Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra - Ảnh: QH

Chiều 3/9, bắt đầu phiên họp thứ sáu, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Trình bày tờ trình tóm tắt, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết, Dự thảo không thay đổi phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và các chính sách cơ bản của Luật Chứng khoán hiện hành. So với luật hiện hành, dự thảo sửa đổi, bổ sung 23 điều, bổ sung mới một điều và giữ nguyên 112 điều.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là luật hóa phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính.

Theo đó, dự thảo cắt giảm điều kiện, hồ sơ về đăng ký hoạt động lưu ký đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; điều kiện đối với ngân hàng thương mại được lựa chọn làm ngân hàng thanh toán; điều kiện, hồ sơ cấp giấy phép thành lập và hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán.

Một số quy định cũng được tiếp tục rà soát, đơn giản hóa, gồm chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng; hồ sơ đăng ký chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng; hồ sơ đăng ký chào bán trái phiếu chuyển đổi ra công chúng; công bố bản thông báo phát hành; hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng; hồ sơ đăng ký công ty đại chúng và hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán.

Các thủ tục được sửa đổi theo hướng phù hợp với việc xử lý trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, tờ trình nêu rõ, việc cắt giảm phải gắn với hậu kiểm, giám sát và quản lý rủi ro.

Dự thảo đồng thời bổ sung, hoàn thiện khung khổ pháp lý nhằm thể chế hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Cụ thể, dự thảo bổ sung cơ sở pháp lý cho giao dịch điện tử và bảo đảm an toàn giao dịch điện tử; cho phép giao kết hợp đồng theo pháp luật về giao dịch điện tử; quy định việc ứng dụng công nghệ mới trong cung cấp dịch vụ chứng khoán.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới, trong giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian. Dự thảo quy định các nguyên tắc về an toàn, điều kiện tham gia, cấp và xử lý giấy chứng nhận, giám sát trách nhiệm và giao dịch trong quá trình thử nghiệm.

Bên cạnh đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về các dịch vụ công ty chứng khoán được phép cung cấp khi được cấp phép nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán; tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán; việc cấp chứng chỉ, quản lý, giám sát người hành nghề chứng khoán và hoạt động của quỹ đầu tư chứng khoán.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn trình bày tờ trình dự án luật - Ảnh: QH.

Chính sách phát triển thị trường chứng khoán cũng được hoàn thiện, trong đó có quy định về phát triển, thu hút nguồn nhân lực trong ngành chứng khoán. Một số tên gọi, thuật ngữ được chuẩn hóa để thống nhất với pháp luật về thanh tra, doanh nghiệp; những quy định không còn cần thiết, trùng lặp hoặc không phù hợp với phương thức quản lý mới được đề xuất bãi bỏ.

Theo dự thảo, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Riêng quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán có hiệu lực từ ngày 1/3/2028, nhằm bảo đảm đủ thời gian chuẩn bị tổ chức thực hiện.

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Về một số nội dung cụ thể, với hoạt động lưu ký chứng khoán, dự thảo bỏ các điều kiện riêng về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và cơ sở vật chất đối với ngân hàng đăng ký hoạt động lưu ký, nêu rõ đây là hoạt động liên quan trực tiếp đến tài sản nhà đầu tư và là điều kiện để ngân hàng thực hiện chức năng ngân hàng giám sát theo Điều 116 Luật Chứng khoán, Thường trực Ủy ban thẩm tra đề nghị làm rõ cơ chế quản lý thay thế các điều kiện bị bãi bỏ, tiêu chí lựa chọn tổ chức lưu ký, cơ chế phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, phương án xử lý, chuyển giao tài sản khi tổ chức lưu ký không còn đáp ứng yêu cầu.

Nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục duy trì yêu cầu về năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và hạ tầng; trường hợp cắt giảm phải có cơ chế giám sát thường xuyên, không làm giảm chuẩn an toàn, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi phản ánh.

Ông Mãi cũng cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành việc bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để tạo không gian thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

Tuy nhiên, do chính sách có thể tác động trực tiếp đến tài sản nhà đầu tư và an toàn thị trường, ông Mãi đề nghị Luật quy định rõ các nguyên tắc cốt lõi về thẩm quyền, đối tượng và phạm vi thử nghiệm; giới hạn quy mô, thời gian, rủi ro; công bố, cảnh báo rủi ro; bảo vệ dữ liệu và tài sản khách hàng; giám sát, tạm dừng, chấm dứt, bồi thường và giải quyết tranh chấp.

Việc miễn, loại trừ trách nhiệm phải được quy định chặt chẽ, bảo đảm thống nhất với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, không làm giảm trách nhiệm của tổ chức cung cấp sản phẩm, dịch vụ, báo cáo thẩm tra sơ bộ nêu rõ.

Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành thời điểm luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Riêng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ tiến độ chuẩn bị và khả năng đẩy nhanh thực hiện.

Nếu giữ thời điểm có hiệu lực từ ngày 1/3/2028, phải bảo đảm đầy đủ văn bản, hạ tầng và nguồn lực trước thời điểm này; một số ý kiến đề nghị cơ chế thử nghiệm có hiệu lực đồng thời với luật từ ngày 1/3/2027.