Doanh nghiệp dệt may tăng tốc sản xuất để đáp ứng đơn hàng cuối năm (Ảnh: Lê Toàn)

Giữ nhịp đơn hàng cuối năm

Những tháng cuối năm vốn là thời điểm cao điểm của ngành dệt may, nhưng năm nay, không phải doanh nghiệp nào cũng có lượng đơn hàng dồi dào. Có đơn vị đã kín đơn đến cuối năm, song cũng có đơn vị mới lấp đầy một phần kế hoạch sản xuất, phải tiếp tục tìm kiếm khách hàng trong bối cảnh thị trường còn thận trọng.

Tại Tổng công ty May 10 - CTCP, doanh nghiệp đã ký được đơn hàng cho các nhóm sản phẩm chủ lực đến hết năm. “Chúng tôi đã ký kết đơn hàng cho các nhóm sản phẩm chủ lực đến hết năm và bảo đảm đủ việc làm cho người lao động đến hết tháng 11/2026”, ông Bạch Thăng Long, Phó tổng giám đốc Tổng công ty May 10 - CTCP, chia sẻ.

Tại Công ty TNHH Tổng công ty Dệt May miền Nam (VSC), nguồn hàng đã được lấp đầy đến hết tháng 9, trong khi lượng đơn hàng dự kiến đủ để duy trì hoạt động của nhà máy trong suốt quý IV. Với những đơn hàng cần giao gấp, doanh nghiệp chủ động bố trí tăng ca 2 - 3 ngày mỗi tuần để bảo đảm tiến độ.

Khi đơn hàng ngày càng nhỏ, thời gian giao hàng càng gấp, khả năng tổ chức sản xuất linh hoạt và kiểm soát chi phí trở thành yếu tố giữ khách hàng”.

Tương tự, nguồn hàng của Tổng công ty May Nhà Bè về cơ bản đã đáp ứng kế hoạch sản xuất đến hết năm. Một số nhóm sản phẩm như sơ mi, dệt kim đã kín kế hoạch; riêng dòng hàng ottoman ghi nhận lượng đơn vượt khả năng đáp ứng của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bức tranh thị trường không chỉ có gam màu sáng. Tại Tổng công ty cổ phần Dệt May Hà Nội (Hanosimex), áp lực tìm đơn hàng cho những tháng cuối năm vẫn hiện hữu.

Ông Nguyễn Bá Khánh Tùng, Phó tổng giám đốc Hanosimex, cho biết doanh nghiệp đã đủ đơn hàng đến hết tháng 9. Kế hoạch tháng 10 mới đạt khoảng 70%, còn tháng 11 và 12 chỉ đạt khoảng 30%. Khoảng trống đơn hàng càng về cuối năm càng lớn, trong khi khách hàng vẫn chưa quyết định đặt những đơn hàng quy mô lớn.

Theo ông Tùng, khách hàng tích cực khảo giá nhưng còn thận trọng khi chốt đơn. Vì vậy, triển vọng đơn hàng quý IV vẫn bỏ ngỏ và doanh nghiệp chưa nhận được nhiều tín hiệu rõ ràng cho giai đoạn cuối năm.

Lợi nhuận ngày càng mỏng

Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam đạt gần 32 tỷ USD trong gần 9 tháng năm 2026, tăng 2,9% so với cùng kỳ. Hoạt động xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng, nhưng phía sau con số đó là sức ép ngày càng lớn lên hiệu quả kinh doanh.

Vấn đề với nhiều doanh nghiệp không chỉ là có đơn hàng hay không, mà còn là chất lượng đơn hàng. Đơn giá thấp, quy mô nhỏ, thời gian giao hàng gấp khiến biên lợi nhuận ngày càng mỏng. Trong khi đó, chi phí nguyên phụ liệu, logistics và chi phí tuân thủ gia tăng, tiếp tục bào mòn lợi nhuận.

Bởi vậy, ký được đơn hàng chưa đồng nghĩa doanh nghiệp có thể “thở phào”. Khi giá bán khó tăng, bài toán đặt ra là giảm chi phí ở từng khâu sản xuất, vận chuyển và giao hàng.

