Chuyển đổi số tạo cú hích hiện đại hóa vận hành

Trong làn sóng chuyển đổi số đang lan rộng ở tất cả lĩnh vực, Công ty Điện lực Phú Thọ đã xác định công nghệ là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng quản lý và vận hành hệ thống điện.

Phú Thọ sau sáp nhập sở hữu vị trí chiến lược tại cửa ngõ phía Tây Bắc của Hà Nội, nơi hệ thống điện năng không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt mà còn hỗ trợ các hoạt động kinh tế, công nghiệp đang mở rộng nhanh chóng.

Với quy mô 67 đường dây 110 kV dài 917 km, 45 trạm biến áp 110 kV có tổng công suất gần 4.000 MVA, cùng mạng lưới hàng chục nghìn kilômét đường dây, nhiệm vụ vận hành đòi hỏi độ chính xác cao, phản ứng nhanh và sự ổn định tuyệt đối.

Trên nền tảng đó, Công ty Điện lực Phú Thọ đã sớm triển khai ứng dụng công nghệ mới, đồng thời đầu tư mạnh mẽ cho các giải pháp số hóa.

Các Trung tâm điều khiển xa với công nghệ hiện đại tại Công ty Điện lực Phú Thọ.

Hiện có 39 trạm biến áp 110 kV đã chuyển sang mô hình trạm không người trực - một bước tiến lớn về hiệu quả vận hành. Nhờ hệ thống SCADA SP5, mọi thao tác đóng cắt, theo dõi, thu thập dữ liệu đều được thực hiện tập trung tại Trung tâm Điều khiển xa. Điều này không chỉ giúp rút ngắn thời gian phản ứng sự cố mà còn giảm thiểu tối đa nguy cơ sai sót trong quá trình vận hành thủ công.

Cùng với SCADA, lưới điện trung áp của Phú Thọ được “tăng cường trí tuệ” bằng các thiết bị điều khiển từ xa. Hơn 93% Recloser, 91% LBS và gần 12% tủ RMU đã kết nối về trung tâm điều khiển.

Đồng thời, 35% các ngăn lộ xuất tuyến trung áp đã được tích hợp hệ thống tự động hóa DMS/DAS, giúp tối ưu hóa khả năng phát hiện, khoanh vùng và xử lý sự cố, nhanh hơn gấp nhiều lần so với các phương thức truyền thống. Đây là nền tảng quan trọng cho mục tiêu xây dựng lưới điện tự phục hồi (self-healing grid) trong tương lai gần.

Hệ thống GIS - PMIS được áp dụng sâu rộng, giúp chuẩn hóa dữ liệu thiết bị, định vị chính xác từng cấu phần của lưới điện. Những thông tin như năm vận hành, tình trạng thực tế, lịch sử sửa chữa hay vị trí chính xác đều được thể hiện trực quan. Cán bộ kỹ thuật có thể truy cập, đánh giá và ra quyết định nhanh hơn dựa trên dữ liệu đầy đủ và đồng bộ.

Đặc biệt, việc khép vòng lưới trung áp online giúp chuyển đổi nguồn cấp mà không cần cắt điện, qua đó giảm đáng kể các chỉ số SAIDI, SAIFI - hai thước đo quan trọng phản ánh độ tin cậy cung cấp điện.

Công ty Điện lực Phú Thọ cũng là một trong những đơn vị đi đầu về công nghệ sửa chữa hotline. Từ năm 2018, đơn vị đã chủ động xây dựng đội sửa chữa điện nóng và đến năm 2025 đã làm chủ hoàn toàn kỹ thuật trên cả lưới 22 kV và 35 kV.

Kỹ thuật này cho phép sửa chữa, bảo trì và xử lý sự cố ngay cả khi đường dây đang mang tải, giúp giảm thiểu thời gian mất điện và hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp cũng như sinh hoạt của người dân trong tỉnh.

Bên cạnh đó, hệ thống thu thập dữ liệu đo xa đã được lắp đặt tại hơn 965.000 công tơ, đạt tỷ lệ thu thập dữ liệu thành công tới 95 - 99,8%, tạo nền tảng vững chắc cho chuyển đổi số trong ngành điện, giúp tăng năng suất lao động, giảm sai sót khi ghi chữ công tơ. Đồng thời tạo nền tảng hoàn hảo cho các dịch vụ điện trực tuyến và quản lý tiêu thụ điện thông minh.

