Năm 2025 là năm bản lề với thách thức lớn nhưng cũng mở ra yêu cầu đổi mới mạnh. Thế giới chứng kiến thương mại phân mảnh và căng thẳng địa chính trị lan rộng. Trong nước, thiên tai cực đoan từ quý III gây thiệt hại nặng, ảnh hưởng hàng triệu người dân.

Giữa bối cảnh đó, nền kinh tế vẫn kiên cường, cả hệ thống chính trị vào cuộc quyết liệt để giữ ổn định vĩ mô và duy trì tăng trưởng. Bộ Tài chính thể hiện bản lĩnh điều hành, chủ động tham mưu chính sách, điều phối nguồn lực và phản ứng nhanh với nhiệm vụ đột xuất theo chỉ đạo, đáp ứng kỳ vọng từ thực tiễn và nguyện vọng người dân.

Hội nghị có sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc và Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng. Ảnh: Đức Thanh.

Thúc đẩy tăng trưởng ấn tượng

Ngày 1/3/2025 là dấu mốc lớn của ngành Tài chính khi hợp nhất Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp và một phần chức năng của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia thành Bộ Tài chính mới.

Sau 2 lần sắp xếp, Bộ giảm 3.600 đầu mối, tương đương 37%, giúp tinh gọn mạnh mẽ. Bộ cũng cắt 5 phòng thuộc các vụ, đồng thời xây phương án giảm 11 đơn vị sự nghiệp, từ 35 xuống 24 đơn vị (giảm 31%).

Đây là bước chuyển lớn, định hình một Bộ Tài chính đa lĩnh vực, tinh gọn và chuyên nghiệp trong điều phối kinh tế quốc dân.

Cuộc hợp nhất của Bộ Tài chính diễn ra trong bối cảnh cả nước đồng thời tiến hành những quyết sách chiến lược, những cải cách, sắp xếp lớn chưa từng có của đất nước. 

Năm 2025, Bộ Tài chính giữ vai trò then chốt trong xây dựng thể chế, dẫn dắt cải cách và điều phối nguồn lực. Bộ tham mưu ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW, lần đầu xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân, cùng loạt quyết sách về kinh tế nhà nước và đầu tư nước ngoài.

Bộ trình cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành theo thẩm quyền 263 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm: 25 Luật, Nghị quyết của Quốc hội; 1 Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; 81 Nghị định, 5 Nghị quyết của Chính phủ, 7 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ; 144 Thông tư trong lĩnh vực quản lý tài chính - ngân sách nhà nước, trong đó có chính sách sửa đổi thuế TNCN, thuế GTGT và Luật Đầu tư, tạo tác động trực tiếp tới hàng chục triệu người dân, doanh nghiệp, gỡ vướng môi trường kinh doanh và hỗ trợ phục hồi nông nghiệp sau thiên tai.

Bộ Tài chính đã sửa đổi, bổ sung và tham mưu trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, ban hành 42 quy định phân cấp, phân quyền; 140 chính sách đặc thù, thí điểm; tháo gỡ vướng mắc pháp lý để phân cấp thực hiện nhiều dự án quy mô lớn. Qua đó, đã góp phần phát huy tiềm năng, thế mạnh của địa phương, chính quyền địa phương 2 cấp.

Song song, Bộ đẩy mạnh số hóa quản lý thu - chi, triển khai PPP, cơ chế PPP trong khoa học công nghệ và PPP trong đổi mới sáng tạo, chuẩn bị thể chế - ngân sách - hạ tầng số cho mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt, không gián đoạn dòng chảy ngân sách. Hội nghị trực tuyến, tập huấn và các đoàn công tác xuống địa phương được triển khai quy mô lớn, bảo đảm điều hành ngân sách liên tục, hỗ trợ tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Đồ họa: Phương Anh.

Với khối lượng công việc rất lớn, Bộ Tài chính đã ban hành chương trình và kế hoạch hành động theo nguyên tắc “6 rõ”, bảo đảm triển khai kịp thời, hiệu quả các nghị quyết và chỉ đạo từ Trung ương đến Chính phủ.

