-
Tin mới y tế ngày 16/11: Bộ Y tế yêu cầu xử lý nghiêm hành vi tiết lộ thông tin người nhiễm HIV
-
Đổi mới cung ứng thuốc, giảm gánh nặng tiếp cận dịch vụ y tế
-
Đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, lan tỏa trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cộng đồng
-
Tin mới y tế ngày 15/11: Gần 60% người mắc đái tháo đường chưa được phát hiện -
Xây dựng bản đồ y tế toàn quốc để nâng hiệu quả chuyển giao kỹ thuật
Trước những bằng chứng mới về mối liên hệ giữa bệnh truyền nhiễm và sức khỏe tim mạch, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của tiêm chủng trong chiến lược phòng bệnh toàn diện, bên cạnh kiểm soát huyết áp, đường huyết và các yếu tố nguy cơ truyền thống.
Cúm mùa và zona thần kinh thường được biết đến với những biểu hiện như sốt, ho, đau nhức cơ thể hoặc phát ban, đau rát ngoài da. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa cho thấy ảnh hưởng của những bệnh truyền nhiễm này có thể vượt ra ngoài cơ quan bị tổn thương ban đầu, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các biến cố tim mạch nghiêm trọng.
Đáng chú ý, nghiên cứu tổng quan và phân tích gộp công bố năm 2025, dựa trên 48 nghiên cứu về mối liên hệ giữa nhiễm virus đường hô hấp và biến cố mạch máu, ghi nhận nhiễm cúm có liên quan đến nguy cơ đột quỵ tăng khoảng 4,7 lần trong 28 ngày đầu sau nhiễm bệnh. Nguy cơ nhồi máu cơ tim cũng gia tăng rõ rệt, nhất là trong những ngày đầu của đợt nhiễm trùng.
![]() |
| Với người mắc bệnh mạch vành, suy tim, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường, nhiễm trùng có thể làm mất ổn định tình trạng bệnh vốn đang được kiểm soát, gia tăng nguy cơ phải nhập viện điều trị. |
Một nghiên cứu khác được công bố trên Tạp chí Y học New England ghi nhận tỷ lệ nhập viện do nhồi máu cơ tim cấp trong tuần đầu sau khi xác nhận nhiễm cúm cao gấp khoảng 6 lần so với giai đoạn đối chứng. Những kết quả này cho thấy cúm mùa không đơn thuần là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt đối với người đã có bệnh lý tim mạch.
Nguyên nhân được cho là liên quan đến phản ứng viêm toàn thân do virus gây ra. Trong quá trình chống lại tác nhân gây bệnh, cơ thể có thể xuất hiện những thay đổi về đông máu, chức năng nội mô và độ ổn định của mảng xơ vữa động mạch. Những biến đổi này làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, gây tắc nghẽn mạch máu nuôi tim hoặc não.
Bên cạnh đó, sốt cao, tăng nhịp tim và tình trạng thiếu oxy trong những đợt nhiễm cúm nặng có thể khiến tim phải hoạt động nhiều hơn. Với người mắc bệnh mạch vành, suy tim, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường, nhiễm trùng có thể làm mất ổn định tình trạng bệnh vốn đang được kiểm soát, gia tăng nguy cơ phải nhập viện điều trị.
Không riêng cúm, zona thần kinh cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ biến cố tim mạch. Bệnh xuất hiện do virus Varicella Zoster tái hoạt động, thường gây phát ban, nổi mụn nước và đau rát theo đường đi của dây thần kinh. Một số trường hợp còn gặp biến chứng đau thần kinh kéo dài nhiều tháng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Nghiên cứu tại Hàn Quốc trên dữ liệu hơn 500.000 người cho thấy nhóm mắc zona có nguy cơ gặp biến cố tim mạch, bao gồm đột quỵ và nhồi máu cơ tim, cao hơn khoảng 41% so với nhóm không mắc bệnh. Trong đó, nguy cơ đột quỵ tăng 35% và nhồi máu cơ tim tăng 59%.
