Theo ông Lê Long, việc doanh nghiệp sử dụng đồng thời hai hệ thống sổ kế toán - một phục vụ theo dõi nội bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh, một cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước - là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Hành vi này nhằm gian lận thuế hoặc làm sai lệch báo cáo tài chính để phục vụ các mục đích không minh bạch như tham gia đấu thầu, vay vốn ngân hàng, qua đó phản ánh ý thức tuân thủ pháp luật và trách nhiệm xã hội còn hạn chế của một bộ phận doanh nghiệp.

“Đây không chỉ là vấn đề thất thu ngân sách nhà nước mà còn gây hệ lụy lâu dài đối với nền kinh tế và môi trường kinh doanh. Đáng lo ngại, hành vi này có thể được tổ chức bài bản, tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có nghiệp vụ thanh tra, kiểm tra chuyên sâu”, ông Lê Long nhấn mạnh.

Ông Lê Long - Phó Cục trưởng Cục Thuế. Ảnh: Mạnh Tuấn.

Lãnh đạo Cục Thuế cho biết, thời gian qua đã phát hiện một số vụ việc điển hình với quy mô lớn. Đơn cử như vụ Công ty Hoàng Long lập hai hệ thống sổ sách kế toán ngoài sổ để che giấu doanh thu; hay vụ Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu sử dụng hai hệ thống phần mềm kế toán phục vụ quản lý và kê khai thuế. Những vụ việc này cho thấy mức độ và tính chất ngày càng phức tạp của hành vi gian lận.

Phân tích nguyên nhân, ông Lê Long cho rằng xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có ý thức chấp hành pháp luật và đạo đức kinh doanh chưa cao; động cơ tối đa hóa lợi nhuận, giảm nghĩa vụ thuế; đồng thời, một số doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ rủi ro pháp lý, thậm chí chấp nhận đánh đổi vì cho rằng hành vi này khó bị phát hiện.

Trước thực trạng trên, Cục Thuế đã ban hành văn bản yêu cầu các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử, các đơn vị cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng trong giao dịch điện tử lĩnh vực thuế lập danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán và gửi về cơ quan thuế. Việc thu thập dữ liệu nhằm giúp cơ quan thuế nắm bắt số lượng doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đang sử dụng phần mềm kế toán, từ đó triển khai các giải pháp hỗ trợ kê khai, nộp thuế và kiểm soát rủi ro.

Đến ngày 7/4/2026, Cục Thuế đã tiếp nhận dữ liệu từ 42 tổ chức, với thông tin của 12.809 khách hàng và đang tiếp tục tổng hợp trên phạm vi cả nước.

Trong thời gian tới, Cục Thuế sẽ sử dụng các dữ liệu thu thập được để rà soát, đưa ra cảnh báo, khuyến nghị đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có dấu hiệu sử dụng song song nhiều hệ thống sổ kế toán từ tháng 4/2026, phục vụ công tác quản lý thuế.

Ông Lê Long cho biết, để ngăn chặn hiệu quả tình trạng gian lận, ngành Thuế đang triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Trước hết là tăng cường kiểm soát dòng tiền, hạn chế sử dụng tiền mặt, đồng thời đẩy mạnh kết nối dữ liệu giữa cơ quan Thuế với hệ thống ngân hàng, đặc biệt đối với các giao dịch có giá trị lớn.

Cùng với đó, ngành Thuế đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, sử dụng Big Data và AI để phân tích rủi ro, phát hiện các dấu hiệu bất thường như biến động doanh thu hoặc biên lợi nhuận không hợp lý, từng bước chuyển từ phương thức kiểm tra thủ công sang giám sát dựa trên dữ liệu.

Trong quản lý hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán, cơ quan Thuế tiếp tục yêu cầu kết nối dữ liệu bán hàng theo thời gian thực đối với các ngành nghề rủi ro cao; đồng thời đề nghị các đơn vị cung cấp phần mềm cung cấp danh sách khách hàng nhằm kiểm soát việc sử dụng nhiều phần mềm kế toán.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp điều tra và xử lý hình sự cũng được tăng cường. Các trường hợp có dấu hiệu gian lận, trốn thuế sẽ được củng cố hồ sơ và kịp thời chuyển sang cơ quan công an khi có dấu hiệu tội phạm.

Ngành Thuế cũng đẩy mạnh truyền thông, công khai, minh bạch nhằm cảnh báo các rủi ro pháp lý đối với hành vi vi phạm. Đồng thời tiếp tục triển khai chương trình “hóa đơn may mắn” để khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn; nghiên cứu cơ chế thưởng cho người tiêu dùng tố cáo hành vi bán hàng không xuất hóa đơn.

Lãnh đạo Cục Thuế khẳng định, theo quy định pháp luật, mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính phải được ghi chép đầy đủ, chính xác trên một hệ thống sổ kế toán duy nhất. Việc lập nhiều hệ thống sổ kế toán để che giấu hoạt động không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, ảnh hưởng tiêu cực đến kỷ cương pháp luật và niềm tin xã hội.

“Chúng tôi tin tưởng với sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan chức năng và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, môi trường kinh doanh sẽ ngày càng minh bạch, công bằng, phù hợp với yêu cầu phát triển và chuyển đổi số”, ông Lê Long nhấn mạnh.