Theo ông Phạm Văn Việt, Phó chủ tịch Hiệp hội Dệt may Thời trang TP.HCM (AGTEK), trước làn sóng cách mạng xanh toàn cầu, ngành dệt may Việt Nam đang chịu áp lực ngày càng lớn từ các thị trường xuất khẩu chủ lực như Mỹ, EU và Nhật Bản. Các thị trường này siết chặt tiêu chuẩn phát triển bền vững, bao gồm yêu cầu về ESG, kinh tế tuần hoàn, sản phẩm xanh và phát thải carbon.

Thống kê từ Hiệp hội, hiện nay chỉ khoảng 10% doanh nghiệp dệt may Việt Nam - chủ yếu là doanh nghiệp lớn đã triển khai tốt các tiêu chuẩn chuyển đổi xanh và ESG. Khoảng 20% doanh nghiệp đã ứng dụng chuyển đổi số ở mức độ khác nhau. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa mới chỉ dừng ở mức nhận thức và chuẩn bị.

“Tuy nhiên, những doanh nghiệp đang có đơn hàng sang EU, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc buộc phải chuyển đổi sớm, bởi đến năm 2026, EU sẽ áp dụng cơ chế thuế carbon triệt để, không ai nằm ngoài”, ông Việt chia sẻ và dự báo đến năm 2030, khoảng 50% doanh nghiệp mới có thể thích ứng được.

Doanh nghiệp dệt may thiếu vốn đầu tư trung và dài hạn trong chuyển đổi xanh.

Vướng mắc lớn nhất, theo ông Việt, là thiếu vốn đầu tư trung và dài hạn. Đầu tư xanh cần dòng vốn lớn, trong khi chúng ta vẫn thiếu cơ chế và tiêu chí cụ thể để doanh nghiệp dễ tiếp cận. Ngoài ra, khoảng cách công nghệ cũng là rào cản. 

“So với một số quốc gia, doanh nghiệp Việt Nam vẫn thua về công nghệ, quản trị và tự động hóa. Các doanh nghiệp mới sẽ có lợi thế hơn vì có thể đầu tư ngay công nghệ hiện đại, còn doanh nghiệp cũ phải tái đầu tư rất tốn kém. Do đó, Nghị quyết 68 là cơ hội lớn cho doanh nghiệp, song cần được cụ thể hóa bằng chính sách khả thi và cơ chế thực thi hiệu quả, tạo động lực thật sự cho chuyển đổi xanh”, ông Việt nhận định. 

Với các doanh nghiệp mới bước vào lộ trình xanh, ông Việt khuyến nghị nên ưu tiên những hạng mục khả thi và hiệu quả trước mắt như: Đầu tư điện mặt trời khi có thể hoàn vốn nhanh, tiết kiệm khoảng 30% so với điện lưới; ứng dụng công nghệ 4.0 trong thiết kế, mô phỏng 3D, sản xuất tự động… giúp tăng năng suất 2-3 lần so với phương thức truyền thống.

Tuy nhiên, riêng với ngành nhuộm, đầu tư dây chuyền công nghệ cao cần vốn từ 10 đến 100 triệu USD mới đạt chuẩn quốc tế. Hiện phần lớn doanh nghiệp chỉ có thể nâng cấp từng phần phù hợp khả năng tài chính, do thiếu nguồn lực để đầu tư đồng bộ.

Đặc biệt, theo ông Việt, liên kết trong chuỗi giá trị sẽ là yếu tố quyết định. “Chỉ khi các doanh nghiệp liên kết và cùng chuyển đổi xanh, ngành dệt may Việt Nam mới có thể nâng tầm trên thị trường quốc tế”, ông Việt nói.