Các nhà khoa học cho rằng phản ứng viêm liên quan đến sự tái hoạt động của virus có thể ảnh hưởng đến hệ mạch máu, góp phần gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Tuy nhiên, đây là mối liên quan được ghi nhận qua nghiên cứu quan sát, không đồng nghĩa tất cả người mắc zona đều sẽ gặp biến chứng hoặc virus là nguyên nhân trực tiếp trong mọi trường hợp.
Đối với người cao tuổi và người đang điều trị bệnh tim mạch, những nguy cơ này càng đáng quan tâm do quá trình lão hóa, suy giảm miễn dịch và tình trạng mắc nhiều bệnh cùng lúc. Một đợt nhiễm trùng có thể kéo theo nhu cầu sử dụng thêm thuốc, kéo dài thời gian điều trị, gia tăng chi phí y tế và ảnh hưởng đến khả năng phục hồi.
Từ thực tiễn điều trị, GS-TS.Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, Chủ nhiệm Bộ môn Tim mạch, Trường Đại học Y Hà Nội, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 nhấn mạnh, một đợt nhiễm trùng có thể khiến tình trạng bệnh tim mạch vốn được kiểm soát ổn định trong nhiều tháng trở nên nghiêm trọng.
Bởi vậy, việc chăm sóc người bệnh không nên chỉ tập trung vào điều trị triệu chứng hoặc kiểm soát các chỉ số tim mạch, mà cần chú trọng dự phòng những tác nhân có khả năng làm bệnh chuyển nặng.
Quan điểm này cũng được đề cập trong các đồng thuận và khuyến cáo chuyên môn quốc tế. Tuyên bố đồng thuận lâm sàng của Hiệp hội Tim mạch châu Âu (ESC) cùng các khuyến cáo của Hội Tim mạch học Hoa Kỳ (ACC) năm 2025 đều nhấn mạnh vai trò của tiêm chủng trong chiến lược dự phòng toàn diện cho người bệnh tim mạch có nguy cơ cao.
Ở Việt Nam, Quyết định số 1983/QĐ-BYT của Bộ Y tế cũng đề cập đến vai trò của tiêm chủng trong dự phòng các đợt cấp và biến chứng tim mạch liên quan đến nhiễm trùng, bao gồm những biến cố nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Điều này phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận chăm sóc sức khỏe tim mạch, chuyển từ mô hình chủ yếu điều trị bệnh đã xuất hiện sang quản lý nguy cơ lâu dài, trong đó phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm được xem là một thành phần cần thiết.
Các chuyên gia phân tích, nhiễm trùng hô hấp có thể gây phản ứng viêm hệ thống, làm gia tăng stress oxy hóa, rối loạn chức năng nội mô và hoạt hóa quá trình đông máu. Đối với bệnh nhân có tổn thương động mạch hoặc chức năng tim suy giảm, những biến đổi này có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến cố cấp tính.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu mở rộng cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe tim mạch, kết hợp kiểm soát bệnh nền với phòng ngừa những tác nhân truyền nhiễm có khả năng thúc đẩy biến cố cấp tính.
Trong nhiều năm, các biện pháp phòng ngừa bệnh tim mạch chủ yếu tập trung vào kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên và hạn chế thuốc lá, rượu bia. Tuy nhiên, những bằng chứng về tác động của nhiễm trùng đối với hệ tuần hoàn đang thúc đẩy sự thay đổi trong tư duy dự phòng.
Tuyên bố đồng thuận lâm sàng năm 2025 của Hiệp hội Tim mạch châu Âu (ESC) xác định tiêm chủng cần được xem là một trụ cột nền tảng của chiến lược dự phòng tim mạch, bên cạnh các biện pháp kiểm soát yếu tố nguy cơ đã được áp dụng.
Các chuyên gia ESC nhận định, những bệnh truyền nhiễm như cúm, viêm phổi và Covid-19 có thể làm trầm trọng thêm tình trạng suy tim, gia tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng. Việc phòng ngừa nhiễm trùng thông qua tiêm chủng vì vậy mang lại lợi ích vượt ra ngoài phạm vi phòng bệnh truyền nhiễm, đặc biệt đối với người đã mắc bệnh tim mạch hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.
