Bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox)

Cùng với việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện một số quy định để đáp ứng yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số; bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành; tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán, điểm đáng chú ý của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán năm 2026 đã bổ sung, hoàn thiện khung khổ pháp lý về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, thực hiện phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo đó, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép tổ chức triển khai thử nghiệm ứng dụng công nghệ mới; triển khai sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán có giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian, thời gian thử nghiệm.

Việc triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán phải đảm bảo quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, an toàn thị trường chứng khoán; đảm bảo bình đẳng, công khai, minh bạch trong quá trình thử nghiệm đối với tổ chức, doanh nghiệp tham gia thử nghiệm và đảm bảo phù hợp với quy định của pháp luật có liên quan.

Tổ chức đăng ký cơ chế thử nghiệm phải đáp ứng điều kiện, tiêu chí xét duyệt tham gia, được cấp giấy chứng nhận và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định pháp luật. Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền quyết định việc cấp, điều chỉnh, thu hồi giấy chứng nhận; gia hạn, tạm dừng, chấm dứt, kết thúc cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán.

Cơ quan có thẩm quyền cho phép thử nghiệm có kiểm soát; tổ chức, cá nhân trực tiếp tham gia thẩm định, cấp giấy chứng nhận, giám sát, đánh giá thử nghiệm có kiểm soát; tổ chức đăng ký thử nghiệm có kiểm soát; cá nhân thực hiện thử nghiệm có kiểm soát được miễn, loại trừ các trách nhiệm theo quy định về miễn, loại trừ trách nhiệm trong hoạt động thử nghiệm có kiểm soát tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tổ chức, cá nhân tham gia cơ chế thử nghiệm tự chịu trách nhiệm về việc tham gia thử nghiệm, được bảo vệ theo quy định tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo đó, Luật giao Chính phủ quy định chi tiết Điều này.

Việc bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán xuất phát từ yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định tầm nhìn đến năm 2045.

Đồng thời, nhằm đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, nhà đầu tư đối với các sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới; phù hợp với xu hướng phát triển và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ thông tin, công nghệ tài chính trong lĩnh vực chứng khoán.

Tuy nhiên, đây là lĩnh vực mới, có tính đổi mới sáng tạo cao và chưa có đầy đủ cơ sở thực tiễn để xác định lộ trình triển khai cụ thể, ổn định trong dài hạn. Do đó, việc quy định theo hướng chỉ quy định các nguyên tắc chung tại Luật và giao Chính phủ quy định chi tiết sẽ bảo đảm tính linh hoạt trong công tác quản lý, điều hành. Để có thời gian cho công tác triển khai, quy định này có hiệu lực sau 01 năm so với hiệu lực chung của Luật.

Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính

Song song với việc sửa đổi bổ sung các quy định, Dự thảo còn Luật hóa phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính.

Về hoạt động lưu ký chứng khoán: Sửa đổi, bổ sung điều kiện đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán để bãi bỏ 02 điều kiện đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bao gồm: Đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo quy định của pháp luật về ngân hàng, hoạt động kinh doanh có lãi trong năm gần nhất; Có địa điểm, trang bị, thiết bị phục vụ hoạt động lưu ký, thanh toán giao dịch chứng khoán.

Sửa đổi, bổ sung hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa hồ sơ tương ứng với điều kiện được đơn giản hóa cắt giảm là Bản thuyết minh về cơ sở vật chất, kỹ thuật bảo đảm thực hiện hoạt động lưu ký, thanh toán giao dịch chứng khoán tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính; Tài liệu chứng minh đáp ứng điều kiện về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo quy định của pháp luật về ngân hàng; Báo cáo tài chính năm gần nhất đã được kiểm toán.

Về ngân hàng thanh toán: Sửa đổi, bổ sung quy định trực tiếp yêu cầu ngân hàng thanh toán là ngân hàng thương mại được thành lập và hoạt động tại Việt Nam và loại bỏ quy định trùng lặp về yêu cầu này tại điều kiện được lựa chọn làm ngân hàng thanh toán; các điều kiện còn lại về năng lực tài chính, an toàn hoạt động, cơ sở vật chất, kỹ thuật tiếp tục được duy trì.

Về điều kiện cấp Giấy phép thành lập và hoạt động kinh doanh chứng khoán của công ty chứng khoán: Sửa đổi, bổ sung theo hướng bãi bỏ một số điều kiện gồm: Cổ đông, thành viên góp vốn là cá nhân không thuộc các trường hợp không được quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam theo quy định của Luật Doanh nghiệp; Cổ đông, thành viên góp vốn là tổ chức thì phải có tư cách pháp nhân và đang hoạt động hợp pháp; Báo cáo tài chính năm gần nhất phải được kiểm toán với ý kiến chấp nhận toàn phần; Tổng giám đốc (Giám đốc) không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK trong thời hạn 06 tháng gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ; Có dự thảo Điều lệ không trái với quy định của Luật Chứng khoán và Luật Doanh nghiệp.

