Cả hai trường hợp đều phải thở máy, sống phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc của nhân viên y tế và người thân. Trường hợp đầu tiên là một phụ nữ 34 tuổi sống tại Hà Nội. Theo lời kể của người nhà, bệnh nhân đã tiêm botox tại nhà từ một người quen quen qua mạng, với vị trí tiêm ở hai bên cằm và vùng giữa trán.

Làm đẹp là nhu cầu chính đáng, nhưng phải đi đôi với hiểu biết và sự an toàn. Một quyết định thiếu cẩn trọng có thể dẫn đến hậu quả khôn lường, thậm chí đánh đổi bằng cả tính mạng.

Hai ngày sau khi tiêm, chị bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau rát họng, khó nuốt, yếu cơ, dần dần chuyển sang liệt tay chân, rồi nhanh chóng rơi vào trạng thái liệt toàn thân, khó thở.

Khi đến Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân trong tình trạng tỉnh táo nhưng hoàn toàn không thể cử động, phải đặt ống nội khí quản và thở máy.

Qua thăm khám và xét nghiệm, bác sỹ chẩn đoán bệnh nhân bị ngộ độc botulinum, một biến chứng nguy hiểm do sử dụng botox sai cách, bởi người không có chuyên môn. Việc điều trị hiện nay chủ yếu dựa vào chăm sóc tích cực, hồi sức và chờ cơ thể tự phục hồi. Tuy nhiên, tiến trình hồi phục diễn ra rất chậm.

Trường hợp thứ hai là một phụ nữ 38 tuổi ở Hưng Yên. Người này được tiêm tới ba loại thuốc có chứa hoạt chất botulinum, gồm Botox, Re N Tox và một sản phẩm ghi bằng tiếng Hàn Quốc, trong hai ngày liên tiếp. Các mũi tiêm được thực hiện tại vùng bắp tay, xương đòn và hàm, bởi một người không có chuyên môn y tế.

Sau mũi tiêm cuối cùng, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện triệu chứng sụp mi, nhìn đôi, khó nuốt, khó thở, yếu tứ chi và gần như mất hoàn toàn khả năng vận động. Bệnh nhân nhanh chóng phải nhập viện trong tình trạng liệt toàn thân, sống phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc. May mắn, sau nhiều ngày điều trị tích cực, người bệnh đã hồi phục gần như bình thường và được xuất viện.

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, botulinum là độc tố cực mạnh do vi khuẩn Clostridium botulinum tiết ra, được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm những chất độc thần kinh mạnh nhất từng được biết đến.

Chỉ cần 0,09 microgram botulinum tiêm vào tĩnh mạch cũng có thể khiến một người trưởng thành 70kg tử vong. Trong y học, botulinum toxin type A được sử dụng hợp pháp trong điều trị bệnh lý thần kinh, phục hồi chức năng và thẩm mỹ (như xóa nếp nhăn, làm thon gọn khuôn mặt). Tuy nhiên, hiệu quả và sự an toàn phụ thuộc hoàn toàn vào người thực hiện, cơ sở thực hiện và nguồn gốc của thuốc.

TS.Nguyên nhấn mạnh, người tiêm botox phải là bác sỹ được đào tạo chuyên sâu, có chứng chỉ hành nghề thuộc các chuyên khoa phù hợp. Việc tiêm botox tuyệt đối không được thực hiện bởi người không có bằng cấp y khoa hoặc không làm việc tại cơ sở y tế được cấp phép.

Ngoài ra, các loại thuốc botox phải có nguồn gốc rõ ràng, nhập khẩu hợp pháp, bảo quản đúng quy định và được sử dụng theo đúng liều lượng khuyến cáo. Khác với các tai biến thông thường, ngộ độc botulinum gây tổn thương nặng nề tới hệ thần kinh, cắt đứt đường dẫn truyền thần kinh, khiến người bệnh mất khả năng kiểm soát vận động, kể cả khả năng tự thở.

Tình trạng liệt không chỉ là tạm thời, mà bệnh nhân sẽ mất hoàn toàn khả năng vận động, sinh hoạt, giao tiếp và phải sống phụ thuộc vào máy móc và nhân viên y tế. Quá trình phục hồi, nếu có, cũng rất dài, thường kéo dài từ 2 đến 4 tháng hoặc hơn, do cơ thể phải tự hình thành lại các kết nối thần kinh mới.

Cũng theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, ngay cả những bác sỹ thẩm mỹ chuyên khoa cũng phải rất cẩn trọng khi sử dụng các loại thuốc chứa botulinum vì mỗi sản phẩm từ các nhà sản xuất khác nhau đều có mức độ tác dụng và độc tính riêng biệt.

Việc dùng sai liều, sai kỹ thuật, hoặc lựa chọn thuốc không rõ nguồn gốc có thể dẫn đến thảm họa y khoa. Trong khi đó, trên mạng xã hội, các quảng cáo tiêm botox "tại nhà", "giá rẻ", "đẹp nhanh", "bác sỹ riêng",… vẫn tràn lan, thu hút người dân bằng lời mời hấp dẫn mà không hề có bất kỳ sự kiểm soát nào về chất lượng, độ an toàn hay tính pháp lý.

Phần lớn người thực hiện không có chứng chỉ y khoa, không hiểu biết về dược lực học của thuốc và không đủ năng lực xử lý cấp cứu nếu xảy ra biến chứng.

TS.Nguyên cảnh báo, người dân tuyệt đối không được tiêm botox tại nhà hoặc ở các cơ sở thẩm mỹ không có giấy phép. Nếu có nhu cầu làm đẹp bằng botox, cần đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế được Bộ Y tế cấp phép, và phải do bác sỹ có chuyên môn, chứng chỉ hành nghề thực hiện.

Làm đẹp là nhu cầu chính đáng, nhưng phải đi đôi với hiểu biết và sự an toàn. Một quyết định thiếu cẩn trọng có thể dẫn đến hậu quả khôn lường, thậm chí đánh đổi bằng cả tính mạng.