Phát biểu tại Toạ đàm “Từ IPO đến giá trị dài hạn” do Báo Tuổi Trẻ tổ chức ngày 21/10, đại diện phía cơ quan quản lý, bà Lê Thị Việt Nga - Phó chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã có những chia sẻ về định hướng phát triển thị trường chứng khoán và các giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động IPO trên thị trường. 

Bà Lê Thị Việt Nga - Phó chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN). Ảnh: Danh Khang

Bà Nga thông tin, trong thời gian qua, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có những bước phát triển và chuyển biến rất tích cực. Giá trị huy động vốn qua thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ qua các năm liên tục gia tăng. Năm 2023 huy động đạt khoảng 413.000 tỷ đồng, tăng lên 550.000 tỷ năm 2024 và 764.000 tỷ đồng năm 2025. Trong 9 tháng đầu năm 2026, con số này đã đạt hơn 564 tỷ đồng. 

“Những số liệu này khẳng định rõ nét vai trò quan trọng của thị trường chứng khoán trong việc cung ứng nguồn lực tài chính cho nền kinh tế”, Phó chủ tịch UBCKNN khẳng định. 

Về hoạt động IPO, giá trị huy động IPO cũng đang có những bước tiến đột phá. Giai đoạn 2021 - 2024, thị trường có 16 doanh nghiệp IPO với tổng giá trị huy động vốn đạt 6.500 tỷ đồng. Và từ cuối năm 2025 đến tháng 10/2026, thị trường có 10 doanh nghiệp thực hiện IPO với tổng giá trị huy động vốn lên đến 60.900 tỷ đồng, gấp hơn 9 lần tổng giá trị huy động được trong 4 năm trước đó. 

Trong số 10 doanh nghiệp IPO vừa qua, 7 doanh nghiệp đã chính thức đưa cổ phiếu lên niêm yết và 3 doanh nghiệp đang hoàn tất thủ tục niêm yết. 

Nguồn: UBCKNN

Nhờ các quy định pháp luật chứng khoán sửa đổi, thời gian từ IPO đến khi niêm yết được rút ngắn đáng kể từ 90 ngày xuống chỉ còn 30 ngày. Việc niêm yết kịp thời sau IPO không chỉ tạo nguồn cung chất lượng cho thị trường mà còn góp phần mở rộng quy mô hàng hóa, nâng cao khả năng huy động vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp.

Phó chủ tịch UBCKNN cho biết, trong thời gian qua, Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển thị trường, từ hoàn thiện thể chế pháp luật, cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ vướng mắc, phát triển cả cung - cầu nhà đầu tư đến tăng cường kỷ cương, kỷ luật thị trường.

Nhằm phát triển thị trường chứng khoán trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng hàng đầu của nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng tăng cho mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số, UBCKNN đặt ra các định hướng trọng tâm. Bao gồm Phát triển thị trường chứng khoán ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững và hội nhập; Mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo;

Đồng thời, thúc đẩy hoạt động chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng gắn với niêm yết mới; Phát triển đa dạng các sản phẩm tài chính, đáp ứng nhu cầu huy động vốn trung/dài hạn và phù hợp với khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư tổ chức; thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư dài hạn từ các quỹ đầu tư, tổ chức trong và ngoài nước.

Hiện cơ quan quản lý cũng đang tiếp tục triển khai 6 nhóm giải pháp để thúc đẩy thị trường. Thứ nhất là hoàn thiện thể chế, pháp luật và cải thiện môi trường kinh doanh. tiếp tục rà soát hệ thống văn bản pháp luật đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch, phù hợp thông lệ quốc tế. Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đang được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI. 

Thứ hai là tháo gỡ vướng mắc theo tiêu chuẩn của các tổ chức xếp hạng và đầu tư toàn cầu. Nhằm tăng độ mở thị trường theo thông lệ tốt nhất, cơ quan quản lý sẽ triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào đầu năm 2027. Đồng thời, rà soát, hoàn thiện quy định về tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài (đặc biệt giảm hạn chế đối với các ngành nghề không thuộc lĩnh vực trọng yếu như an ninh, quốc phòng).

Thứ ba là đa dạng hóa cơ sở hàng hóa trên thị trường thông qua đẩy mạnh chào bán chứng khoán ra công chúng gắn với niêm yết, đưa các doanh nghiệp FDI có tiềm năng tài chính và quản trị tốt lên giao dịch, niêm yết trên thị trường chứng khoán, đồng thời đa dạng hóa các chỉ số chứng khoán, phát triển thêm chỉ số cơ sở cho thị trường chứng khoán phái sinh thông qua tham vấn với các tổ chức quốc tế, tổ chức cung cấp chỉ số và quỹ đầu tư.

Thứ tư là tái cấu trúc cơ cấu nhà đầu tư. Hiện Đề án của Bộ Tài chính về tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đang được triển khai quyết liệt bên cạnh tăng cường công tác đào tạo, phổ biến kiến thức và thông tin tuyên truyền về chứng khoán cho nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Thứ năm là đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa hạ tầng. Hiện đại hóa hạ tầng giao dịch, thanh toán chứng khoán; nghiên cứu triển khai các cơ chế lệnh giao dịch mới phù hợp thực tiễn thị trường; đảm bảo đúng lộ trình vận hành mô hình CCP vào đầu năm 2027 là những nhiệm vụ trọng tâm để đẩy mạnh công nghệ giai đoạn tới. 

Thứ sáu là tăng cường thanh tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm. Phó chủ tịch UBCKNN khẳng định sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch và công bằng của thị trường.

Song song với các nỗ lực cải thiện nền tảng pháp lý và hạ tầng, bà Nga cũng nhấn mạnh vai trò then chốt của chính các doanh nghiệp để thị trường chứng khoán trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả. 

Trong giai đoạn mới, doanh nghiệp cần tập trung vào các yếu tố như Chuẩn hóa quản trị doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế, Nâng cao tính minh bạch và chất lượng công bố thông tin, Củng cố năng lực tài chính và chiến lược phát triển dài hạn và Chủ động tham gia thị trường vốn. 

Bà Nga gợi ý các doanh nghiệp cần chuyển đổi tư duy từ tiếp cận vốn thụ động sang chủ động huy động vốn, xem thị trường chứng khoán là một phần quan trọng trong chiến lược dài hạn. Việc huy động vốn trên thị trường giúp doanh nghiệp được nâng cấp toàn diện về quản trị, uy tín, năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Với quyết tâm của cơ quan quản lý, sự chủ động của doanh nghiệp và sự tham gia trách nhiệm của các chủ thể thị trường, Phó chủ tịch UBCKNN tin tưởng rằng, hoạt động huy động vốn nói chung và IPO nói riêng sẽ ngày càng phát huy vai trò khơi thông nguồn lực xã hội, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển kinh tế nhanh và bền vững.