Tại May 10, tổng lượng đơn hàng không biến động quá lớn, nhưng quy mô và cơ cấu đơn hàng đã thay đổi đáng kể. Thay vì đặt những lô hàng lớn như trước, khách hàng có xu hướng chia nhỏ đơn hàng, chốt từng lô quy mô nhỏ và vừa. Trong khi đó, sản phẩm có kết cấu phức tạp hơn, yêu cầu kỹ thuật cao hơn và thời gian giao hàng ngắn hơn. Doanh nghiệp vì thế phải tính toán kỹ từng công đoạn sản xuất để bảo đảm hiệu quả.

Theo ông Long, May 10 đang nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, tối ưu hóa từng công đoạn và duy trì lực lượng lao động ổn định. Khi đơn hàng không còn là những lô lớn, đều đặn như trước, khả năng đáp ứng nhanh và linh hoạt trở thành yếu tố quan trọng để giữ khách hàng.

Tổng công ty May Nhà Bè cũng tập trung chuyên môn hóa, linh hoạt phân bổ đơn hàng giữa các nhà máy để tận dụng năng lực sản xuất. Doanh nghiệp xác định giữ mặt bằng giá bán, không giảm giá bằng mọi cách để cạnh tranh trong bối cảnh thị trường còn nhiều sức ép.

Tăng kết nối để giảm chi phí logistics

Với đặc thù sản xuất và xuất khẩu khối lượng lớn, dệt may là ngành chịu tác động đáng kể từ logistics. Phần lớn doanh nghiệp xuất khẩu theo điều kiện FOB và nhập khẩu theo điều kiện CIF. Với hàng xuất khẩu FOB, người mua chịu chi phí vận chuyển chính từ cảng xếp hàng. Tuy nhiên, doanh nghiệp dệt may vẫn phải lo chặng vận chuyển trong nước và chịu tác động khi chuỗi giao nhận
biến động.

Tắc nghẽn cảng biển, thiếu container, biến động cước tàu hay các khoản phụ phí phát sinh đều có thể ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và khả năng thực hiện đơn hàng. Khi khách hàng chia nhỏ đơn hàng và yêu cầu giao nhanh hơn, chậm trễ ở bất kỳ khâu nào cũng có thể làm tăng chi phí.

Một phần chi phí nằm ngay trên chặng đường từ nhà máy đến cảng. Ông Trương Văn Cẩm, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký VITAS, cho biết chi phí logistics trong nước hiện chiếm khoảng 9 - 10% giá trị hàng hóa xuất nhập khẩu của ngành dệt may. Với biên lợi nhuận chỉ khoảng 3 - 5%, khoản chi phí này có tác động đáng kể. Khi khó tăng giá bán để bù đắp, mỗi khoản phát sinh trong quá trình vận chuyển đều thu hẹp lợi nhuận.

Bởi vậy, trong cuộc đua giữ đơn hàng cuối năm, logistics không đơn thuần là việc đưa hàng từ nhà máy ra cảng, mà đã trở thành một phần của bài toán cạnh tranh và giữ khách hàng.

Theo TS. Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), hạ tầng logistics cần được tổ chức theo yêu cầu của từng chuỗi hàng hóa, từ bảo quản, phân loại, đóng gói đến phân phối và hoàn trả. Hiệu quả hạ tầng không chỉ nằm ở quy mô đầu tư, mà còn ở khả năng đưa hàng từ nơi sản xuất đến thị trường đúng thời gian, bảo đảm chất lượng với tổng chi phí hợp lý.

Theo ông Nghiêm, xây thêm kho, mở rộng cảng hay tăng năng lực vận tải không đồng nghĩa chi phí logistics sẽ tự động giảm. Nếu các mắt xích không được kết nối đồng bộ, doanh nghiệp vẫn phải chịu thêm chi phí trung chuyển, thời gian chờ và những khoảng trống trên hành trình từ nhà máy đến cảng.

Với ngành dệt may, ưu tiên trước mắt là cải thiện kết nối trực tiếp với các vùng sản xuất tập trung. Rút ngắn quãng đường, thời gian từ nhà máy đến cảng, tổ chức tốt các tuyến vận tải, giảm số lần trung chuyển và tăng khả năng gom hàng có thể tác động trực tiếp đến chi phí của doanh nghiệp.

Cùng với đường bộ, vận tải đường sắt và đường thủy nội địa cần được khai thác tốt hơn trên những tuyến phù hợp. Hệ thống logistics đa phương thức sẽ giúp doanh nghiệp chủ động lựa chọn phương án vận chuyển theo từng loại hàng, từng tuyến đường và giảm phụ thuộc vào một phương thức vận tải.