Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Vinpa gợi ý hình thành quỹ dự trữ lưu thông xăng dầu, giúp chủ động nguồn cung.

Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (Vinpa) làm rõ hơn về các động lực tăng trưởng của xăng dầu trong năm 2026, góp phần quan trọng cho phát triển kinh tế tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý I/2026, sáng 12/3 tại Bộ Công thương.

Theo ông Bảo, khi đánh giá triển vọng tăng trưởng của ngành xăng dầu cần dựa trên tiêu chí sản lượng thay vì kim ngạch xuất nhập khẩu, bởi kim ngạch chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá dầu thế giới, nên có thể tăng mạnh trong ngắn hạn nhưng không phản ánh chính xác mức tăng trưởng thực chất.

Mức tăng trưởng tiêu thụ xăng, dầu của Việt Nam năm nay và các năm tới được Vinpa ước tính khoảng 4–5%, là mức tăng phù hợp với tốc độ mở rộng của nền kinh tế và nhu cầu năng lượng thực tế.

Để đáp ứng xăng dầu cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số năm 2026, từ đầu năm, Bộ Công thương đã phân giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu gần 31,8 triệu m3/tấn cho các doanh nghiệp.

Đánh giá của Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, chiến sự Trung Đông leo thang những ngày gần đây tạo áp lực lớn lên nguồn cung xăng dầu trong nước, Chính phủ, Bộ Công thương đã chỉ đạo gắt gao việc đảm bảo nguồn cung ứng, cơ bản đã xác định được các thị trường, đối tác giúp đảm bảo nguồn cung cho Việt Nam trong thời gian tới.

Nhưng thực tế cũng còn nhiều khó khăn, vì phụ thuộc yếu tố khách quan. Tình hình xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đặc biệt là hoạt động vận chuyển dầu mỏ qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới, đặc biệt khoảng 80% nhiên liệu cho châu Á đi qua đây, tạo điểm nghẽn rất lớn.

Nhìn tổng thể, đại diện Vinpa đã chỉ ra những động lực tăng trưởng của xăng dầu năm 2026.

Thứ nhất, từ 1/6, xăng sinh học E10 sẽ được bán đại trà trên toàn quốc, thậm chí Bộ Công thương đang triển khai mạnh mẽ để E10 đưa vào lưu thông sớm hơn, theo đó, sẽ có 500 – 600.000 tấn Ethanol (E100) được nhập khẩu từ các thị trường Mỹ, Brazil để pha chế xăng E10, qua đó bổ sung thêm nguồn cung so với những năm trước.

Thứ hai, cùng với nỗ lực trong giảm phát thải, Việt Nam đã có điều chỉnh nhất định với chỉ tiêu của xăng dầu. Xăng dầu là mặt hàng chiến lược, tác động trực tiếp đến sản xuất, vận tải và đời sống người dân, vì vậy, đang đặt ra yêu cầu điều chỉnh cơ cấu nhập khẩu xăng dầu theo hướng chuyển dịch lên những mặt hàng cao cấp hơn.

Hiện, nguồn cung xăng dầu nhập khẩu vẫn rất lớn, bao gồm cả xăng dầu thành phẩm và nguồn dầu thô nhập về cho các nhà máy lọc dầu. Trước căng thẳng tại Trung Đông, để tăng nguồn cung và ổn định thị trường, Chính phủ đã giảm thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) với một số loại xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu xuống 0%, áp dụng từ 9/3 đến hết 30/4/2026.

Tuy nhiên, việc giảm thuế này chỉ đến hết 30/4, trong khi xăng dầu nhập khẩu đều mang tính dài hạn. Do đó, Vinpa kiến nghị nên giảm thuế nhập khẩu xăng dầu từ các thị trường về 0% hết để các doanh nghiệp tạo ra các hợp đồng dài hạn, việc này mới giúp ổn định được nguồn cung xăng dầu cho thị trường nội địa.

“Nếu thuế nhập khẩu chênh lệch 7% thì không doanh nghiệp nào nhập cả. Chỉ khi chúng ta giảm thuế nhập khẩu sẽ mở rộng nguồn cung cấp, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia”, ông Bảo nói thêm.

Điều quan trọng trong bối cảnh xung đột địa chính trị diễn biến phức tạp, với lĩnh vực xăng dầu, cần tạo điều kiện để thu hút được các nhà đầu tư, doanh nghiệp mang xăng dầu về Việt Nam dự trữ hoặc bán ra thị trường. Vì thế, Vinpa tiếp tục kiến nghị Bộ Công thương trình Chính phủ bãi bỏ thuế nhà thầu ở kho ngoại quan.

Theo Vinpa, hiện không có nước nào áp dụng sắc thuế này, vì cản trở doanh nghiệp trong nước cũng như doanh nghiệp nước ngoài mang xăng dầu đến kho ngoại quan. Mức thuế 1% lúc này là lực cản.

Với những biến động địa chính trị, căng thẳng tại vùng Vịnh đang gây khủng hoảng cung ứng xăng dầu toàn cầu thì Việt Nam đã từng đối mặt, nhưng tình thế hiện nay, cấp thiết đặt vấn đề cụ thể hơn về đảm bảo an ninh năng lượng.

Gợi ý thêm, ông Bảo nói: “Song hành với dự trữ xăng dầu quốc gia, Bộ Công thương cần tạo một nguồn cung khác từ dự trữ xăng dầu lưu thông tập trung thông qua Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Nếu dùng quỹ này mua xăng dầu ở thời điểm vài tháng trước, khi giá dầu chỉ 60 USD thì lợi hơn rất nhiều so với việc chi Quỹ bình ổn”.

Cơ cấu dự trữ xăng dầu của Việt Nam hiện đến từ 3 nguồn, gồm: dự trữ thương mại tại các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối (20 ngày) và thương nhân phân phối 5 ngày; dự trữ sản xuất tại hai nhà máy lọc dầu và dự trữ quốc gia. Riêng nguồn dự trữ quốc gia khoảng 7 ngày sử dụng, tương đương khoảng 9 ngày nhập khẩu ròng.

Tại công điện ngày 12/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá tình hình xung đột tại Trung Đông ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Diễn biến thời gian tới được dự báo tiếp tục phức tạp, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và dòng chảy năng lượng. Việc này có thể ảnh hưởng đến giá, nguồn cung xăng dầu trong nước.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Công thương, tài chính cùng các cơ quan đẩy nhanh việc bổ sung dự trữ xăng dầu quốc gia, hoàn thiện cơ chế xuất, cấp dự trữ để ứng cứu trong trường hợp khẩn cấp.