-
Người bệnh tim mạch cần được đánh giá tình trạng tiêm chủng định kỳ
-
Tin mới y tế ngày 17/11: Kiểm soát cân nặng, dinh dưỡng giúp nâng hiệu quả điều trị tiểu đường
-
Từ năm 2027, chuẩn hóa chất lượng khám chữa bệnh ngoài bệnh viện
-
Vắc-xin ung thư cá thể hóa của Nga dưới góc nhìn chuyên gia -
Hợp tác y tế Việt Nam - Thụy Điển thúc đẩy đổi mới đào tạo y khoa
Ngày 17/11, tại Hà Nội, Hội thảo “Cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá” do Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, thể thao và Du lịch tổ chức, các đại biểu đã tập trung phân tích những thách thức trong kiểm soát các sản phẩm thuốc lá mới, đánh giá hiệu quả bước đầu của chính sách cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và đề xuất các giải pháp tăng cường bảo vệ sức khỏe người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên.
![]() |
| Ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, nhấn mạnh sau hơn 13 năm triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong nâng cao nhận thức cộng đồng. |
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, nhấn mạnh sau hơn 13 năm triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong nâng cao nhận thức cộng đồng. Tuy nhiên, những biến đổi của thị trường thuốc lá, sự xuất hiện liên tục của các sản phẩm mới cùng phương thức quảng cáo, kinh doanh ngày càng tinh vi đang đặt ra những thách thức lớn đối với công tác quản lý.
Số liệu cập nhật của Bộ Y tế được dẫn tại hội thảo cho thấy, mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 84.500 trường hợp do hút thuốc chủ động và 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động. Chi phí y tế và tổn thất kinh tế do thuốc lá gây ra ước tính khoảng 108.700 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 1,14% GDP.
Gánh nặng này đặt ra yêu cầu phải chuyển mạnh trọng tâm chính sách sang phòng ngừa, giảm số người bắt đầu sử dụng thuốc lá, đồng thời tăng hiệu quả thực thi các quy định hiện hành.
Một trong những nội dung được các chuyên gia đặc biệt quan tâm tại Hội thảo là sự phát triển nhanh chóng của các sản phẩm thuốc lá và nicotine thế hệ mới, với thiết kế, thành phần và phương thức sử dụng ngày càng đa dạng.
Thạc sỹ, bác sỹ Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, đánh giá quyết định cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng của Quốc hội là bước đi kịp thời, có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
![]() |
| Thạc sỹ, bác sỹ Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam trình bày tham luận tại Hội nghị. |
Nghị quyết số 173/2024/QH15 quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ ngày 1/1/2025. Sau gần hai năm triển khai, những kết quả bước đầu cho thấy tác động tích cực của chính sách.
Các số liệu khảo sát được trình bày tại hội thảo cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong nhóm học sinh 13-17 tuổi giảm từ 8,1% năm 2023 xuống dưới 1% năm 2025. Ở nhóm thanh niên 18-24 tuổi, tỷ lệ sử dụng giảm từ trên 7% xuống còn 3,3%.
Dù vậy, các chuyên gia lưu ý những số liệu này được tổng hợp từ các khảo sát tại những địa bàn và thời điểm khác nhau, cần tiếp tục được theo dõi để đánh giá đầy đủ tác động của chính sách trên phạm vi toàn quốc.
Điều đáng quan ngại là thị trường thuốc lá mới liên tục xuất hiện các sản phẩm có khả năng thu hút giới trẻ thông qua hương liệu, hình thức bắt mắt và cách sử dụng thuận tiện.
Bên cạnh thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, túi nicotine đang trở thành một sản phẩm cần được nhận diện rõ trong chính sách kiểm soát. Sản phẩm thường có kích thước nhỏ, chứa nicotine, hương liệu và các thành phần khác, được đặt giữa môi và lợi để nicotine hấp thụ qua niêm mạc miệng.
Một số sản phẩm có hàm lượng nicotine cao, được bổ sung các hương vị như bạc hà, trái cây, quế hoặc cà phê. Đặc điểm này có thể khiến người sử dụng, nhất là thanh thiếu niên, đánh giá thấp nguy cơ gây nghiện.
Ông Nguyễn Tuấn Lâm phân tích, nicotine có thể ảnh hưởng bất lợi đến sự phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt là những chức năng liên quan đến trí nhớ, khả năng tập trung, học tập, kiểm soát cảm xúc và hành vi. Việc tiếp xúc kéo dài với nicotine còn có thể gây tác động lên hệ tim mạch, làm gia tăng nguy cơ tăng huyết áp và các bệnh lý liên quan.
Đối với túi nicotine, những tác động bất lợi còn bao gồm tổn thương niêm mạc miệng, kích ứng lợi, khô miệng và các triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn, đầy hơi, ợ nóng.
Dữ liệu quốc tế được WHO tổng hợp cho thấy việc sử dụng túi nicotine đang gia tăng tại một số quốc gia. Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông sử dụng sản phẩm này tăng từ 1,9% năm 2021 lên 3,5% năm 2024.
