sản xuất - kinh doanh, củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu”, các chuyên gia của VCBS nhận xét.

Vấn đề lo ngại, theo VCBS, là rủi ro liên quan đến mức thuế với hàng trung chuyển. Liên quan vấn đề này, EuroCham trong báo cáo mới đây về 5 năm thực hiện EVFTA cũng nhấn mạnh sự chưa rõ ràng về khái niệm “hàng hóa trung chuyển” mà phía Mỹ đặt ra.

Điều này sẽ ảnh hưởng đến dòng thương mại và có thể, cả dòng đầu tư vào Việt Nam. Nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, minh bạch chuỗi cung ứng là giải pháp được đặt ra để giảm thiểu rủi ro, không chỉ đối với thương mại hàng hóa, mà cả trong thu hút FDI.

Dù có những rủi ro nhất định, nhưng các đánh giá đều đồng thuận: Việt Nam là một điểm đến an toàn và hấp dẫn. Điểm cộng còn có thể được ghi, khi Việt Nam chính thức triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025. Theo Cục Đầu tư nước ngoài, cơ chế này góp phần phân định rõ chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp chính quyền, nâng cao năng lực điều hành, phản ứng chính sách và hỗ trợ nhà đầu tư  hiệu quả hơn. “Đây được kỳ vọng là cú hích cải cách mạnh mẽ, củng cố lòng tin của cộng đồng nhà đầu tư nước ngoài trong bối cảnh môi trường đầu tư toàn cầu tiếp tục biến động khó lường”, lãnh đạo Cục Đầu tư nước ngoài nhấn mạnh.

Ở một góc độ khác, có thể thấy, các hoạt động ngoại giao cũng đang góp phần thúc đẩy dòng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Một ví dụ đó là trong chuyến thăm Hàn Quốc của Tổng Bí thư Tô Lâm, khi hai bên ra Tuyên bố chung làm sâu sắc hơn Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Hàn Quốc, một trong những nội dung được nhấn mạnh là hợp tác đầu tư. Theo đó, hai bên nhất trí tích cực khuyến khích các doanh nghiệp Hàn Quốc đầu tư mới và mở rộng quy mô đầu tư vào Việt Nam, đặc biệt, ưu tiên triển khai lĩnh vực như xây dựng khu công nghiệp chuyên môn dựa trên công nghệ cao, công nghiệp số như AI, bán dẫn, phát triển hạ tầng, năng lượng tái tạo, đô thị thông minh, chuỗi giá trị toàn cầu…

Động thái quan trọng này sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy dòng đầu tư, đặc biệt là các dự án trong các lĩnh vực công nghiệp chiến lược, như bán dẫn, năng lượng từ Hàn Quốc vào Việt Nam. Khi dòng vốn đầu tư từ Hàn Quốc tăng tốc, vốn FDI vào Việt Nam sẽ tiếp tục gia tăng mạnh mẽ.