Biến động cổ đông trước kế hoạch hủy đại chúng

Trong khi nhiều doanh nghiệp chọn niêm yết để tăng minh bạch, mở rộng cơ hội tiếp cận vốn và hỗ trợ thanh khoản cho nhà đầu tư, thì Tổng công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Việt Nam (CTX Holdings, mã CTX) đi theo hướng ngược lại khi từng bước hạ tiêu chuẩn giao dịch và chuẩn bị rời hẳn UPCoM.

Quyết định này diễn ra ngay sau khi doanh nghiệp ghi nhận khoản doanh thu 5.873,17 tỷ đồng từ chuyển nhượng Dự án Constrexim Complex - một thương vụ mà giới đầu tư kỳ vọng sẽ mang lại dòng tiền mạnh mẽ giúp Công ty cải thiện hoạt động và tăng khả năng chi trả cổ tức cho cổ đông nhỏ lẻ. Tuy nhiên, những gì diễn ra lại hoàn toàn trái ngược.

Trong nửa đầu năm 2025, CTX Holdings chứng kiến biến động sở hữu lớn chưa từng có. Bà Chu Thị Hồng Hạnh, thành viên HĐQT bán hơn 5,06 triệu cổ phiếu, giảm tỷ lệ sở hữu từ 6,42% về 0%. Ông Trần Khanh, thành viên HĐQT cũng bán toàn bộ 29.941 cổ phiếu đang nắm giữ. Cổ đông Nguyễn Thị Kim Xuân thoái toàn bộ 7.508.530 cổ phiếu, đưa tỷ lệ sở hữu từ 9,52% về 0% vốn điều lệ.

Ở chiều ngược lại, ba tổ chức vừa thành lập trong năm 2025 đồng loạt xuất hiện và trở thành nhóm cổ đông lớn mới của CTX Holdings. Cụ thể, Công ty TNHH Đầu tư AMAI mua 11,8 triệu cổ phiếu, nâng sở hữu lên 14,95%; Công ty cổ phần Xây dựng PENS mua 6.610.633 cổ phiếu, nâng sở hữu lên 8,38%; Công ty cổ phần Đầu tư FTM mua 11.461.718 cổ phiếu, nâng tỷ lệ nắm giữ lên 14,53%.

Ba tổ chức trên nắm tổng cộng 37,86% vốn điều lệ của CTX Holdings và có cùng địa chỉ đặt trụ sở tại tầng 2, toà nhà HH2, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, Hà Nội - cũng chính là trụ sở CTX Holdings. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi về việc nhóm cổ đông mới có khả năng trở thành lực lượng chi phối trong bối cảnh doanh nghiệp chuẩn bị phi đại chúng.

Mặc dù sở hữu thay đổi mạnh, ông Phan Minh Tuấn vẫn giữ vị trí Chủ tịch HĐQT từ ngày 20/4/2012 đến nay. Quyết định thông qua chủ trương phi đại chúng càng củng cố lo ngại rằng, quyền lợi cổ đông nhỏ sẽ không được đặt lên hàng đầu, nhất là khi CTX Holdings từng bị hủy niêm yết trên HNX cuối năm 2023, chuyển xuống UPCoM và bị đưa vào diện hạn chế giao dịch từ ngày 31/10/2022 do chậm công bố báo cáo tài chính.

Việc sắp rời UPCoM đồng nghĩa cổ đông thiểu số không còn cơ chế giao dịch tập trung. Thay vào đó, họ phải tự tìm người mua - một quá trình đầy rủi ro, thiếu minh bạch và khó tiếp cận nhà đầu tư. Trong khi xu hướng chung của thị trường là khuyến khích minh bạch hóa và tạo điều kiện cho nhà đầu tư nhỏ tăng thanh khoản, CTX Holdings lại chọn hướng đi thu hẹp quyền lợi của những người nắm giữ cổ phần ít, vốn luôn chịu rủi ro lớn hơn trong cơ chế phi đại chúng.

Sự bất an của thị trường thể hiện rõ qua biến động giá cổ phiếu. Cổ phiếu CTX đã có 2 phiên giảm sàn liên tiếp (ngày 21/11 giảm 2.200 đồng, về 12.600 đồng/cổ phiếu, ngày 24/11 tiếp tục giảm kịch sàn thêm 1.900 đồng, xuống 11.200 đồng/cổ phiếu). Nếu nhìn từ ngày 20/8 đến 24/11, cổ phiếu CTX đã mất 53,3% giá trị, giảm từ đỉnh 24.000 đồng/cổ phiếu, cho thấy thị trường không đánh giá cao hướng đi mới của doanh nghiệp.

Cổ đông nhỏ gặp bất lợi kép

Điều gây ngạc nhiên là trong lúc chuẩn bị phi đại chúng, CTX Holdings lại ghi nhận kết quả kinh doanh bùng nổ. Trong quý III/2025, doanh thu tăng 155,2 lần, lên 5.873,17 tỷ đồng; lợi nhuận ròng tăng 96,4 lần, đạt 216,23 tỷ đồng; lũy kế 9 tháng đầu năm, lợi nhuận ròng tăng 57,47 lần, lên 216,58 tỷ đồng. Phần lớn lợi nhuận này đến từ chuyển nhượng Dự án tổ hợp công trình trung tâm thương mại, căn hộ và văn phòng tại lô đất A1-2, Dự án Constrexim Complex có diện tích 2,55 ha.

Sau thương vụ này, tính tới ngày 30/9/2025, quỹ tiền mặt tăng thêm 728,18 tỷ đồng, lên 821 tỷ đồng, tương đương 36,5% tổng tài sản. Tài sản dở dang dài hạn giảm 299,9 tỷ đồng, còn 676,6 tỷ đồng, trong đó, tài sản dở dang dài hạn của Dự án Constrexim Complex giảm từ 464,49 tỷ đồng đầu năm về 0 đồng vào cuối quý III.

Hiện CTX Holdings chỉ còn một số dự án dở dang đáng chú ý như Sapa Resort - Lào Cai (347,5 tỷ đồng), Tòa nhà thương mại Constrexim Plaza (85,4 tỷ đồng), Thủy điện La Ngâu (55,7 tỷ đồng), Trung tâm thương mại Kim Thành - Lào Cai (20,4 tỷ đồng), Oceanview Nha Trang (32,5 tỷ đồng).

Trong quá khứ, doanh nghiệp nhiều lần ghi nhận lợi nhuận lớn từ việc bán tài sản. Tuy nhiên, CTX Holdings gần như không chia cổ tức tiền mặt cho cổ đông. Điều này kết hợp với kế hoạch phi đại chúng khiến cổ đông thiểu số gần như không nhận được bất kỳ lợi ích tài chính nào từ thành quả kinh doanh. Bối cảnh này đặt cổ đông nhỏ vào tình thế bất lợi kép, vừa không được hưởng dòng tiền từ cổ tức, vừa sắp mất thanh khoản cổ phiếu khi CTX Holdings rời thị trường đại chúng.