Năm địa phương dẫn đầu nhóm chất lượng điều hành "Tốt" được vinh danh tại Lễ công bố PCI 2025

Cuộc đua không còn “ai là số một”

Khi Quảng Ninh được xướng tên trong nhóm địa phương có chất lượng điều hành Tốt, cả Bí thư Tỉnh ủy Quản Minh Cường và Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Văn Khắng cùng bước lên sân khấu. Một người nhận Kỷ niệm chương và một người nhận Bằng chứng nhận từ Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng, với niềm vui không che giấu.

“Đây là sự ghi nhận những nỗ lực cải cách, đổi mới không ngừng của tỉnh, đồng thời thể hiện niềm tin và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư với môi trường đầu tư kinh doanh của Quảng Ninh. Điều này thể hiện sự động viên, khích lệ và là động lực quan trọng để chúng tôi vững vàng tiến bước trên hành trình kiến tạo vì sự phát triển hùng cường của Quảng Ninh", Chủ tịch Bùi Văn Khắng chia sẻ ngay sau khi nhận vinh danh.

Năm nay, PCI 2025 - còn được gọi là PCI phiên bản 2.0 - không xếp hạng từ 1 đến 34 như cách đã làm hơn 20 năm qua và Quảng Ninh đang có vị trí đồng hạng với Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng và Phú Thọ ở nhóm chất lượng điều hành tốt, cũng là nhóm địa phương có điểm PCI cao nhất năm 2025 vì không có địa phương nào đạt điểm rất tốt.

Thậm chí, không khí của Lễ công bố năm nay có phần trầm lắng, vắng vẻ hơn mọi năm, vì ngay cả điểm số tạo nên thứ hạng của các địa phương cũng không được công bố, với lý giải từ VCCI - đơn vị thực hiện, là để PCI trở về đúng vai trò công cụ chẩn đoán môi trường kinh doanh, thay vì sự chú ý của dư luận và chính quyền địa phương thường dồn vào vị trí trên bảng xếp hạng, dễ dẫn tới tâm lý thành tích.

Nhưng, cũng chính bởi vậy, sự xuất hiện của 2 vị lãnh đạo cao nhất của Quảng Ninh tại Lễ công bố PCI 2025 đã thu hút mối quan tâm đặc biệt của ông Phạm Văn Thể, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh Quảng Ninh.

“Khi cả Bí thư và Chủ tịch cùng nhận vinh danh từ doanh nghiệp, cũng có nghĩa là cùng cam kết đồng hành với doanh nghiệp, chúng tôi tin chắc rằng, những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp sẽ tiếp tục được giải quyết dứt điểm, với trách nhiệm cao nhất, như cách mà chính quyền tỉnh Quảng Ninh đã làm suốt những năm qua”, ông Thể nói, đồng thời điểm lại những ý mà vị lãnh đạo Quảng Ninh vừa phát biểu như cam kết giữ vững tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, xây dựng chính quyền kiến tạo…

Yêu cầu thực tế của doanh nghiệp

Không phải ngẫu nhiên mà Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh Quảng Ninh nhắc đến các cam kết rất cụ thể của lãnh đạo tỉnh. Ông kể, trong cuộc làm việc với Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh diễn ra vài ngày trước Lễ công bố PCI 2025, ông đã gửi đến những khó khăn của doanh nghiệp khi vẫn còn tình trạng chuyển hết từ sở nọ sang sở kia chỉ để lấy ý kiến một nội dung, trong khi có thể ngồi với nhau giải quyết trong một buổi.

“Chúng tôi cũng nói với Bí thư là lần nào gặp, Bí thư cũng hỏi có điểm nghẽn gì, có khó khăn gì cần gỡ không, nhưng điểm nghẽn lại không ở cấp tỉnh, mà ở cấp thực thi”, ông Thể thẳng thắn.

Đây chính là khúc mắc lớn nhất mà các doanh nghiệp, gồm cả doanh nghiệp và hộ kinh doanh, tham gia khảo sát PCI đang đối mặt. Thậm chí, là doanh nghiệp duy nhất phát biểu tại Lễ công bố PCI 2025, ông Nguyễn Duy Hưng, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Tân Hiệp Phát đã đề nghị cần nhìn quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp một cách thực tế hơn.

“Không chỉ là Nhà nước “hỗ trợ” hay “tạo điều kiện” cho doanh nghiệp, mà là Nhà nước và doanh nghiệp cùng có chung một mục tiêu phát triển”, ông Hưng phân tích.

Năm địa phương thuộc nhóm điều hành “Tốt” trong PCI 2025 có chung một đặc điểm quan trọng: không địa phương nào đi lên nhờ một lợi thế đơn lẻ. Các địa phương này đều duy trì mặt bằng cao đồng thời ở các khía cạnh giảm chi phí tuân thủ, củng cố độ tin cậy pháp lý, cải thiện mức độ công bằng của thị trường hoặc phát huy vai trò chủ động của chính quyền.

Trong góc nhìn của doanh nghiệp sản xuất, ông Hưng nói điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở chủ trương, mà nằm ở những việc rất cụ thể: một hồ sơ chậm được xử lý; một quy định được hiểu khác nhau giữa các nơi; một dự án bị vướng quá lâu; một thủ tục nhỏ nhưng làm mất đi cơ hội kinh doanh.

