Theo Thông tư số 83/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định tiêu chuẩn hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan, tiêu chuẩn nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan; tổ chức thi, cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan và quản lý hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan mới được ban hành có khá nhiều điểm mới đáng quan tâm.

Một trong những thay đổi quan trọng là việc chuyển từ cơ chế quản lý theo điều kiện kinh doanh sang quản lý theo tiêu chuẩn. Theo đó, Thông tư 83 thay thế các quy định về điều kiện hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan và điều kiện đối với nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan tại Luật Hải quan, vốn đã dừng thực hiện theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

Trong trường hợp doanh nghiệp không duy trì các tiêu chuẩn đã đăng ký, cơ quan Hải quan có thể dừng quyền hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan trên hệ thống xử lý dữ liệu điện tử.

Theo Điều 3 của Thông tư, đại lý làm thủ tục hải quan phải là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động hợp pháp; có hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ khai hải quan điện tử; có nhân viên đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định; đồng thời không thuộc danh sách bị dừng hoạt động do vi phạm quy định trong quá trình hoạt động đại lý hải quan.

Đối với nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan, Thông tư quy định phải là công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, trình độ từ cao đẳng trở lên, có chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan còn hiệu lực hoặc đã hoàn thành khóa đào tạo bổ sung kiến thức pháp luật hải quan theo quy định. Ngoài ra, nhân viên phải tham gia cập nhật kiến thức định kỳ, được cơ quan Hải quan cấp mã số và không thuộc diện bị cấm hành nghề do vi phạm.

Đáng chú ý, hoạt động kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan không còn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và không phải xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện trước khi hoạt động. Doanh nghiệp tự rà soát, đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định và thông báo với Cục Hải quan trước khi triển khai hoạt động.

Cơ quan Hải quan sẽ thực hiện quản lý theo cơ chế "hậu kiểm". Trong trường hợp doanh nghiệp không duy trì các tiêu chuẩn đã đăng ký, cơ quan Hải quan có thể dừng quyền hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan trên hệ thống xử lý dữ liệu điện tử.

Thông tư 83 cũng đổi mới phương thức tổ chức thi cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan. Thí sinh đăng ký dự thi trực tuyến thông qua Cổng dịch vụ công của Cục Hải quan thay cho hình thức nộp hồ sơ giấy như trước đây, góp phần giảm thời gian và chi phí cho người dự thi.

Bên cạnh đó, hình thức thi được thực hiện bằng bài thi trắc nghiệm trên máy tính. Đây là phương thức đã được ngành Hải quan áp dụng nhiều năm và được đánh giá cao về tính minh bạch, khách quan và hiệu quả.

Một điểm mới khác là Thông tư bãi bỏ các quy định về phúc khảo kết quả thi, miễn thi một số môn và bảo lưu kết quả thi trước đây được quy định tại Thông tư số 12/2015/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung.

Ngoài ra, Thông tư 83 bổ sung quy định về việc hủy chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan đối với các trường hợp vi phạm quy chế thi hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng trong quá trình hành nghề của nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan.

Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao trách nhiệm tự tuân thủ của doanh nghiệp, đồng thời tăng hiệu quả quản lý nhà nước theo hướng minh bạch và hiện đại hơn.