PGS.TS Nguyễn Hồng Thắng, Trưởng Bộ môn Tài chính công, Trường Đại học Kinh tế TP.HCM phân tích về các chính sách thuế mới. Ảnh: TT

Không còn mặc nhiên ưu đãi vì nằm trong khu công nghiệp

Phát biểu tại hội thảo “Toàn cảnh chính sách Thuế mới từ 1/7/2026: Chiến lược Quản trị rủi ro và Hoạch định dòng tiền doanh nghiệp”, do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Chi nhánh Khu vực TP.HCM (VCCI-HCM) phối hợp Công ty cổ phần VSIP Cần Thơ tổ chức ngày 21/8, ông PGS.TS Nguyễn Hồng Thắng, Trưởng Bộ môn Tài chính công, Trường Đại học Kinh tế TP.HCM cho rằng doanh nghiệp cần nhìn nhận đúng, chủ động nắm bắt bài toán ưu đãi thuế trong bối cảnh chính sách đang chuyển hướng mạnh sang các ngành, lĩnh vực và địa bàn được ưu tiên.

Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Thắng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 quy định ưu đãi thuế hiện được xác định theo hai nhóm chính gồm ưu đãi theo ngành, nghề và ưu đãi theo địa bàn.

Về địa bàn, các nhóm được xác định gồm địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn; khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và khu công nghệ số tập trung. Như vậy, nếu một khu công nghiệp nằm trên địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, doanh nghiệp có thể được hưởng ưu đãi theo địa bàn khó khăn đó, chứ không phải được ưu đãi đơn thuần vì dự án nằm trong khu công nghiệp.

Các mức thuế suất ưu đãi hiện nay gồm 10%, 15% và 17%, với thời gian áp dụng khác nhau tùy lĩnh vực và địa bàn. Trong đó, mức thuế suất 10% có thể áp dụng trong 15 năm đối với các dự án đầu tư mới thuộc một số lĩnh vực trọng điểm như công nghệ cao, công nghệ thông tin, sản xuất sản phẩm phần mềm, nghiên cứu và phát triển công nghệ; chế tạo chip bán dẫn; xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu AI; bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và sản xuất thiết bị y tế.

Mức thuế suất này cũng có thể áp dụng đối với dự án đầu tư tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khu kinh tế, khu công nghệ cao theo quy định.

Ông Leaw Wee Ming, Tổng giám đốc Công ty cổ phần VSIP Cần Thơ, chia sẻ những thay đổi về chính sách thuế đang đặt ra nhiều vấn đề mà cộng đồng doanh nghiệp cần quan tâm trong quá trình đầu tư và hoạt động tại Việt Nam. Ảnh: TT.

Đối với mức 15%, chính sách tập trung vào một số lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, chế biến nông sản, thủy sản tại địa bàn khó khăn và một số ngành nghề đặc thù. Trong khi đó, thuế suất 17% trong 10 năm được áp dụng đối với một số dự án đầu tư mới, trong đó có dự án tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn; Dự án sản xuất, lắp ráp ô tô; Dự án kinh doanh cơ sở kỹ thuật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cơ sở ươm tạo và khu làm việc chung hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.

Bên cạnh đó, chính sách “2 miễn, 4 giảm”, gồm miễn thuế tối đa 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp tối đa 4 năm tiếp theo, tiếp tục được áp dụng đối với các trường hợp thuộc diện quy định.

Theo ông Thắng, với những dự án có quy mô đặc biệt lớn, công nghệ cao hoặc thuộc diện được hỗ trợ đầu tư đặc biệt, thời gian áp dụng thuế suất ưu đãi có thể được xem xét gia hạn theo quy định.

Doanh nghiệp phải chủ động “đi tìm” ưu đãi

“Việt Nam đang bước vào một kỷ nguyên vươn mình. Để thực hiện việc vươn mình về mặt kinh tế, đất nước buộc phải định hướng lại chiến lược phát triển. Chiến lược bây giờ là dựa trên nền tảng tri thức và đổi mới sáng tạo”, PGS.TS Nguyễn Hồng Thắng nói, thêm rằng, các hoạt động truyền thống sẽ dần không còn là trọng tâm của chính sách ưu đãi. Thay vào đó, Nhà nước ưu tiên những lĩnh vực gắn với kinh tế tri thức, kinh tế xanh, kinh tế số, AI, công nghệ bán dẫn và công nghệ sinh học.

