Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình dự án luật.

Chiều 8/4, tiếp tục Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình dự án Luật Thủ đô sửa đổi (Dự thảo).

Ông Tùng cho biết, thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, Dự thảo tập trung phân quyền cho Thành phố quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Lần sửa đổi này, theo ông Tùng, phân cấp tối đa, toàn diện cho chính quyền Thành phố được quy định, quyết định những nội dung thuộc thẩm quyền trong tất cả các lĩnh vực nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thành phố Hà Nội, như: tổ chức, bộ máy; thu, chi ngân sách, đặc biệt là các quy định tạo điều kiện thu hút nguồn lực cho Thủ đô phát triển; thực hiện quy hoạch, chỉnh trang, tái thiết đô thị; quản lý, sử dụng tài nguyên; ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo; phát triển, liên kết vùng Thủ đô; phát triển y tế, văn hóa; bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, trong đó có việc áp dụng biện pháp hành chính cấp bách phù hợp với vị trí, vai trò của Thủ đô. Cùng với đó là các quy định về phạm vi thực hiện nhiệm vụ được phân quyền, phân cấp, giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình.

Theo thống kê, có 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội, trong đó 50 thẩm quyền kế thừa từ Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và Nghị quyết số 258/2025/QH15, 57 thẩm quyền khác quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, 85 thẩm quyền mới chưa có quy định của pháp luật hiện hành, ông Tùng cho biết.

Theo Tờ trình đầy đủ, 57 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên gồm: Dự thảo Luật giao HĐND thực hiện 37 thẩm quyền (9 của Quốc hội; 1 của ủy ban Thường vụ Quốc hội; 24 của Chính phủ; 1 của Thủ tướng Chính phủ; 0 của Bộ, ngành).

Dự thảo Luật giao UBND thực hiện 13 thẩm quyền (1 của Quốc hội; 6 của Chính phủ; 5 của Bộ, ngành; 1 của HĐND), giao Chủ tịch UBND thực hiện 0 thẩm quyền (5 của Bộ, ngành; 2 của UBND).

85 thẩm quyền mới chưa có quy định của pháp luật hiện hành (HĐND thực hiện 48 thẩm quyền; UBND thực hiện 34 thẩm quyền; Chủ tịch UBND thực hiện 3 thẩm quyền).

Chính phủ cũng nêu một số nội dung đã thực hiện phân quyền mạnh mẽ như: Tự chủ trong quản lý tổ chức bộ máy và biên chế, quy định HĐND Thành phố được trao quyền quyết định biên chế các cơ quan trong hệ thống chính trị của Thành phố; cho phép người trực tiếp sử dụng công chức thực hiện việc tuyển dụng, bổ nhiệm và đánh giá.

Dự thảo mở rộng thẩm quyền ban hành VBQPP, quy định Thành phố được ban hành VBQPPL quy định biện pháp đặc thù để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ.

Về phân quyền trong thí điểm chính sách, dự thảo Luật đã phân quyền cho Thành phố chủ động xây dựng và phê duyệt các Đề án thí điểm cơ chế, chính sách chưa có trong luật hoặc khác với luật hiện hành để xử lý các "điểm nghẽn" về thể chế.

Theo dự thảo, Thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng tại thành phố Hà Nội.

Hội đồng nhân dân Thành phố được quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính trên địa bàn Thành phố cao hơn nhưng không quá 2 lần mức tiền phạt chung và thẩm quyền phạt tiền tương ứng do Chính phủ quy định đối với hành vi vi phạm hành chính tương ứng trong các lĩnh vực văn hóa, quảng cáo, đất đai, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, an toàn thực phẩm, giao thông đường bộ, bảo vệ môi trường, an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn Thành phố.

Đáng chú ý, dự thảo quy định về phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới, nhằm tạo động lực tăng trưởng mới, phát triển các mô hình kinh tế mới, nâng cao sức cạnh tranh của Thủ đô. Dự thảo Luật giao HĐND Thành phố quy định cơ chế, chính sách về tổ chức, hoạt động của khu kinh tế, khu thương mại tự do; quy định phạm vi, điều kiện, ngành nghề, lĩnh vực hoạt động, biện pháp quản lý, bảo đảm an ninh trật tự và các vấn đề phát sinh khác đối với các mô hình kinh tế mới.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra.

Trình bày tóm tắt nội dung thẩm tra, chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024 nhằm xây dựng một thể chế đặc biệt, vượt trội và ổn định, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ làm rõ mục tiêu, phạm vi, điều kiện và cơ chế thực hiện các chính sách phát triển đô thị, nhất là các nội dung về quy hoạch không gian, hạ tầng giao thông, logistics, môi trường và xử lý các điểm nghẽn, các chính sách trong lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo hướng vừa bảo đảm tính đặc thù, vượt trội song vẫn bảo đảm yêu cầu về tính khả thi, tính ổn định, lâu dài của chính sách, nhất là đối với các nội dung có tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân.

Ông Hiếu cũng đề nghị làm rõ điều kiện, giới hạn và cơ chế kiểm soát đối với các chính sách tài chính, đầu tư, tài nguyên nhằm bảo đảm tính linh hoạt nhưng không trùng lặp và hạn chế rủi ro; đánh giá kỹ tác động đối với ngân sách để bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương; hoàn thiện chính sách đất đai theo hướng minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích của các bên liên quan và nâng cao yêu cầu về trách nhiệm giải trình.

Sau khi nghe tờ trình, dự thảo được Quốc hội thảo luận tại tổ ngay chiều nay, sau đó sẽ được thảo luận tại hội trường và bấm nút thông qua ở Kỳ họp thứ nhất này.