Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế vừa có văn bản gửi Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố yêu cầu tăng cường các biện pháp phòng, chống bệnh dại, đồng thời triển khai hoạt động hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại năm 2026.

Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại được tổ chức vào ngày 28/9 hằng năm nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về mức độ nguy hiểm của căn bệnh này, khuyến khích người dân chủ động phòng bệnh và thực hiện đầy đủ các biện pháp điều trị dự phòng sau phơi nhiễm.

Bệnh dại gần như 100% tử vong khi đã xuất hiện triệu chứng, trong khi từ đầu năm đến hết tháng 6/2026, cả nước đã ghi nhận 34 ca tử vong.

Để các hoạt động năm 2026 được triển khai thiết thực, hiệu quả, Cục Phòng bệnh đề nghị ngành y tế các địa phương phối hợp chặt chẽ với cơ quan thú y và các đơn vị liên quan, đồng thời đẩy mạnh truyền thông tại cộng đồng, trường học và những khu vực có nguy cơ cao.

Thông điệp đặc biệt được nhấn mạnh là người dân tuyệt đối không chủ quan khi bị chó, mèo cắn hoặc cào. Sau khi bị động vật cắn, cào, cần rửa ngay vết thương và nhanh chóng đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ, tư vấn và điều trị dự phòng phù hợp.

Số liệu cho thấy bệnh dại vẫn là mối đe dọa đáng kể đối với sức khỏe cộng đồng. Từ đầu năm đến hết tháng 6/2026, cả nước ghi nhận 34 trường hợp tử vong do bệnh dại, giảm 10 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025. Riêng khu vực phía Nam ghi nhận 23 ca tử vong.

Theo Tổ chức Thú y Thế giới, khoảng 99% trường hợp mắc bệnh dại ở người liên quan đến chó dại cắn. Hơn 95% trường hợp tử vong xảy ra tại châu Á và châu Phi, trên 80% ca bệnh xuất hiện ở khu vực nông thôn. Đáng chú ý, cứ 10 trường hợp tử vong thì có khoảng 4 trường hợp là trẻ em.

Mức độ nguy hiểm của bệnh dại nằm ở chỗ khi các triệu chứng lâm sàng đã xuất hiện, bệnh gần như 100% dẫn đến tử vong. Tuy nhiên, đây lại là căn bệnh có thể chủ động dự phòng nếu người bị phơi nhiễm được xử trí đúng và kịp thời.

Chính vì vậy, Cục Phòng bệnh yêu cầu các tỉnh, thành phố tăng cường giám sát, phát hiện và quản lý các trường hợp phơi nhiễm. Các cơ sở y tế phải thực hiện đúng quy trình đánh giá nguy cơ, xử trí vết thương và điều trị dự phòng sau phơi nhiễm, trong đó có tiêm vắc-xin phòng dại và sử dụng huyết thanh kháng dại khi có chỉ định, qua đó giảm thấp nhất số trường hợp tử vong.

Ngành y tế và thú y cũng được yêu cầu tăng cường trao đổi, chia sẻ thông tin về tình hình bệnh dại trên người và động vật, chủ động xác định các khu vực có nguy cơ cao để cảnh báo và triển khai biện pháp phòng, chống phù hợp.

Một trong những nguy cơ đáng lo ngại trong phòng, chống bệnh dại là tâm lý chủ quan sau khi bị chó, mèo cắn, cào. Một số trường hợp không đến cơ sở y tế ngay mà chờ theo dõi con vật hoặc chỉ xử lý vết thương tại nhà. Trong khi đó, một khi bệnh đã phát triệu chứng, cơ hội cứu sống người bệnh gần như không còn.

Bộ Y tế khuyến cáo khi bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ mắc bệnh dại cắn, cào, người dân cần rửa ngay và kỹ vết thương, sau đó đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được bác sĩ đánh giá nguy cơ và chỉ định biện pháp dự phòng phù hợp. Việc có cần tiêm vắc-xin hay sử dụng huyết thanh kháng dại phải căn cứ vào mức độ phơi nhiễm và đánh giá chuyên môn.

Đặc biệt, người dân không nên chờ xuất hiện các biểu hiện bất thường mới đi khám. Điều trị dự phòng sau phơi nhiễm phải được tiến hành trước khi virus gây bệnh tiến triển đến giai đoạn xuất hiện triệu chứng.

Cùng với bảo vệ người bị phơi nhiễm, kiểm soát nguồn lây từ động vật có vai trò đặc biệt quan trọng. Các cơ quan chức năng cần phối hợp quản lý đàn chó, mèo, thúc đẩy tiêm phòng dại cho vật nuôi và tăng cường giám sát bệnh trên động vật, nhất là tại những khu vực từng ghi nhận ca bệnh hoặc có nguy cơ cao.

Về tiêm vắc-xin cho người, hiện tại Việt Nam, các loại vắc-xin như Verorab, Abhayrab và Indirab đều đã được Bộ Y tế cấp phép sử dụng, đáp ứng yêu cầu về tính an toàn và hiệu quả theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới.

Ngoài những người bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc dại cắn, cào hay liếm lên vùng da tổn thương, các nhóm nguy cơ cao như bác sỹ thú y, kiểm lâm, nhân viên phòng thí nghiệm, người thường xuyên tiếp xúc với động vật hoặc sinh sống tại khu vực lưu hành bệnh dại cũng được khuyến cáo nên tiêm phòng trước phơi nhiễm.

Theo các chuyên gia, với những người đã được tiêm dự phòng trước, nếu không may bị động vật nghi mắc dại cắn thì phác đồ xử trí sẽ đơn giản hơn rất nhiều. Người bệnh chỉ cần tiêm nhắc hai mũi vắc-xin và thường không cần sử dụng huyết thanh kháng dại, góp phần giảm chi phí, giảm nguy cơ và rút ngắn thời gian điều trị.

Đáp ứng nhu cầu phòng bệnh dại ngày càng tăng của người dân, nhiều cơ sở tiêm chủng trên cả nước hiện cung cấp đầy đủ các loại vắc-xin phòng dại đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành như Verorab, Abhayrab và Indirab, trong đó có hệ thống Tiêm chủng Long Châu.

Ngoài tiêm phòng, các bác sỹ tại đây cũng đồng thời tư vấn phác đồ tiêm phù hợp theo từng trường hợp phơi nhiễm hoặc dự phòng trước phơi nhiễm.

Các chuyên gia khuyến cáo, điều quan trọng nhất không phải lựa chọn loại vắc-xin nào mà là đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng đủ điều kiện ngay sau khi bị động vật cắn, cào hoặc liếm lên vùng da trầy xước để được xử trí và tiêm phòng kịp thời, tránh bỏ lỡ "thời gian vàng" phòng bệnh dại.