Áp lực cải cách, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang gia tăng trong khu vực công, đòi hỏi cách tiếp cận mới đối với công tác quản lý và điều hành. Trên thực tiễn đó, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi Luật Thi đua, khen thưởng theo hướng sát với vận hành thực tế, giảm hình thức và tăng vai trò khuyến khích hành động.

 Dự thảo luật làm rõ nguyên tắc thành tích đến đâu, khen thưởng đến đó. Theo hướng tiếp cận mới, tập thể, cá nhân không bắt buộc phải đi theo trình tự khen thưởng từ thấp đến cao như trước. 

Cách làm này nhằm tháo gỡ các rào cản hành chính, cho phép khen thưởng kịp thời những thành tích đột xuất, nhất là trong các lĩnh vực đòi hỏi quyết đoán, sáng tạo và chịu trách nhiệm cao như chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng khoa học, công nghệ.

Công tác thi đua, khen thưởng sẽ chuyển từ hình thức sang thực chất, tạo động lực cho những người dám hành động, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Song song với việc nới lỏng trình tự, dự thảo cũng xác lập nguyên tắc mỗi thành tích chỉ được khen thưởng một lần, bằng một hình thức tương ứng. Quy định này nhằm bảo đảm tính chính xác, tránh trùng lặp và nâng cao giá trị thực chất của các danh hiệu thi đua.

Dự thảo luật bổ sung nguyên tắc ưu tiên khen thưởng các cá nhân, tập thể dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung, có tư duy đổi mới sáng tạo, đi đầu trong chuyển đổi số, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và tạo ra hiệu quả cụ thể. 

Theo Bộ Nội vụ, quy định này thể chế hóa trực tiếp tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó đưa Luật Thi đua, khen thưởng vượt ra khỏi vai trò ghi nhận thuần túy, trở thành công cụ khuyến khích hành động.

Dự thảo luật cũng xử lý một vướng mắc kéo dài liên quan đến tiêu chuẩn chính trị nội bộ trong xét khen thưởng. Theo đó, tiêu chí tổ chức đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh được điều chỉnh thành tổ chức đảng, đoàn thể được công nhận hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên đối với các hình thức khen thưởng tập thể gắn với công trạng lâu dài.

Sự điều chỉnh này nhằm bảo đảm thống nhất với quy định hiện hành về đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, đồng thời tạo điều kiện để các tập thể duy trì hiệu quả hoạt động ổn định trong nhiều năm có thể tích lũy công trạng và đủ điều kiện xét tặng các hình thức khen thưởng cao của Nhà nước, từ Cờ thi đua đến Huân chương.

Dự thảo luật bổ sung quy định về sự tương đương giữa danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng của Đảng và Nhà nước. Theo đó, tập thể có tổ chức đảng được tặng Cờ hoặc Bằng khen của Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương được tính tương đương với Cờ thi đua, Bằng khen của bộ, ban, ngành, địa phương khi xét khen thưởng ở cấp cao hơn, như Huân chương Lao động hoặc Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.

Đối với cá nhân, đảng viên được tặng Bằng khen của Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương cũng được tính tương đương với Bằng khen của bộ, ban, ngành, địa phương khi xem xét khen thưởng cấp Thủ tướng.

Việc xác lập cơ chế tương đương giúp đồng bộ hóa hệ thống thi đua, khen thưởng của Đảng và Nhà nước, giảm thủ tục trung gian trong công nhận thành tích chính trị nội bộ, đồng thời bảo đảm sự liên thông và công bằng trong ghi nhận đóng góp của tập thể, cá nhân.