Nhưng thực tế lâm sàng tại các bệnh viện cho thấy, chính sự quen thuộc ấy đang khiến không ít trường hợp cúm A tiến triển nặng, để lại những bài học đau xót cho gia đình và xã hội.

Câu chuyện của bé trai 6 tuổi ở Hà Nội là một trường hợp như vậy. Ba ngày trước khi nhập viện, bé chỉ sổ mũi, mệt mỏi nhẹ. Người mẹ cho con nghỉ học, tự mua thuốc hạ sốt vì nghĩ đó là cảm thông thường.

Chỉ đến khi bé sốt cao tới 39,5 độ C, thở nhanh, môi tím tái, gia đình mới hoảng hốt đưa con đi cấp cứu. Kết quả xét nghiệm xác định bé mắc cúm A kèm viêm phổi nhẹ, cần theo dõi hô hấp chặt chẽ do nguy cơ biến chứng viêm phổi và viêm cơ tim.

May mắn, sau gần một tuần điều trị, sức khỏe của bé ổn định và được xuất viện. Nhưng trước khi rời bệnh viện, điều người mẹ quan tâm nhất không phải là đơn thuốc, mà là lịch tiêm vắc-xin cúm cho cả gia đình. “Giá như mũi tiêm ấy không bị quên,” chị nói.

Theo các bác sỹ nhi khoa, thời điểm giao mùa là giai đoạn thuận lợi để các bệnh lý hô hấp ở trẻ bùng phát, trong đó cúm A là bệnh thường gặp.

Các triệu chứng của cúm A ở trẻ nhỏ rất dễ nhầm lẫn với cảm sốt thông thường hoặc các bệnh hô hấp khác. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng, gây viêm phổi, viêm phế quản, viêm cơ tim, viêm não, suy hô hấp và thậm chí tử vong.

Chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng trẻ dưới 2 tuổi hoặc trẻ có bệnh lý nền về hô hấp, tim mạch, suy giảm miễn dịch là nhóm nguy cơ cao. Việc tự ý dùng thuốc khi chưa có chẩn đoán rõ ràng không những không giúp bệnh thuyên giảm mà còn có thể khiến tình trạng nghiêm trọng hơn, làm chậm thời điểm điều trị hiệu quả.

Thực tế, cúm A là bệnh do virus gây ra, không đáp ứng với kháng sinh. Tuy nhiên, thói quen tự điều trị tại nhà, dùng thuốc theo kinh nghiệm vẫn khá phổ biến trong cộng đồng. Điều này phản ánh một khoảng trống lớn trong nhận thức về bệnh cúm – căn bệnh tưởng nhẹ nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Ở góc độ phòng bệnh, TS.Đào Hữu Thân, Trưởng Khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm (CDC Hà Nội) cho biết, vắc-xin cúm mùa hiện nay đã được chứng minh an toàn và có hiệu quả cao.

“Tiêm vắc-xin cúm giúp giảm rõ rệt nguy cơ mắc bệnh, giảm nguy cơ nhập viện và hạn chế các biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh lý mạn tính,” ông Thân cho hay. Ngành Y tế Hà Nội cũng khuyến cáo phụ huynh nên sớm đưa trẻ từ 6 tháng đến dưới 5 tuổi đi tiêm phòng cúm.

Theo bác sĩ Lê Thị Kim Hoa, đại diện Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, dù cúm mùa thường được xem là bệnh lành tính, nhưng thực tế bệnh vẫn có thể tiến triển nặng với các biểu hiện như sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim và thậm chí tử vong.

Cũng theo bác sỹ Hoa, virus cúm mùa gồm nhiều chủng khác nhau như cúm A(H1N1), cúm A(H3N2) và hai chủng cúm B, với khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục qua từng năm. Chính vì vậy, việc tiêm nhắc lại vắc-xin cúm hằng năm là cần thiết để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Giải thích thêm về lý do phải tiêm vắc-xin cúm mỗi năm, chuyên gia của Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) duy trì hệ thống giám sát virus cúm toàn cầu, trong đó có Việt Nam, nhằm xác định các chủng virus lưu hành theo từng khu vực địa lý. Dựa trên dữ liệu này, WHO dự báo các chủng virus xuất hiện trong mùa Đông - Xuân ở Bắc bán cầu và hướng dẫn sản xuất vắc-xin phù hợp với từng mùa.

Việt Nam thuộc Bắc bán cầu, vì vậy người dân được khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần, trước khi mùa cúm bắt đầu, để được bảo vệ suốt mùa Đông và Xuân.

Nhìn từ trường hợp bé trai 6 tuổi, có thể thấy ranh giới giữa một cơn sốt nhẹ và một ca nhập viện đôi khi rất mong manh. Cúm A không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng sự chủ quan có thể khiến bệnh trở nên nguy hiểm hơn rất nhiều. Mũi tiêm phòng cúm nhanh chóng đôi khi lại là yếu tố quyết định giúp một gia đình tránh khỏi những ngày thấp thỏm trong bệnh viện.

Ở một khía cạnh khác, câu chuyện cúm A cũng đặt ra câu hỏi về ý thức phòng bệnh chủ động. Vắc-xin cúm đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và đặc biệt là hạn chế các biến chứng nặng.

Thế nhưng, không ít người vẫn bỏ qua mũi tiêm này, hoặc cho rằng chỉ người già, người có bệnh nền mới cần tiêm. Thực tế, virus cúm biến đổi liên tục mỗi năm, khiến miễn dịch cũ không còn đủ sức bảo vệ cơ thể, và đó là lý do vắc-xin cúm cần được tiêm nhắc lại hằng năm cho cả trẻ em lẫn người lớn.

Trong bối cảnh virus cúm liên tục biến đổi và nguy cơ dịch bệnh luôn hiện hữu, tiêm vắc-xin cúm hằng năm không chỉ là biện pháp y tế cá nhân, mà còn là trách nhiệm với cộng đồng. Bởi phòng bệnh, suy cho cùng, vẫn luôn ít đau đớn hơn chữa bệnh.