Từ góc độ doanh nghiệp, đây vừa là cơ hội vừa là bài toán đầu tư không nhỏ. Để chuyển từ công nghệ truyền thống sang công nghệ cao, đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược hoặc chuyển đổi mô hình sản xuất, doanh nghiệp cần thời gian và nguồn vốn đáng kể.

Ông Thắng cho rằng doanh nghiệp có thể chủ động lựa chọn hướng chuyển đổi, chẳng hạn ứng dụng công nghệ cao, đầu tư mạo hiểm hoặc chuyển từ sản xuất nông nghiệp thông thường sang nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Quá trình này có thể mất 1 - 2 năm và đòi hỏi chi phí đầu tư đáng kể, nhưng là một trong những hướng để doanh nghiệp đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi.

Một lựa chọn khác phụ thuộc vào chính quyền địa phương là đề xuất xác định địa bàn khó khăn. Ông dẫn trường hợp Cần Thơ đang đề xuất Trung ương xác định các xã mới thuộc diện địa bàn khó khăn, hoặc đặc biệt khó khăn, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư tại những địa bàn này được hưởng ưu đãi theo quy định.

Ông Nguyễn Hữu Trường, Phó giám đốc VCCI-HCM khuyến nghị quản trị thuế cần được xem là một bộ phận của quản trị rủi ro và quản trị tài chính, thay vì chỉ là công việc của bộ phận kế toán. Ảnh: TT

Ông Nguyễn Hữu Trường, Phó giám đốc VCCI-HCM cho rằng các thay đổi chính sách thuế đang đặt doanh nghiệp trước yêu cầu phải nâng cấp năng lực quản trị.

“Vấn đề quan trọng nhất đối với doanh nghiệp hiện nay không chỉ dừng lại ở việc biết về chính sách thuế mới, mà còn phải biết rõ những thay đổi của chính sách để từ đó chuyển hóa những thay đổi này thành năng lực quản trị thực tế của doanh nghiệp mình”, ông Trường nói.

Đáng chú ý, tác động của chính sách thuế không chỉ nằm ở số thuế doanh nghiệp phải nộp mà còn có thể lan sang giá thành, giá bán, lợi nhuận, dòng tiền, các hợp đồng với khách hàng, nhà cung cấp và quyết định đầu tư. Vì vậy, quản trị thuế cần được xem là một bộ phận của quản trị rủi ro và quản trị tài chính, thay vì chỉ là công việc của bộ phận kế toán.

“Doanh nghiệp có thể có đơn hàng, có doanh thu, thậm chí có lợi nhuận trên sổ sách, nhưng nếu dòng tiền không được hoạch định tốt thì doanh nghiệp vẫn có thể đối mặt với rất nhiều khó khăn”, ông Trường nhấn mạnh.

Ông Leaw Wee Ming, Tổng giám đốc Công ty cổ phần VSIP Cần Thơ, chia sẻ những thay đổi về chính sách thuế đang đặt ra nhiều vấn đề mà cộng đồng doanh nghiệp, bao gồm doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), cần quan tâm trong quá trình đầu tư và hoạt động tại Việt Nam.

Thông qua việc đồng hành tổ chức hội thảo, VSIP Cần Thơ mong muốn tạo điều kiện để doanh nghiệp cập nhật thông tin, có cái nhìn tổng quan hơn về các quy định và chính sách thuế hiện hành, đồng thời trao đổi với các chuyên gia về những vấn đề thực tế đang gặp phải.

Với vai trò là chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, VSIP Cần Thơ mong muốn phát huy vai trò kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các chuyên gia và đơn vị tư vấn phù hợp, cũng như cung cấp những thông tin cần thiết trong quá trình triển khai dự án.

“VSIP Cần Thơ sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng môi trường đầu tư thuận lợi và đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt quá trình đầu tư, xây dựng và vận hành tại Việt Nam”, ông Leaw Wee Ming nói thêm.