Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại tổ - Ảnh: QH.

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, những vướng mắc, khó khăn trong việc triển khai các dự án, công trình phục vụ Hội nghị Hội nghị APEC năm 2027 cần được xem xét tháo gỡ với tinh thần khẩn trương, quyết liệt. Song, cơ chế đặc thù phải đi liền với trách nhiệm đặc biệt.

Yêu cầu trên được Chủ tịch Quốc hội nêu khi phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều 3/8 của Quốc hội về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Tại dự thảo Nghị quyết, Chính phủ đề xuất một loạt cơ chế xử lý linh hoạt gồm: Cho phép tiếp tục thi công song song với hoàn thiện thủ tục; ghi nhận kết quả đối với khối lượng đã thi công; áp dụng quy trình đơn giản, rút gọn; áp dụng cơ chế giao đất từng phần đối với dự án BT và ghi nhận giá trị khối lượng công trình làm cơ sở thanh toán, kiểm toán…

Cơ bản tán thành với đề xuất của Chính phủ, các vị đại biểu cũng góp thêm nhiều ý kiến hoàn thiện dự thảo nghị quyết.

Chẳng hạn, Dự thảo quy định Nghị quyết được thực hiện trong 5 năm, song cho phép dự án chưa hoàn thành thủ tục tiếp tục áp dụng Nghị quyết cho đến khi hoàn thành công trình, dự án.

Một số vị đại biểu đề nghị quy định: Sau thời hạn 5 năm, chỉ những hồ sơ đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và đang xử lý, mới được tiếp tục áp dụng, mỗi trường hợp kéo dài phải có danh mục, lý do và thời hạn kết thúc cụ thể.

Phát biểu tại tổ TP.HCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, Hội nghị APEC năm 2027 là một nhiệm vụ chính trị đối ngoại đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, khi Bộ Chính trị quyết định chủ trương cách đây gần 2 năm đã yêu cầu Chính phủ và địa phương tích cực, khẩn trương triển khai xây dựng hạ tầng phục vụ việc tổ chức Hội nghị. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai phát sinh những vấn đề cần phải tập trung tháo gỡ.

Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị những vướng mắc, khó khăn cần được xem xét tháo gỡ với tinh thần khẩn trương, quyết liệt; cơ chế phải khả thi, hiệu quả, đúng pháp luật; giám sát tiến độ chặt chẽ, bảo đảm công khai, minh bạch, không để thất thoát, lãng phí.

"Các công trình đa phần do khu vực tư nhân đầu tư, sau đó sẽ có cơ chế thanh toán bằng nhiều hình thức. Trên tinh thần là việc gì đã rõ, đủ căn cứ, đúng thẩm quyền, thật sự cần thiết thì ủng hộ mạnh mẽ. Việc gì có rủi ro thì phải thiết kế cơ chế kiểm soát. Việc gì chưa đủ cơ sở thì tiếp tục hoàn thiện. Cần phân định rõ phạm vi thẩm quyền. Cơ chế đặc thù phải đi liền với trách nhiệm đặc biệt", Chủ tịch Quốc hội phát biểu.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần làm rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành trong chỉ đạo, hướng dẫn, phối hợp giải quyết kịp thời các công việc thuộc thẩm quyền; bảo đảm phân định trách nhiệm hợp lý giữa Trung ương và địa phương (tỉnh An Giang). Nếu Quốc hội ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù thì Quốc hội sẽ tiếp tục giám sát việc thực hiện.

Trong gần 4 tháng qua, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã trực tiếp chỉ đạo, đến nay, tiến độ các công trình rất tốt và khả năng hoàn thành trước thời điểm hội nghị diễn ra, đây là điều rất đáng mừng, Chủ tịch Quốc hội thông tin thêm.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải rà soát thật kỹ danh mục công trình, dự án để áp dụng cơ chế đặc thù, tránh tạo tâm lý lợi dụng để xử lý những việc không thật sự cấp bách. Không áp dụng tùy tiện, không hạ thấp chất lượng công trình, không để thất thoát tài sản công, không tạo tiền lệ xấu trong quản lý đất đai, tài nguyên và ngân sách.

Lưu ý tiếp theo từ Chủ tịch Quốc hội là xử lý các trường hợp chưa hoàn thiện thủ tục xây dựng như một số vị đại biểu đã nêu. Phải làm rõ cơ chế thay thế để kiểm soát chất lượng, an toàn công trình khi chưa hoàn thành thủ tục theo quy định pháp luật về xây dựng (như quy hoạch hoặc điều chỉnh quy hoạch).

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị xác định rõ cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thẩm định, giám định và chịu trách nhiệm đối với các rủi ro phát sinh trong quá trình thi công, nghiệm thu, khai thác và sử dụng công trình. Làm rõ thẩm quyền, căn cứ và trình tự xem xét việc áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài hoặc tiêu chuẩn quốc tế để bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện.

Đề cập một nội dung được Ủy ban Thường vụ Quốc hội rất quan tâm là việc sử dụng phần diện tích lấn biển để tạo quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT, theo Chủ tịch Quốc hội, nên xử lý vấn đề này trong Luật Phát triển đô thị, tức là địa phương nào có đô thị lấn biển thì sẽ thực hiện theo luật, chứ không thể mỗi địa phương lại ban hành một văn bản riêng.

Đối với xử lý vướng mắc về nghiệm thu, bàn giao, thanh quyết toán công trình, Chủ tịch Quốc hội cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận và đã có phương án xử lý. Khi ban hành Nghị quyết này thì Quốc hội sẽ giám sát chặt chẽ. "Tinh thần là ủng hộ để các công trình hoàn thành với mục tiêu tổ chức thành công Hội nghị APEC, qua đó nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.