Yêu cầu tất yếu và quyết sách kịp thời

Chuyển đổi số ngày nay đã trở thành xu thế tất yếu trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, là động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đối với lĩnh vực đối ngoại, yêu cầu chuyển đổi số càng trở nên cấp thiết, gắn liền với đổi mới tư duy, phương thức làm việc và cách thức triển khai nhiệm vụ.

Đặc biệt, từ đầu năm 2025, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, chuyển đổi số được đặt ở vị trí ưu tiên cao, với yêu cầu triển khai quyết liệt, đồng bộ và thực chất. Đây là định hướng chiến lược có ý nghĩa lâu dài, tạo cơ sở chính trị quan trọng để các bộ, ngành, địa phương, trong đó có Bộ Ngoại giao, đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao.

Bộ Ngoại giao khai trương Cơ sở dữ liệu quốc gia về điều ước quốc tế vào ngày 29/12/2025.

Để khẩn trương đưa chủ trương và yêu cầu cấp bách về chuyển đổi số vào thực tiễn công tác của Bộ, từ đó nhanh chóng đạt được các kết quả cụ thể, đồng chí Bộ trưởng đã có sự quan tâm đặc biệt và trực tiếp đưa ra nhiều ý kiến chỉ đạo sát sao làm định hướng và mục tiêu hành động cho các đơn vị thuộc Bộ. Đây cũng chính là một động lực quan trọng tạo ra những chuyển biến trong công tác chuyển đổi số của Bộ Ngoại giao thời gian gần đây.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn, có thể khẳng định, năm vừa qua là năm tạo dấu ấn rõ nét của công tác chuyển đổi số trong ngành Ngoại giao, với nhiều kết quả cụ thể, thực chất.

Trước hết, cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số tiếp tục đạt được những bước tiến quan trọng. Đến nay, 100% thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Ngoại giao đã được đưa lên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp Bộ và kết nối với Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Việc số hóa quy trình tiếp nhận, xử lý và trả kết quả đã góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp, tăng cường công khai, minh bạch, giảm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đối ngoại.

Cùng với đó, Bộ Ngoại giao đã đưa vào vận hành và từng bước hoàn thiện các nền tảng số phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và quản trị nội bộ, như Cổng thông tin điện tử, Hệ thống quản lý văn bản và điều hành, Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu của Bộ. Các hệ thống này góp phần số hóa toàn diện quy trình xử lý công việc, tăng cường kết nối, liên thông giữa các đơn vị trong nước và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, hỗ trợ hiệu quả công tác tham mưu, xử lý tình huống và tổ chức các hoạt động đối ngoại trong điều kiện mới.

Việc xây dựng, hoàn thiện và từng bước khai thác các phần mềm, cơ sở dữ liệu chuyên ngành tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng tập trung, thống nhất, phục vụ trực tiếp công tác quản lý nhà nước về đối ngoại, nghiệp vụ chuyên ngành và cải cách hành chính. Đây cũng là nền tảng quan trọng để từng bước nâng cao năng lực phân tích, dự báo, hỗ trợ hoạch định chính sách đối ngoại trong trung và dài hạn.

Cùng với chuyển đổi số, công tác bảo đảm cơ yếu, an toàn, an ninh thông tin tiếp tục được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, bảo đảm tính bí mật, toàn vẹn và thông suốt của thông tin, dữ liệu phục vụ hoạt động đối ngoại. Chuyển đổi số cũng góp phần nâng cao hiệu quả công tác thông tin đối ngoại, giúp truyền tải kịp thời, chính xác các thông điệp đối ngoại của Đảng và Nhà nước, lan tỏa hình ảnh nền ngoại giao Việt Nam chủ động, hiện đại và hội nhập sâu rộng.

Ngoại giao dẫn dắt, kiến tạo trong chuyển đổi số quốc gia

Bên cạnh việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong nội bộ, Bộ Ngoại giao đã chủ động phát huy vai trò ngoại giao dẫn dắt, kiến tạo trong thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia thông qua các hoạt động đối ngoại và hợp tác quốc tế.

Các nội dung về chuyển đổi số, kinh tế số, chính phủ số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và an ninh mạng được lồng ghép ngày càng thực chất trong các hoạt động đối ngoại song phương, đa phương, qua đó mở rộng không gian hợp tác, tranh thủ hiệu quả nguồn lực, kinh nghiệm và tri thức quốc tế phục vụ phát triển đất nước; đồng thời Bộ Ngoại giao đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành thúc đẩy đối thoại chính sách, trao đổi kinh nghiệm về xây dựng thể chế, phát triển hạ tầng số, quản trị dữ liệu và bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.

Thông qua mạng lưới các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, công tác nghiên cứu, dự báo, kết nối đối tác, thu hút hợp tác, đầu tư và hỗ trợ triển khai các sáng kiến, dự án hợp tác quốc tế về chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế, đồng thời khẳng định vai trò, vị thế và uy tín của Việt Nam trong các lĩnh vực mới nổi, giàu tiềm năng của kỷ nguyên số.

Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cũng cho hay, những quyết sách có ý nghĩa chiến lược, lâu dài đối với tiến trình chuyển đổi số của ngành Ngoại giao cũng đã được ra đời. Việc hợp nhất các Ban Chỉ đạo về cải cách hành chính, chuyển đổi số và Đề án 06 thành một Ban Chỉ đạo thống nhất đã góp phần tinh gọn bộ máy, tăng cường tính đồng bộ, thống nhất trong chỉ đạo, điều phối và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến quản trị số và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đặc biệt, ngày 31/12/2025, Bộ Ngoại giao đã ban hành Quyết định số 4818/QĐ-BNG về việc ban hành Khung kiến trúc số Bộ Ngoại giao. Đây là cơ sở định hướng tổng thể, thống nhất cho việc phát triển, quản lý, kết nối và vận hành các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, nền tảng số của toàn ngành, bảo đảm phù hợp với Khung kiến trúc Chính phủ số Việt Nam, đồng thời đáp ứng yêu cầu đặc thù của công tác đối ngoại.

Cùng với việc phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số và Chiến lược dữ liệu của Bộ Ngoại giao đến năm 2030, việc ban hành Khung kiến trúc số đã tạo nền tảng quan trọng để phát triển hạ tầng số, dữ liệu tập trung, nâng cao năng lực phân tích, dự báo, thúc đẩy ngoại giao số và bảo đảm an ninh, an toàn thông tin trong giai đoạn phát triển mới.

Bước sang năm 2026, ngành Ngoại giao xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số theo hướng đi vào chiều sâu, thực chất, lấy dữ liệu làm trung tâm, gắn chặt với bảo đảm cơ yếu, an toàn, an ninh thông tin, theo tinh thần chỉ đạo của Bộ trưởng.

Trọng tâm là tiếp tục rà soát, chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin, nâng cao năng lực quản trị dữ liệu, từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu ngành Ngoại giao, phục vụ hiệu quả công tác tham mưu chiến lược, quản lý nhà nước và hoạt động đối ngoại.

Với quyết tâm chính trị cao, sự chỉ đạo thống nhất của Lãnh đạo Bộ và sự vào cuộc đồng bộ của toàn ngành, chuyển đổi số sẽ tiếp tục trở thành phương thức làm việc chủ đạo, góp phần xây dựng nền ngoại giao Việt Nam chuyên nghiệp, hiện đại, an toàn và hiệu quả trong kỷ nguyên số.