Đáng chú ý, tỷ lệ sử dụng đồng thời túi nicotine và thuốc lá điện tử ở học sinh lớp 10 và lớp 12 tại Hoa Kỳ tăng từ 2,1% năm 2023 lên 3,6% năm 2024. Điều này làm dấy lên lo ngại về tình trạng sử dụng nhiều sản phẩm chứa nicotine cùng lúc, gia tăng nguy cơ lệ thuộc và gây khó khăn cho việc cai nghiện.
Một sản phẩm khác cũng được đề cập là shisha, loại thuốc lá sử dụng thiết bị hút qua nước, thường kết hợp với nhiều loại hương liệu và có thể được nhiều người sử dụng chung.
Theo đại diện WHO, sự kết hợp giữa hương vị đa dạng, hình thức sử dụng mang tính giao tiếp xã hội và xu hướng tụ tập tại các địa điểm giải trí có thể làm tăng sức hấp dẫn của shisha đối với giới trẻ. Trong khi đó, sản phẩm vẫn tiềm ẩn nhiều tác hại đối với sức khỏe tương tự các dạng thuốc lá khác.
Nguy cơ còn xuất hiện ở những sản phẩm thuốc lá điện tử được quảng cáo không chứa nicotine. Một số sản phẩm có thể sử dụng các chất tương tự nicotine hoặc thiết kế cho phép bổ sung dung dịch chứa nicotine sau khi mua.
Dẫn kinh nghiệm quốc tế, ông Nguyễn Tuấn Lâm cho biết tại Australia, kết quả kiểm nghiệm một nhóm sản phẩm được quảng cáo không chứa nicotine đã phát hiện 6 trong số 11 mẫu vẫn có nicotine.
Thực tế này cho thấy nếu quy định pháp luật chỉ giới hạn ở những sản phẩm được xác định có chứa nicotine, các nhà sản xuất và kinh doanh có thể lợi dụng khoảng trống về định nghĩa để đưa ra thị trường những sản phẩm thay thế, gây khó khăn cho hoạt động kiểm soát.
Vì vậy, WHO khuyến nghị xây dựng quy định cấm toàn diện, bao quát cả sản phẩm có chứa và không chứa nicotine, đồng thời kiểm soát linh kiện, bộ phận cấu thành và dung dịch sử dụng trong thuốc lá điện tử.
Bên cạnh việc nhận diện các sản phẩm mới, thực trạng mua bán thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sau lệnh cấm cũng đặt ra những vấn đề cần được giải quyết trong quá trình hoàn thiện pháp luật.
Trình bày kết quả nghiên cứu về hoạt động bán, quảng cáo và khuyến mại thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Việt Nam, TS.Lương Minh Tân, Trường Đại học Y tế công cộng, cho biết nhóm nghiên cứu đã triển khai khảo sát trong giai đoạn tháng 9-12/2025 tại Hà Nội, Huế, Đà Nẵng và TP.HCM.
Nghiên cứu kết hợp khảo sát 2.462 sinh viên trong độ tuổi 18-24, quan sát 126 cửa hàng bán lẻ và phỏng vấn sâu 24 sinh viên, đồng thời phân tích dữ liệu về hoạt động mua bán, quảng cáo trên mạng xã hội.
Kết quả cho thấy chính sách cấm đã tạo ra những thay đổi đáng kể đối với hoạt động kinh doanh công khai. Tuy nhiên, một bộ phận người bán chuyển sang phương thức giao dịch kín đáo hơn, đặc biệt trên các nền tảng trực tuyến.
Thông tin được công bố tại hội thảo cho thấy 34,9% cửa hàng trong phạm vi nghiên cứu chuyển sang hoạt động mua bán ngầm trên môi trường trực tuyến.
![]() |
| TS.Lương Minh Tân, Trường Đại học Y tế công cộng báo cáo kết quả khảo sát liên quan thuốc lá mới |
Đáng chú ý, các đối tượng kinh doanh sử dụng nhiều hình thức ngụy trang nhằm né tránh hoạt động kiểm duyệt, chẳng hạn đổi tên thuốc lá điện tử thành “đầu bàn chải điện”, “tinh dầu thơm phòng” hoặc những mặt hàng không liên quan.
Hoạt động quảng cáo, giới thiệu sản phẩm cũng có thể được thực hiện thông qua các nhóm kín, tài khoản cá nhân và phương thức trao đổi trực tiếp giữa người bán với khách hàng.
Những thủ đoạn này khiến việc phát hiện, xử lý vi phạm trở nên phức tạp hơn, đồng thời tạo điều kiện để sản phẩm tiếp tục tiếp cận người tiêu dùng, trong đó có thanh thiếu niên.
Các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ xuất hiện những sản phẩm thuốc lá điện tử bị pha trộn chất ma túy, chất gây nghiện hoặc các thành phần không rõ nguồn gốc, làm gia tăng nguy cơ ngộ độc và những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe.
Thực trạng trên cho thấy việc ban hành quy định cấm cần đi đôi với cơ chế thực thi đủ mạnh, có khả năng nhận diện và xử lý những phương thức kinh doanh mới phát sinh.
