Những ngày gần đây, khu vực Đàn Kính Thiên trong quần thể danh thắng Tràng An thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái. Đây là một trong những địa điểm linh thiêng bậc nhất của vùng đất Cố đô, nơi cách đây hơn một thiên niên kỷ, vua Đinh Tiên Hoàng từng lập đàn tế trời để cầu cho quốc thái dân an.

Chiếc vạc đồng khổng lồ trở thành điểm nhấn đặc biệt đối với du khách khi đặt chân tới Đàn Kính Thiên.

Giữa không gian hội tụ của trời đất và lòng người ấy, một chiếc vạc đồng lớn được đặt trang trọng bên khu Bếp Trời cổ xưa, trở thành điểm nhấn đặc biệt đối với du khách khi đặt chân tới Đàn Kính Thiên.

Theo Ban quản lý khu di tích, chiếc vạc đồng được chế tác nhằm tôn vinh Thiền sư Nguyễn Minh Không, vị cao tăng nổi tiếng thời Lý, người sinh ra trên chính mảnh đất này. Trong lịch sử và dân gian, ông không chỉ được biết đến là bậc tu hành đắc đạo mà còn là người chữa bệnh cho vua Lý Thần Tông, được phong Quốc sư. Đồng thời, ông cũng được tôn kính là Tổ nghề đúc đồng và Tổ nghề thầy thuốc của người Việt.

Chiếc vạc có trọng lượng 9,95 tấn, cao 4,5m. Những con số này được lựa chọn với dụng ý biểu tượng trong văn hóa phương Đông. Theo lý giải của Ban quản lý, số 9 tượng trưng cho trời và sự trường tồn, còn số 5 là trung tâm của ngũ hành, vị trí của con người trong mối quan hệ hài hòa với vũ trụ. Vì vậy, chiếc vạc không chỉ mang giá trị vật chất mà còn hàm chứa triết lý về sự hòa hợp giữa Thiên - Địa - Nhân.

Đại diện Ban quản lý khu Đàn Kính Thiên chia sẻ, chiếc vạc đồng khổng lồ được đúc để tôn xưng Thiền sư Nguyễn Minh Không. Ảnh: Thái Bá

Trên mặt chính của vạc đồng được chạm khắc thông tin về thân thế và sự nghiệp của Thiền sư Nguyễn Minh Không bằng ba thứ tiếng: Việt, Anh và Hán. Hình ảnh và tư liệu khắc họa cuộc đời vị Quốc sư gắn với nhiều truyền thuyết trong lịch sử Đại Việt, trong đó có câu chuyện chữa bệnh cho vua Lý Thần Tông và những đóng góp của ông đối với nghề đúc đồng.

Theo truyền thuyết dân gian, Thiền sư Nguyễn Minh Không từng góp phần tạo nên những công trình đồng quy mô lớn dưới triều Lý - những biểu tượng cho trình độ kỹ nghệ và sự hưng thịnh của Đại Việt thời bấy giờ.

Các mặt còn lại của chiếc vạc được chạm khắc nhiều hình tượng giàu ý nghĩa: hình ảnh Đức Phật, muôn loài chúng sinh, cùng những danh thắng tiêu biểu của đất nước Việt Nam. Đặc biệt, trên thân vạc còn khắc họa hình ảnh biển đảo với cột mốc chủ quyền, lá cờ Tổ quốc tung bay, những ngôi nhà, ngôi chùa ven biển, đoàn thuyền đánh cá và chim hải âu giữa khung cảnh thanh bình nơi tiền tiêu Tổ quốc.

Chiếc vạc được thiết kế với nhiều tầng ý nghĩa biểu tượng.

Theo chia sẻ của đại diện Ban quản lý, chiếc vạc đồng không được tạo dựng với mục đích phô trương quy mô hay quyền lực, mà mang ý nghĩa tri ân. Đó là sự tri ân trời đất đã ban cho nguồn sống, tri ân tổ tiên và đặc biệt là tri ân Quốc sư Minh Không – người đã góp phần khai mở và phát triển nghề đúc đồng của người Việt.

Chiếc vạc được thiết kế với nhiều tầng ý nghĩa biểu tượng. Miệng vạc mở rộng như bầu trời, đón nhận khí thiêng của vũ trụ, tượng trưng cho sự bao dung của thiên đạo. Thân vạc vững chãi như núi đá Tràng An nghìn năm tuổi, biểu trưng cho sức bền và ý chí của dân tộc. Phần chân vạc bám sâu vào đất, gợi hình ảnh cội nguồn và sự gắn bó với quê hương, nhắc nhở hậu thế về truyền thống và nguồn cội.

Ba phần cấu thành ấy hợp thành một trục thẳng đứng mang ý nghĩa biểu tượng: trên là trời, dưới là đất, và ở giữa là con người - trung tâm của sự kết nối giữa thiên nhiên, lịch sử và văn hóa.