Một số đại biểu tiếp tục đề nghị rút ngắn Danh mục Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, do vẫn còn những ngành, nghề chưa phù hợp với Điều 7, Dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi), một số điều kiện đầu tư, kinh doanh mang tính tiêu chuẩn, kỹ thuật sản phẩm, không đúng với hình thức của điều kiện đầu tư, kinh doanh... Nhưng một số khác lại đề nghị bổ sung thêm, với lo ngại cơ chế hậu kiểm nếu chưa hoàn thiện sẽ phương hại đến lợi ích công cộng, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh chung.

Có đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế rà soát định kỳ 3 năm theo hướng ngành nghề không còn phù hợp sẽ tự động hết hiệu lực, tương tự thông lệ của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cùng nhiều nước ASEAN. Đồng thời, những từ ngữ không rõ ràng, như “các yêu cầu khác”, được đề nghị cân nhắc sớm xóa bỏ để tránh phát sinh “giấy phép con ẩn”... 

Cũng phải nhắc lại, Luật Đầu tư hiện hành đã thiết lập nền tảng pháp lý quan trọng, đặc biệt là quy định rõ ràng về ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, thiết lập cơ chế kiểm soát việc ban hành, sửa đổi, bổ sung các ngành nghề này theo hướng chặt chẽ, phù hợp nguyên tắc “người dân, doanh nghiệp được kinh doanh những gì pháp luật không cấm”.

Đây cũng là tinh thần của Dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi, thể hiện trong Danh mục Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã thu ngắn 25 ngành so với Danh mục hiện hành; trong cơ chế rà soát Danh mục theo hướng phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước trong từng thời kỳ, Chính phủ có thể trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định sửa đổi giữa hai kỳ họp Quốc hội, báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất... Đặc biệt, việc quy định rõ nội hàm của điều kiện kinh doanh, làm rõ cơ chế hậu kiểm thông qua hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được coi là bước cải cách quan trọng, có thể chấm dứt mối lo lâu nay của cộng đồng kinh doanh. Đó là tình trạng “tái sinh” điều kiện kinh doanh dưới các hình thức khác, làm méo mó mục tiêu cải thiện môi trường đầu tư...

Không những thế, việc rà soát, cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện kinh doanh vẫn đang được thực hiện song song với việc hoàn thiện Dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi). Báo cáo tại Quốc hội trong phiên thảo luận tại hội trường hôm qua (27/11), Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, 50 ngành nghề đầu tư kinh doanh đang được đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa thay vì con số 25 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong Dự thảo ban đầu báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Hiện nay, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục giao Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành để rà soát, cắt giảm.

Những ý kiến, băn khoăn của các đại biểu Quốc hội, dù không mới, nhưng cho thấy cải cách điều kiện đầu tư kinh doanh vẫn đang là một quá trình liên tục, không dễ dàng, rất cần những quy định, cơ chế rõ ràng, thống nhất, đảm bảo tính khả thi, cả từ phía doanh nghiệp và phía cơ quan quản lý nhà nước. Đặc biệt, việc này sẽ không chỉ dừng lại ở các nội dung điều khoản của Luật Đầu tư và các văn bản hướng dẫn. Điều đó cũng cho thấy, hiệu quả của quá trình cải cách điều kiện kinh doanh phụ thuộc rất lớn vào năng lực hậu kiểm, sự thống nhất của hệ thống pháp luật và trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý. Bởi cải cách, rà soát điều kiện kinh doanh phải là quá trình thường xuyên, nhất quán và có kiểm soát.