Thiết bị hiện đại - trợ thủ đắc lực của ngành điện

Song hành với số hóa, Công ty Điện lực Phú Thọ còn đẩy mạnh đầu tư vào thiết bị công nghệ cao để nâng tầm năng lực quản lý kỹ thuật. Các công cụ như máy đo PD Online UltraTEV Plus², camera ảnh nhiệt hay máy kiểm tra phóng điện cục bộ đã giúp đội ngũ kỹ sư phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường mà mắt thường khó quan sát. Những điểm phát nhiệt tiềm ẩn, nguy cơ phóng điện hay suy giảm cách điện được phát hiện chính xác và xử lý kịp thời, giảm nguy cơ sự cố lan rộng.

Thiết bị dò tìm sự cố cáp ngầm và ampe kìm đo dòng điện nhỏ tiếp tục là những phương tiện hữu hiệu trong công tác kiểm tra, đánh giá tình trạng thiết bị mà không cần ngừng cấp điện. Đây là yếu tố quan trọng bởi việc cắt điện để thử nghiệm không chỉ làm gián đoạn sinh hoạt mà còn có thể ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp sản xuất trong tỉnh.

Công ty Điện lực Phú Thọ ứng dụng UAV trong công tác kiểm tra lưới điện.

Địa hình trung du, đồi núi và sông suối khiến nhiều vị trí lưới điện khó tiếp cận bằng phương pháp truyền thống. Vì vậy, Công ty Điện lực Phú Thọ đã đưa vào sử dụng thiết bị bay không người lái UAV.

Những chiếc drone có thể dễ dàng tiếp cận các tuyến đường dây băng qua đồi cao, qua suối hoặc khu vực rừng rậm. Sau mỗi chuyến bay, dữ liệu hình ảnh và GPS được lưu trữ để phục vụ phân tích dài hạn, đánh giá độ ổn định của hành lang tuyến cũng như lập kế hoạch cải tạo, bảo trì theo hướng chủ động.

Ở góc độ vận hành thực tế, những thiết bị công nghệ cao này đóng vai trò như một lớp “giáp bảo vệ thông minh” cho hệ thống điện Phú Thọ. Kỹ sư chỉ cần phân tích dữ liệu thu về thay vì tiếp cận trực tiếp từng vị trí, từ đó giảm rủi ro tai nạn nghề nghiệp và tăng hiệu quả công việc.

Đổi mới sáng tạo - nền tảng bền vững cho tương lai số

Bên cạnh các ứng dụng đã triển khai, Công ty Điện lực Phú Thọ còn nổi bật với tinh thần đổi mới sáng tạo của đội ngũ kỹ sư trẻ.

Nhiều sáng kiến đã và đang được áp dụng hiệu quả như hệ thống giám sát vận hành bộ tụ bù hạ thế giúp tối ưu điều khiển và cải thiện hệ số công suất; giải pháp cảnh báo tình trạng vận hành máy biến áp phân phối dựa trên dữ liệu tự động giúp ngăn chặn sớm nguy cơ quá tải; hay việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để xây dựng sơ đồ lưới điện số hóa trên nền bản đồ vệ tinh, cho phép theo dõi trực quan và cập nhật nhanh chóng; nghiên cứu công cụ kiểm soát, giám sát công suất phản kháng trong toàn hệ thống...

Những sáng kiến này không chỉ góp phần nâng cao năng lực quản lý kỹ thuật mà còn thể hiện tinh thần đổi mới sáng tạo của tập thể Công ty Điện lực Phú Thọ - những người tiên phong trong công cuộc chuyển đổi số ngành điện.

Trong chiến lược phát triển dài hạn, Công ty Điện lực Phú Thọ đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn và mô hình dự đoán sự cố. Những công nghệ này hứa hẹn tạo ra “hệ sinh thái vận hành thông minh” mà ở đó mọi thiết bị, dữ liệu và quy trình sẽ được kết nối đồng bộ, hỗ trợ ra quyết định chính xác và kịp thời.

Với định hướng đầu tư bài bản, tư duy đổi mới và tốc độ triển khai mạnh mẽ, Điện lực Phú Thọ đang khẳng định vị thế một trong những đơn vị tiên phong của EVN NPC trong chuyển đổi số. Mỗi bước đi công nghệ không chỉ đem lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, củng cố độ tin cậy cung cấp điện và đồng hành cùng sự phát triển của quê hương đất Tổ.