Nhờ đó, kinh tế Việt Nam đạt kết quả ấn tượng năm 2025: GDP ước tăng 8%, bình quân 5 năm 2021-2025 đạt 6,3%; GDP/người khoảng 5.000 USD, gấp 1,4 lần 2020, vào nhóm thu nhập trung bình cao. Lạm phát giữ dưới 4%, riêng 2025 khoảng 3,3%.

Thu ngân sách vượt dự toán, hoàn thành mục tiêu đề ra. Thị trường tài chính phát triển ổn định, hiện đại; chứng khoán được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Kim ngạch xuất nhập khẩu ước 930 tỷ USD, gấp 1,7 lần 2020; xuất siêu 20 tỷ USD. Đầu tư toàn xã hội trên 4,15 triệu tỷ, chiếm 32,3% GDP, thể hiện vai trò điều phối tài khóa linh hoạt và quyết liệt của Bộ trong năm đầy thử thách.

Thu ngân sách lập kỷ lục mới

Trong bức tranh kinh tế - xã hội năm 2025, thu ngân sách là điểm sáng ấn tượng, phản ánh hiệu quả quản lý của Bộ Tài chính và sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế. Tổng thu cả năm ước gần 2,65 triệu tỷ đồng; vượt 34,74% dự toán; tăng 30,3% so với cùng kỳ năm 2024. 

Từ 2021 đến 2025, ngành Tài chính đã miễn, giảm và gia hạn thuế - phí với tổng quy mô khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, giúp doanh nghiệp và người dân giảm áp lực chi phí, giữ dòng tiền cho sản xuất - tiêu dùng.

Riêng năm 2025, quy mô miễn, giảm và gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất ước khoảng 240.000 tỷ đồng - trong đó gần một nửa là phần miễn, giảm trực tiếp. Các chính sách này không chỉ giúp hạ gánh chi phí đầu vào, ổn định giá cước vận tải và logistics, mà còn góp phần củng cố lợi nhuận vận hành ở nhiều ngành hàng thâm dụng hạ tầng.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Đức Thanh.

Tổng chi ngân sách đến 15/12/2025 đạt 2,424 triệu tỷ đồng, bằng 94,1% dự toán, đáp ứng kịp thời các nhiệm vụ chi cấp bách. Điều hành chi tập trung ưu tiên đầu tư phát triển - được xem là “đòn bẩy kích cầu” quan trọng - giúp tạo việc làm, kéo theo lực cầu nội địa và mở dư địa cho tăng trưởng trung hạn.

Ngân sách nhà nước vì vậy vẫn giữ cân đối tương đối vững, vừa hỗ trợ khu vực tư nhân, vừa bơm lực cho đầu tư công, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và tạo nền móng cho giai đoạn tăng trưởng bền vững.

Nguồn vốn đầu tư công cùng chính sách hỗ trợ đã kích hoạt đầu tư ở cả khu vực công, FDI và tư nhân. Bộ Tài chính tham mưu ban hành Nghị định 254/2025/NĐ-CP và các cơ chế PPP, đẩy mạnh phân cấp và rút ngắn thủ tục.

Trong đó: chi đầu tư phát triển ước đạt 95,5% dự toán Quốc hội quyết định, tỷ lệ giải ngân đến hết tháng 12/2025 đạt khoảng 82,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; chi trả nợ lãi đạt 99% dự toán; chi thường xuyên ước đạt 97,2 % dự toán. Quản lý chi chặt chẽ trong phạm vi dự toán.

Năm 2025 ghi dấu loạt dự án hạ tầng quy mô lớn hoàn thành và khởi công đồng loạt nhất từ trước tới nay: 455 km cao tốc đưa vào khai thác, 6 dự án cao tốc mới khởi công, Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất và nhiều công trình trọng điểm mở nhịp hiện đại hóa kết cấu hạ tầng - một trong ba đột phá chiến lược của Chính phủ.

Thành quả năm 2025 góp phần ổn định kinh tế và tạo nền móng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.