Ông Remco EndersTổng giám đốc DSV Contract Logistics

Chuỗi cung ứng tái cấu trúc, cơ hội mở ra

Hiện nay, một làn sóng chuyển đổi mới đang diễn ra. Các chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc một cách căn bản. Doanh nghiệp không còn chỉ tập trung vào việc tối thiểu hóa chi phí mà đang thiết kế lại chuỗi cung ứng nhằm nâng cao khả năng chống chịu rủi ro, đa dạng hóa nguồn cung, gia tăng tính minh bạch và đáp ứng những yêu cầu ngày càng khắt khe về phát triển bền vững. Xu hướng này mở ra cơ hội đáng kể cho Việt Nam, không chỉ với vai trò trung tâm sản xuất mà còn là một đầu mối logistics và chuỗi cung ứng chiến lược của khu vực.

Trước đây, hiệu quả vận hành và chi phí là những tiêu chí then chốt trong quyết định lựa chọn địa điểm sản xuất và xây dựng chuỗi cung ứng. Hoạt động sản xuất thường tập trung tại một số ít địa điểm, mức tồn kho được duy trì ở mức tối thiểu và mạng lưới logistics được tối ưu hóa nhằm đạt chi phí thấp nhất. Tuy nhiên, hàng loạt gián đoạn trong khoảng sáu năm trở lại đây đã phơi bày những rủi ro cố hữu của mô hình này.

Do đó, ngày càng nhiều doanh nghiệp tìm nguồn cung ứng từ nhiều quốc gia và xây dựng mạng lưới sản xuất khu vực nhằm giảm phụ thuộc vào một địa điểm duy nhất. Tại Diễn đàn Bất động sản Công nghiệp Việt Nam năm ngoái, các chuyên đề đã chỉ ra rằng bên cạnh Việt Nam, Indonesia và Thái Lan cũng là những quốc gia hưởng lợi đáng kể từ xu hướng dịch chuyển này tại châu Á.

Năng lực logistics có thể trở thành một trong những lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất của Việt Nam trong thập kỷ tới

Việt Nam đang ở vị thế thuận lợi để tiếp tục tận dụng xu thế đó. Nằm trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam có lợi thế tiếp cận nhiều thị trường sản xuất và tiêu dùng lớn. Cùng với nền tảng công nghiệp ngày càng mở rộng, năng lực xuất khẩu không ngừng gia tăng và khả năng kết nối thương mại mạnh mẽ, Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các doanh nghiệp đang tìm kiếm cấu trúc chuỗi cung ứng đa dạng và bền vững hơn.

Tuy nhiên, chỉ thu hút các nhà máy sản xuất là chưa đủ. Giai đoạn cạnh tranh tiếp theo sẽ được quyết định bởi năng lực chuỗi cung ứng. Khi đánh giá địa điểm đầu tư, các tập đoàn đa quốc gia ngày càng quan tâm đến độ tin cậy của vận tải, năng lực kho bãi, khả năng theo dõi dữ liệu chuỗi cung ứng, hiệu quả thủ tục hải quan, mức độ sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu phát triển bền vững và hiệu suất logistics tổng thể.

Năng lực logistics hiện đã trở thành một lợi thế cạnh tranh chiến lược, thay vì chỉ là chức năng hỗ trợ hoạt động kinh doanh. Tại DSV, chúng tôi thường xuyên thảo luận những vấn đề này với khách hàng toàn cầu khi họ cân nhắc Việt Nam cùng các thị trường trong khu vực như Thái Lan, Malaysia hay Singapore.

Xu hướng dịch chuyển ấy tạo ra cơ hội tăng trưởng đáng kể cho ngành logistics Việt Nam, đồng thời đặt ra nhiều thách thức mới. Nhu cầu đối với các dịch vụ logistics có giá trị gia tăng cao và nguồn nhân lực có chuyên môn sâu về quản trị chuỗi cung ứng ngày càng lớn. Những ngành như điện tử, y tế, sản xuất công nghệ cao đòi hỏi năng lực logistics chuyên biệt, bao gồm bảo đảm an ninh hàng hóa, truy xuất nguồn gốc và quản lý tuân thủ. Khi Việt Nam tiếp tục thu hút đầu tư vào các ngành này, lĩnh vực logistics cũng sẽ từng bước dịch chuyển lên những phân khúc có giá trị cao hơn.

Phát triển bền vững cũng đang trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy sự thay đổi. Khách hàng toàn cầu ngày càng đánh giá hiệu quả môi trường song song với chi phí và chất lượng dịch vụ. Các yêu cầu về báo cáo phát thải carbon, cắt giảm khí thải, sử dụng năng lượng tái tạo và phát triển giải pháp vận tải xanh đang dần trở thành một phần cốt lõi trong hoạt động kinh doanh, thay vì chỉ là những sáng kiến tự nguyện.

Đây cũng là chủ đề được chúng tôi tích cực thảo luận trong toàn ngành, với sự tham gia đóng góp của đội ngũ lãnh đạo khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại các diễn đàn như Diễn đàn Bất động sản Công nghiệp Việt Nam.

Hệ thống điện mặt trời áp mái tại kho DSV, góp phần thúc đẩy chuỗi cung ứng bền vững và giảm phát thải carbon

Ba nền tảng để nâng sức cạnh tranh logistics

Để tận dụng tối đa cơ hội từ quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào ba lĩnh vực trọng yếu.

Thứ nhất, cần nâng cao mức độ kết nối hạ tầng. Các cảng biển, sân bay, khu công nghiệp, khu thương mại tự do và hành lang vận tải cần được vận hành như một mạng lưới tích hợp, đồng bộ và hiệu quả.

Thứ hai, cần đẩy nhanh quá trình số hóa trong toàn bộ hệ sinh thái logistics. Trên thực tế, Chính phủ Việt Nam đã và đang triển khai nhiều chương trình đầu tư nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực này.

Thứ ba, khi chuỗi cung ứng ngày càng được dẫn dắt bởi công nghệ và trở nên phức tạp hơn trong vận hành, sự hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục là cần thiết để phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu tương lai. Chúng tôi đang đóng góp vào nỗ lực này thông qua các chương trình hợp tác với trường cao đẳng, đại học, giúp kết nối kiến thức học thuật với trải nghiệm
thực tiễn trong ngành.

Thành công của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất đã được khẳng định. Tuy nhiên, chương tiếp theo của quá trình phát triển sẽ phụ thuộc vào khả năng xây dựng một hệ sinh thái chuỗi cung ứng đẳng cấp thế giới xoay quanh nền tảng sản xuất đó.

Việt Nam có nhiều điều kiện để củng cố vị thế là một trong những trung tâm logistics và chuỗi cung ứng hàng đầu châu Á. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục biến đổi, năng lực logistics có thể trở thành một trong những lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất của Việt Nam trong thập kỷ tới so với các quốc gia trong khu vực.