Báo cáo “Kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật” do Tổng cục Thực phẩm Pháp (DGAL) công bố tháng 2/2026 dựa trên dữ liệu kiểm tra năm 2024 cho thấy, một số mặt hàng rau quả nhập khẩu từ Việt Nam đang bộc lộ rủi ro về an toàn thực phẩm (SPS).

Đây là một phần trong chương trình kiểm soát phối hợp toàn khối, đồng thời là cơ sở để Ủy ban châu Âu đánh giá rủi ro và cân nhắc áp dụng các biện pháp kiểm soát phù hợp.

Đáng chú ý, theo Thương vụ Việt Nam tại Pháp (Bộ Công thương), chanh leo là mặt hàng có mức vi phạm cao nhất. Trong số 47 mẫu được kiểm tra, có 15 mẫu vi phạm giới hạn dư lượng tối đa (MRL), tương đương tỷ lệ không đạt chuẩn lên tới 32%, mức rất cao theo tiêu chuẩn kiểm soát của EU. Thậm chí, có trường hợp phát hiện hoạt chất omethoate, chất có nguy cơ gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng.

Tỷ lệ vi phạm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tăng cao đang đẩy chanh leo và thanh long Việt vào nguy cơ bị EU siết kiểm soát.

Với thanh long, tỷ lệ vi phạm được ghi nhận ở mức 11% (1/9 mẫu). Hiện mặt hàng này đã nằm trong Phụ lục I của Quy định (EU) 2019/1793 và đang chịu tần suất kiểm tra tại cửa khẩu EU lên tới 50%. Việc tiếp tục phát sinh vi phạm có thể khiến mặt hàng này khó được EU xem xét giảm mức kiểm soát trong thời gian tới.

Theo cơ chế của EU, danh mục hàng hóa rủi ro được rà soát định kỳ tối đa 6 tháng/lần. Với tỷ lệ vi phạm hiện tại, chanh leo Việt Nam có nguy cơ bị đưa vào danh sách kiểm soát tăng cường hoặc áp dụng các điều kiện nhập khẩu nghiêm ngặt hơn.

Nếu bị đưa vào Phụ lục I, tần suất kiểm tra tại cửa khẩu sẽ gia tăng, kéo theo thời gian thông quan bị kéo dài. Trong trường hợp bị xếp vào Phụ lục II, mỗi lô hàng bắt buộc phải có kết quả kiểm nghiệm và chứng thư an toàn thực phẩm trước khi xuất khẩu.

Thực tế cho thấy, các biện pháp này không chỉ làm tăng chi phí logistics, kiểm nghiệm và lưu kho, mà còn gia tăng rủi ro chậm giao hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của doanh nghiệp Việt trên thị trường quốc tế.

Đây là rào cản kỹ thuật ở cấp độ toàn EU, không riêng bất kỳ thị trường thành viên nào. Để duy trì khả năng tiếp cận thị trường và bảo vệ uy tín nông sản Việt, Thương vụ Việt Nam tại Pháp cho rằng, các doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất cần khẩn trương rà soát toàn bộ chuỗi từ sản xuất, thu hoạch đến sơ chế, đóng gói.

Đồng thời, việc kiểm soát chặt chẽ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về MRL của EU là yêu cầu bắt buộc.

“Ở cấp độ quản lý, các cơ quan chức năng và hiệp hội ngành hàng cần tăng cường giám sát, cảnh báo sớm và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh EU dự kiến tiếp tục các đợt rà soát trong nửa cuối năm 2026”, Thương vụ Việt Nam tại Pháp cho hay.