Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình dự án luật - Ảnh: Đức Thanh.

Chiều 17/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ, việc sửa đổi Luật Chứng khoán nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, xây dựng pháp luật, phát triển kinh tế tư nhân; đồng thời hoàn thiện một số quy định để đồng bộ, thống nhất với các luật mới được ban hành, luật hóa phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo nghị quyết của Chính phủ, nâng cao năng lực vận hành thị trường, phát triển các sản phẩm, tăng cường quản lý, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.

Dự thảo Luật không làm thay đổi phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, tập trung sửa đổi, bổ sung tại Điều 44, bổ sung 1 điều và giữ nguyên 91 điều của Luật Chứng khoán hiện hành, Bộ trưởng cho biết.

Về nội dung cụ thể, Bộ trưởng để cập việc hoàn thiện quy định nhằm đảm bảo yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, đảm bảo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Theo đó, dự thảo đã hoàn thiện quy định để luật hóa các quy định cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính đã được quy định tại Nghị quyết số 66.16/NQ-CP của Chính phủ; đồng thời tiếp tục rà soát một số quy định về chào bán chứng khoán, hồ sơ đăng ký công ty đại chúng, hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán... để đảm bảo yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, phù hợp xử lý trên môi trường điện tử. Việc cắt giảm gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát và quản trị rủi ro.

Đáng chú ý, dự thảo Luật bổ sung Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán.

Bộ trưởng nêu rõ, việc bổ sung Điều 6a tạo cơ sở pháp lý để thử nghiệm có giới hạn đối với công nghệ mới, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trước khi xem xét trên phạm vi rộng. Dự thảo xác định cơ chế thử nghiệm được giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian, thời gian, tổ chức tham gia, điều kiện, tiêu chí cấp giấy chứng nhận và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Việc miễn, loại trừ trách nhiệm và bảo vệ các chủ thể tham gia được thực hiện theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo tính linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ khuôn khổ pháp lý cho hoạt động của doanh nghiệp.

Bên cạnh các nội dung trên, dự thảo Luật đã hoàn thiện các quy định liên quan đến tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán theo hướng sử dụng tên gọi chung tại Luật là "Sở giao dịch chứng khoán" thay cho tên riêng "Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam" và các công ty con tại các điều, khoản có liên quan.

Dự thảo Luật quy định: Trong thời hạn 1 năm kể từ khi Luật có hiệu lực thi hành, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định về mô hình hoạt động của các Sở giao dịch chứng khoán theo quy định mới. Trong thời gian đó, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam và các công ty con tiếp tục tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật Chứng khoán hiện hành cho đến khi có quyết định của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện phương án sắp xếp có hiệu lực thi hành.

Lần sửa đổi này cũng bổ sung, hoàn thiện quy định giao dịch điện tử, đảm bảo an toàn giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán; các dịch vụ của công ty chứng khoán; tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ chứng khoán; hành nghề chứng khoán; quỹ đầu tư chứng khoán (như sửa đổi khái niệm về quỹ hoán đổi danh mục - ETF theo hướng cho phép quỹ tiếp cận, trao đổi tài sản khác theo quy định của Chính phủ lấy chứng chỉ quỹ).

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung quy định về ủy quyền của Đại hội nhà đầu tư cho Ban đại diện quỹ quyết định một số nội dung để tuân thủ hạn mức đối với chứng khoán cơ cấu của chỉ số tham chiếu mà quỹ hoán đổi danh mục đó đầu tư; mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ ngân hàng giám sát là chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam; sửa đổi quy định về chính sách phát triển thị trường chứng khoán (trong đó có hoàn thiện quy định về chính sách phát triển và thu hút nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán); sửa đổi, chuẩn hóa tên gọi cho phù hợp nhất với quy định của pháp luật về thanh tra doanh nghiệp...

Chính phủ đề xuất Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027, đồng thời quy định một số nội dung chuyển tiếp đảm bảo tính khả thi và phù hợp.

Báo cáo tóm tắt nội dung thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban án thành ban hành Luật và cơ bản tán thành các đề xuất sửa đổi, bổ sung cụ thể.

Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử và công nghệ mới, ông Mãi đề nghị Luật cần xác định nguyên tắc về thẩm quyền, giới hạn thử nghiệm; tham gia tự nguyện, cảnh báo rủi ro, tách biệt tài sản, bảo vệ dữ liệu; giám sát và xử lý khi thử nghiệm thất bại.

Việc miễn, loại trừ trách nhiệm phải chặt chẽ, không miễn bồi thường do lỗi, vi phạm của tổ chức thử nghiệm. Cần thống nhất thời hạn, gia hạn, giới hạn khách hàng, giao dịch với pháp luật liên quan và khả năng giám sát, cơ quan thẩm tra nêu quan điểm.

“Điều 6a. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán

1. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép tổ chức triển khai thử nghiệm có giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian, thời gian thử nghiệm trong điều kiện thực tế đối với việc ứng dụng công nghệ mới, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán mà pháp luật chưa có quy định hoặc khác với quy định của pháp luật hiện hành.

2. Việc triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán phải đảm bảo quốc phòng, an ninh, an toàn thị trường chứng khoán và thực hiện theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và pháp luật về công nghiệp công nghệ số.

3. Tổ chức đăng ký cơ chế thử nghiệm phải đáp ứng điều kiện, tiêu chí xét duyệt tham gia, được cấp giấy chứng nhận và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định pháp luật. Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền quyết định việc cấp, điều chỉnh, thu hồi giấy chứng nhận; gia hạn, tạm dừng, chấm dứt, kết thúc cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, cho phép ứng dụng đưa vào thực tiễn.

4. Cơ quan có thẩm quyền cho phép thử nghiệm có kiểm soát; tổ chức, cá nhân trực tiếp, tham gia thẩm định, cấp giấy chứng nhận, giám sát, đánh giá thử nghiệm có kiểm soát; tổ chức đăng ký thử nghiệm có kiểm soát; cá nhân thực hiện thử nghiệm có kiểm soát được miễn, loại trừ các trách nhiệm và có quyền, nghĩa vụ theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, pháp luật về công nghiệp công nghệ số.

5. Tổ chức, cá nhân tham gia cơ chế thử nghiệm tự chịu trách nhiệm về việc tham gia thử nghiệm, được bảo vệ theo quy định tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

6. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.”

(Nguồn: Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai).