Nhịp tăng trước thời điểm chuyển sàn, nhưng thanh khoản vẫn thấp

Không còn neo cao như tháng 11, bước sang nửa đầu tháng 12, thị trường chứng khoán xuất hiện áp lực bán trở lại khi nhiều nhóm ngành quay đầu giảm điểm trên diện rộng. Diễn biến này phản ánh sự thận trọng của dòng tiền sau giai đoạn tăng nóng, nhất là khi mặt bằng giá đã lên cao và kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn không còn quá rõ ràng.

Thực tế, trong giai đoạn thị trường duy trì mức điểm cao, nhiều thương vụ bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) và niêm yết, đặc biệt trong nhóm công ty chứng khoán, không đạt được kỳ vọng. Giá cổ phiếu sau niêm yết thấp hơn giá IPO đã ảnh hưởng đáng kể tới tâm lý nhà đầu tư, khiến các kế hoạch chào sàn mới chịu sự soi xét kỹ lưỡng hơn.

Trong bối cảnh đó, Công ty cổ phần Đầu tư và Xây lắp Trường Sơn (mã TSA) vừa được chấp thuận niêm yết toàn bộ hơn 40,4 triệu cổ phiếu trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE). Theo kế hoạch, TSA sẽ chính thức giao dịch trên HoSE từ ngày 7/1/2026, với giá tham chiếu là bình quân của 30 phiên giao dịch liên tiếp tính tới ngày giao dịch cuối cùng trên UPCoM.

Trước khi chuyển sàn, cổ phiếu TSA ghi nhận nhịp tăng giá đáng chú ý. Trong giai đoạn từ ngày 28/2 đến ngày 12/12/2025, thị giá cổ phiếu tăng 22,4%, từ 10.780 đồng lên 13.200 đồng/cổ phiếu. Tuy nhiên, đà tăng này có dấu hiệu chững lại kể từ đầu tháng 10, khi thị trường chung kém tích cực hơn.

Thực tế, Xây lắp Trường Sơn đưa 35 triệu cổ phiếu giao dịch trên UPCoM từ ngày 25/6/2024 với giá tham chiếu 10.600 đồng/cổ phiếu và nộp hồ sơ niêm yết HoSE trong tháng 5/2025. Từ khi giao dịch trên UPCoM tới cuối năm 2024, cổ phiếu TSA gần như đi ngang quanh vùng 12.000 đồng/cổ phiếu, với thanh khoản thường xuyên dưới 30.000 cổ phiếu/phiên.

Dù thời gian gần đây thanh khoản có cải thiện, khối lượng giao dịch bình quân cũng chỉ đạt hơn 50.000 cổ phiếu/phiên - mức khá khiêm tốn so với các doanh nghiệp đang niêm yết trên HoSE, nơi thanh khoản phổ biến dao động từ 300.000 đến 600.000 cổ phiếu/phiên.

Lý giải quyết định niêm yết trên HoSE, ông Đặng Văn Thuyết, Phó chủ tịch HĐQT Xây lắp Trường Sơn cho biết, việc chuyển sàn nhằm nâng cao hình ảnh và mức độ tín nhiệm của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán, tăng tính thanh khoản cho cổ phiếu và thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư tổ chức, nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận các nguồn vốn lớn phục vụ sản xuất - kinh doanh.

Áp lực tài chính và hiệu quả sinh lời

Tính tới ngày 30/9/2025, Xây lắp Trường Sơn ghi nhận 70,06 tỷ đồng tiền mặt, chiếm 11,4% tổng tài sản; các khoản phải thu ngắn hạn đạt 205,4 tỷ đồng, tương đương 33,5% tổng tài sản; hàng tồn kho ở mức 138,9 tỷ đồng, chiếm 22,6% tổng tài sản. Trong đó, riêng phải thu ngắn hạn của khách hàng là 169,7 tỷ đồng, cùng hơn 29 tỷ đồng trả trước cho người bán ngắn hạn.

Việc tỷ trọng lớn tài sản nằm ở các khoản phải thu và tồn kho, trong khi lượng tiền mặt hạn chế đặt ra lo ngại về dòng tiền và khả năng xoay vòng vốn nếu khách hàng chậm thanh toán. Điều này càng đáng chú ý khi hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp thấp hơn mặt bằng chung của ngành.

Cụ thể, Tỷ suất ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) của Xây lắp Trường Sơn thấp hơn Công ty cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 2 (TV2) và Công ty cổ phần Tập đoàn PC1 (PC1). Năm 2022, ROE của doanh nghiệp đạt 0,86%, so với 3,87% của TV2 và 9,37% của PC1. Năm 2023, ROE tăng lên 2,69%, ngang bằng PC1 nhưng thấp hơn TV2 (3,95%). Năm 2024, ROE đạt 6,1%, vẫn thấp hơn PC1 (8,82%).

Không chỉ ROE, biên lợi nhuận gộp của Xây lắp Trường Sơn trong 9 tháng đầu năm 2025 giảm từ 10,2% xuống 9,8%, thấp hơn đáng kể so với TV2 (15,45%) và PC1 (20,4%).

Thực tế, Xây lắp Trường Sơn được thành lập ngày 29/8/2002 với vốn điều lệ ban đầu 1,2 tỷ đồng và liên tục tăng vốn lên 404,25 tỷ đồng, gấp 335,9 lần so với thời điểm thành lập. Đáng chú ý, trước khi đưa cổ phiếu lên UPCoM, Chủ tịch HĐQT Nguyễn Văn Trường đã bán ra 75% vốn, giảm tỷ lệ sở hữu từ 95% xuống còn 20% vốn điều lệ.

Tính tới trước ngày 30/9/2025, cơ cấu cổ đông lớn của Xây lắp Trường Sơn gồm ông Nguyễn Văn Trưởng sở hữu 20% vốn điều lệ, bà Hoàng Kim Huế sở hữu 10%, bà Nguyễn Diệu Linh sở hữu 5%, còn lại 65% vốn điều lệ thuộc về các cổ đông nhỏ lẻ. Việc Chủ tịch giảm mạnh tỷ lệ sở hữu ngay trước thềm niêm yết khiến không ít nhà đầu tư đặt câu hỏi về mức độ gắn bó dài hạn của Ban lãnh đạo.