Đối với trường hợp có Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc) phụ trách nghiệp vụ, sửa đổi theo hướng bỏ điều kiện không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK trong thời hạn 6 tháng gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ.

Về điều kiện cấp Giấy phép thành lập và hoạt động kinh doanh chứng khoán của công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán: Sửa đổi, bổ sung theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa các điều kiện thành lập, hoạt động của công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán tương tự như cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện của công ty chứng khoán tại Điều 74 của Luật.

Về điều kiện cấp Giấy phép thành lập và hoạt động kinh doanh chứng khoán của chi nhánh công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam: Sửa đổi, bổ sung theo hướng bỏ quy định thời gian hoạt động còn lại (nếu có) tối thiểu là 05 năm; sửa quy định “Được cơ quan quản lý, giám sát trong lĩnh vực chứng khoán ở nước nguyên xứ cấp phép hoạt động quản lý quỹ đại chúng và được chấp thuận thành lập chi nhánh tại Việt Nam” theo hướng bỏ cụm từ “đại chúng”.

Về văn phòng đại diện công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam: Sửa đổi, bổ sung theo hướng bỏ quy định thời gian hoạt động còn lại (nếu có) tối thiểu là 1 năm; đồng thời quy định điều kiện cơ quan cấp phép của nước nguyên xứ và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã ký kết thỏa thuận hợp tác song phương hoặc đa phương về trao đổi thông tin, hợp tác quản lý, thanh tra, giám sát hoạt động về chứng khoán và thị trường chứng khoán hoặc công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ nước ngoài đang quản lý các quỹ đang đầu tư tại Việt Nam.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán cũng tiếp tục rà soát, hoàn thiện một số quy định để bảo đảm yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, bao gồm: 

Về chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng: Sửa đổi theo hướng bãi bỏ điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu bán được cho nhà đầu tư quy định tại điểm d khoản 1 Điều 15 Luật Chứng khoán (theo đó, sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 1 Điều 28 Luật Chứng khoán cho tương thích, phù hợp với việc sửa đổi nội dung này); đồng thời cắt giảm thành phần hồ sơ tương ứng tại điểm đ khoản 1 Điều 18 Luật Chứng khoán, để đơn giản hóa hơn điều kiện, hồ sơ, trình tự, thủ tục chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng.

Về hồ sơ đăng ký chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng, hồ sơ đăng ký chào bán trái phiếu chuyển đổi ra công chúng: Bãi bỏ thành phần hồ sơ là Báo cáo sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán gần nhất tại Hồ sơ đăng ký chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng của công ty đại chúng (điểm d khoản 2 Điều 18); theo đó, sửa đổi, bổ sung hồ sơ đăng ký chào bán trái phiếu chuyển đổi ra công chúng cho tương thích, phù hợp.

Về công bố Bản thông báo phát hành: Sửa đổi, bổ sung theo hướng trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày Giấy chứng nhận đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng có hiệu lực, tổ chức phát hành phải công bố Bản thông báo phát hành trên trang thông tin điện tử của mình, của Sở giao dịch chứng khoán nơi chứng khoán chào bán, phát hành dự kiến niêm yết, đăng ký giao dịch và tối thiểu trên 01 báo điện tử, thay cho yêu cầu công bố trên báo điện tử và báo in trong 3 số liên tiếp.

Về hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng, hồ sơ đăng ký công ty đại chúng, hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán: Thay thế cụm từ “Giấy đăng ký” tại điểm a khoản 1, điểm a khoản 2, điểm a khoản 3, điểm a khoản 4, điểm a khoản 5 Điều 18 và điểm a khoản 1 Điều 33 bằng cụm từ “Văn bản đăng ký”; thay thế cụm từ “Giấy đề nghị” tại điểm a khoản 1 Điều 58 bằng cụm từ “Văn bản đăng ký”.

Qua rà roát cho thấy, điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, thành phần hồ sơ đăng ký chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng nêu trên không cần thiết quy định là điều kiện, thành phần hồ sơ thực hiện tiền kiểm như pháp luật hiện hành, mà thực hiện hậu kiểm để bảo đảm điều kiện thành công của đợt chào bán, doanh nghiệp, tổ chức phát hành thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin sau chào bán.

Một số thành phần hồ sơ được sửa đổi, bổ sung để thực hiện đơn giản hóa, tạo điều kiện thuận lợi, giảm chi phí phát sinh cho đối tượng thực hiện thủ tục hành chính, thực hiện chuyển đổi số, bảo đảm thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử và khai thác, sử dụng dữ liệu theo quy định pháp luật.