Trong đó, tiêm vắc-xin cúm hằng năm được chú trọng nhằm giảm nguy cơ mắc cúm, bệnh nặng và những biến chứng liên quan. Các nghiên cứu cũng cung cấp bằng chứng cho thấy tiêm phòng cúm có thể góp phần giảm nguy cơ xảy ra một số biến cố tim mạch ở những nhóm người bệnh phù hợp.
Đối với zona thần kinh, tiêm chủng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng đau dây thần kinh sau zona. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyến cáo tiêm hai liều vắc-xin zona tái tổ hợp cho người từ 50 tuổi trở lên, đồng thời khuyến nghị tiêm cho người từ 19 tuổi có tình trạng suy giảm hoặc ức chế miễn dịch do bệnh lý hay điều trị.
Tuy nhiên, theo các bác sỹ của Hệ thống tiêm chủng Long Châu, cần phân biệt giữa lợi ích phòng ngừa zona đã được chứng minh với những bằng chứng đang tiếp tục được nghiên cứu về khả năng giảm biến cố tim mạch sau tiêm. Việc chỉ định vắc-xin cần tuân thủ độ tuổi, điều kiện sử dụng và hướng dẫn chuyên môn của từng quốc gia.
Chuyên gia lưu ý, người mắc bệnh tim mạch ổn định không đồng nghĩa với việc không thể tiêm vắc-xin. Ngược lại, đây là nhóm cần được đánh giá nhu cầu phòng bệnh do nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng nếu nhiễm trùng có thể cao hơn người khỏe mạnh.
Việc tiêm chủng cần được cá thể hóa dựa trên độ tuổi, bệnh lý đang điều trị, tiền sử dị ứng, tình trạng miễn dịch và lịch sử tiêm chủng. Với người đang có bệnh cấp tính mức độ vừa hoặc nặng, hoặc bệnh tim mạch chưa ổn định, bác sỹ cần đánh giá để lựa chọn thời điểm tiêm phù hợp.
Được biết, hiện xu hướng tăng cường dự phòng bệnh truyền nhiễm cho người có bệnh nền cũng đang được các cơ sở y tế và hệ thống tiêm chủng chú trọng.
Dù vậy, tiêm chủng không thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hay các bệnh lý tim mạch khác. Người bệnh vẫn phải tuân thủ phác đồ, tái khám định kỳ, duy trì chế độ ăn uống và vận động phù hợp, đồng thời theo dõi các dấu hiệu cảnh báo như đau ngực, khó thở đột ngột, méo miệng, nói khó hoặc yếu liệt tay chân để được cấp cứu kịp thời.
-
Tin mới y tế ngày 16/11: Bộ Y tế yêu cầu xử lý nghiêm hành vi tiết lộ thông tin người nhiễm HIV
-
Đổi mới cung ứng thuốc, giảm gánh nặng tiếp cận dịch vụ y tế
-
Đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, lan tỏa trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cộng đồng
-
Tin mới y tế ngày 15/11: Gần 60% người mắc đái tháo đường chưa được phát hiện
-
Xây dựng bản đồ y tế toàn quốc để nâng hiệu quả chuyển giao kỹ thuật -
Người cao tuổi đối mặt gánh nặng bệnh tật, cần chủ động phòng ngừa biến chứng -
750 gram sự sống và 80 ngày không buông tay -
Tin mới y tế ngày 14/11: Việt Nam làm chủ nhiều kỹ thuật phẫu thuật tim mạch hiện đại -
Bệnh nhân sốt xuất huyết nguy kịch, bác sỹ cảnh báo dấu hiệu chuyển nặng -
Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam lên tiếng việc chuyển giao Làng về địa phương quản lý -
Mở rộng cơ hội tiếp cận thuốc mới cho người bệnh
-
Chuyên gia Herbalife góp phần đưa khoa học dinh dưỡng thể thao vào thực tiễn bóng đá Việt Nam
-
Công bố Top 10 Doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt Nam 2026 ngành Xây dựng
-
Công bố Top 10 Doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt Nam 2026 ngành Bất động sản
-
Công bố Top 10 Doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt Nam 2026 ngành Bán lẻ
-
Công bố Top 10 Doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt Nam 2026 ngành Vật liệu xây dựng
-
Đoàn doanh nghiệp Hoa Kỳ ấn tượng với hệ thống sản xuất tại siêu nhà máy của Vinamilk