Đại diện WHO nhấn mạnh cần ưu tiên ngăn chặn nguồn cung thông qua kiểm soát nhập lậu, vận chuyển, kinh doanh và quảng cáo sản phẩm bị cấm. Việc xử lý người sử dụng vẫn cần được thực hiện theo quy định, song tập trung kiểm soát các đường dây cung ứng sẽ mang lại hiệu quả phòng ngừa trên diện rộng và tiết kiệm nguồn lực thực thi.
Cùng với vai trò của lực lượng công an, quản lý thị trường và các cơ quan chức năng, sự phối hợp của các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện, gỡ bỏ nội dung vi phạm và ngăn chặn hoạt động mua bán trá hình.
Cùng với kiểm soát các sản phẩm thuốc lá mới, việc tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì và hạn chế trưng bày thuốc lá tại điểm bán được nhiều chuyên gia xác định là giải pháp quan trọng nhằm ngăn ngừa người bắt đầu hút thuốc.
Ở góc độ truyền thông, chuyên gia Nguyễn Đình Thành, Phó Tổng giám đốc Công ty công nghệ truyền thông NetSpace, phân tích bao bì sản phẩm và hoạt động trưng bày tại điểm bán có khả năng tác động trực tiếp đến nhận thức, lựa chọn của người tiêu dùng.
Trong điều kiện quảng cáo thuốc lá bị hạn chế, bao bì và tủ trưng bày vẫn là những hình thức giúp sản phẩm duy trì sự hiện diện trước công chúng. Màu sắc, hình ảnh, cách bố trí và nhận diện thương hiệu có thể ảnh hưởng đến sự chú ý, ghi nhớ cũng như quyết định mua hàng.
Đối với thanh thiếu niên, việc thường xuyên nhìn thấy thuốc lá tại các điểm bán có thể góp phần hình thành cảm nhận rằng sử dụng thuốc lá là hành vi phổ biến, dễ tiếp cận.
Vì vậy, đề xuất cấm trưng bày thuốc lá và hình ảnh thuốc lá tại các điểm bán buôn, bán lẻ cần được xem xét đồng bộ với việc nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì. Những biện pháp này hướng đến giảm tác động của hoạt động tiếp thị, hạn chế hành vi mua bộc phát và hỗ trợ người đang cố gắng cai thuốc.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng đề cập vai trò của chính sách thuế và giá trong giảm khả năng tiếp cận thuốc lá. Thông tin tại hội thảo cho thấy tỷ trọng thuế trong giá bán lẻ thuốc lá ở Việt Nam hiện khoảng 36%, khiến giá sản phẩm vẫn tương đối thấp, đặc biệt đối với nhóm người trẻ.
Việc tăng thuế theo lộ trình, kết hợp kiểm soát hoạt động bán hàng, tăng cảnh báo sức khỏe và thực thi nghiêm các quy định về môi trường không khói thuốc được kỳ vọng sẽ tạo ra tác động đồng bộ trong giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá.
Để các chính sách phát huy hiệu quả, yêu cầu quan trọng là bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện, phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.
Trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại diện WHO cũng lưu ý nguyên tắc bảo vệ chính sách y tế công cộng trước sự can thiệp của những lợi ích thương mại riêng của ngành công nghiệp thuốc lá.
Những bằng chứng khoa học và kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ tại hội thảo cho thấy, kiểm soát thuốc lá cần được triển khai trên nhiều phương diện, bao gồm ngăn chặn sản phẩm mới, kiểm soát nguồn cung, hạn chế tiếp thị, tăng cảnh báo sức khỏe và giảm khả năng tiếp cận của người trẻ.
-
Hợp tác y tế Việt Nam - Thụy Điển thúc đẩy đổi mới đào tạo y khoa -
Cúm, zona thần kinh làm gia tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim -
Tin mới y tế ngày 16/11: Bộ Y tế yêu cầu xử lý nghiêm hành vi tiết lộ thông tin người nhiễm HIV -
Đổi mới cung ứng thuốc, giảm gánh nặng tiếp cận dịch vụ y tế -
Đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, lan tỏa trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cộng đồng -
Tin mới y tế ngày 15/11: Gần 60% người mắc đái tháo đường chưa được phát hiện -
Xây dựng bản đồ y tế toàn quốc để nâng hiệu quả chuyển giao kỹ thuật
-
Bán đảo SOLA - Tư duy toàn cầu gặp gỡ giá trị gia đình Việt
-
FAST ra mắt Fast HRM 3.0 thế hệ mới - Giảm ngay 30 triệu đồng
-
AGC Chemicals Vietnam được vinh danh Doanh nghiệp Xuất sắc tại Asia Pacific Enterprise Awards 2026
-
Jotun Việt Nam vinh dự chiến thắng đề cử "Doanh nghiệp xuất sắc Châu Á" tại APEA 2026
-
Tetra Pak đồng hành cùng Vietfood & Beverage - Propack Vietnam 2026, đưa giải pháp Tetra Recart® đến ngành thực phẩm Việt
-
Đội tuyển Việt Nam giành ngôi vô địch ASEAN ESG Challenge 2026