Điều này có nghĩa, cải cách phải được thể hiện và kiểm chứng ở chính cấp cơ sở, nơi doanh nghiệp tương tác với thủ tục hàng ngày.

“Nếu cấp cơ sở thực thi tốt, doanh nghiệp sẽ cảm nhận rất nhanh. Nếu cấp cơ sở thực thi chậm, những chủ trương lớn sẽ rất khó đi vào cuộc sống", ông Hưng đặt vấn đề.

Một cách trực quan hơn, mọi cải cách chỉ thật sự có ý nghĩa với doanh nghiệp và người dân khi tạo ra kết quả thực tế: thời gian làm thủ tục được rút ngắn bao nhiêu; chi phí được cắt giảm bao nhiêu; vướng mắc được tháo gỡ bao nhiêu; cơ hội kinh doanh được mở ra bao nhiêu; và cuối cùng, giá trị mới được tạo ra cho nền kinh tế là bao nhiêu, thu nhập của người lao động được tăng thêm bao nhiêu…?

Năng lực điều hành không chỉ là nhanh hơn, mà phải là chủ động hơn

Nói một cách khác, kết quả của cải cách hay những nỗ lực của chính quyền địa phương phải được đo bằng giá trị mà nó tạo ra cho người thụ hưởng. Ngay các chuyên gia khảo sát PCI năm 2025 cũng nhìn thấy những đòi hỏi rất mới từ cộng đồng doanh nghiệp với chính quyền địa phương.

Trong số các chỉ số thành phần của PCI, 3 chỉ số có mặt bằng thấp nhất là cạnh tranh bình đẳng, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và chính quyền kiến tạo. Trung vị của cả 3 chỉ số chỉ dao động trong khoảng 5,43 - 5,51 điểm, trên thang điểm 100.

Trong đó, cạnh tranh bình đẳng và chính quyền kiến tạo là hai lĩnh vực phân hóa mạnh nhất giữa các địa phương, với độ lệch chuẩn lần lượt là 0,85 và 0,94 điểm. Điều này gợi ý rằng, một số địa phương đã đi trước khá xa trong việc tạo sân chơi bình đẳng và duy trì một chính quyền đủ chủ động, trong khi nhiều nơi khác vẫn ở khá xa chuẩn thực hành tốt. Trái lại, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp có độ phân tán hẹp hơn (độ lệch chuẩn 0,51 điểm), nhưng mặt bằng điểm thấp, phản ánh đây có thể là một điểm nghẽn chung trên toàn quốc hơn là vấn đề cá biệt của một vài địa phương.

Khi chia sẻ về con số này, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký VCCI, đại diện Nhóm nghiên cứu PCI cho rằng, giai đoạn tới, cải cách ở cấp tỉnh sẽ cần dịch chuyển dần từ mục tiêu “làm thủ tục nhanh hơn” sang mục tiêu khó hơn là làm thị trường công bằng hơn, hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả hơn và điều hành chủ động hơn.

Cũng phải nói thêm, lần đầu tiên với khảo sát PCI 2025, VCCI đã công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2025 với những thách thức không thể né tránh mà khu vực doanh nghiệp tư nhân đang đối diện.

Theo đó, bức tranh tổng thể về tình hình kinh doanh năm 2025 cho thấy doanh nghiệp vẫn duy trì được hoạt động, nhưng với mức độ lợi nhuận hạn chế. Phần lớn doanh nghiệp dự báo có lãi, song chủ yếu ở mức lãi thấp. Cụ thể, 46,9% doanh nghiệp cho biết sẽ “lãi chút ít”, trong khi chỉ 12,5% kỳ vọng đạt mức “lãi như kế hoạch”. Ngược lại, 17,4% doanh nghiệp dự kiến thua lỗ, bao gồm 3,4% lỗ lớn và 14% lỗ nhẹ.

Triển vọng kinh doanh trong 2 năm tới tiếp tục mang tính thận trọng. Đa số doanh nghiệp tư nhân trong nước (54,8% trong năm 2025) dự kiến giữ nguyên quy mô hoạt động và xu hướng này duy trì trong suốt giai đoạn 2021 - 2025, cho thấy tâm lý ưu tiên ổn định hơn là mở rộng trong bối cảnh nhiều bất định. Tỷ lệ doanh nghiệp kỳ vọng tăng trưởng đạt 30,9% trong năm 2025, mức tương đối thấp trong 5 năm trở lại đây.

“Những con số này không phải để bi quan”, ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI nhấn mạnh khi trao đổi với đại diện các địa phương. Ông cho rằng, đây chính là dữ liệu quý để các cơ quan hoạch định chính sách ở Trung ương và địa phương nhận diện đúng ưu tiên, triển khai đúng giải pháp và đo lường được kết quả thực chất của cải cách.

Trong giai đoạn chuyển đổi mang tính bước ngoặt này, theo Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng, thành công của các địa phương sẽ không chỉ được đo bằng thứ hạng, mà bằng khả năng chuyển hóa một môi trường thể chế thuận lợi thành năng lực cạnh tranh cốt lõi và sự phát triển bền vững thực sự của khu vực kinh tế tư nhân.