Chiều 9/11, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì Hội nghị làm việc với hai xã Thư Lâm và Phúc Thịnh về tiến độ xây dựng, triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”. 

Tại buổi làm việc, lãnh đạo hai xã báo cáo kết quả triển khai đề án, những khó khăn về quy hoạch, hạ tầng, nguồn lực và cơ chế thực hiện, đồng thời kiến nghị Thành phố sớm hoàn thiện hướng dẫn 54 tiêu chí để bảo đảm tính khả thi của mô hình thí điểm.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại hội nghị.

Hai xã thí điểm tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn phát triển

Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh Nguyễn Văn Bằng cho biết, thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TU của Thành ủy và Quyết định số 3489/QĐ-UBND của UBND Thành phố, địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo, các tổ giúp việc, tổ soạn thảo và xây dựng dự thảo Đề án cùng 9 kế hoạch triển khai tương ứng với 9 nhóm, 54 tiêu chí.

Đến nay, 10 tiêu chí thuộc trách nhiệm của xã đã được làm rõ nội hàm và phương pháp tính điểm. Trong 44 tiêu chí thuộc trách nhiệm hướng dẫn của các sở, ngành Thành phố, có 37 tiêu chí được hướng dẫn cụ thể, còn 7 tiêu chí cần tiếp tục thống nhất phương pháp đánh giá.

Thời gian tới, Phúc Thịnh xác định ưu tiên đầu tư hạ tầng, giải phóng mặt bằng, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội. Địa phương định hướng phát triển thương mại, dịch vụ, logistics gắn với trục Nhật Tân - Nội Bài; đồng thời khai thác giá trị 53 di tích lịch sử - văn hóa và 15 di sản văn hóa phi vật thể để phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa.

Để thực hiện các mục tiêu, xã kiến nghị Thành phố bổ sung nhân lực chuyên môn về quy hoạch, môi trường, đầu tư, đất đai; nghiên cứu cơ chế phân cấp, ủy quyền phù hợp và hỗ trợ nguồn lực cho các công trình trọng điểm. Địa phương cũng đề nghị sớm hoàn thiện hướng dẫn những tiêu chí còn thiếu, thống nhất phương pháp đánh giá, sản phẩm đầu ra và hồ sơ minh chứng.

Đối với xã Thư Lâm, Chủ tịch UBND xã Phạm Trọng La cho biết, địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo, 9 tổ công tác chuyên đề, xây dựng dự thảo Đề án trên cơ sở rà soát 54 tiêu chí, tích hợp 21 nội dung của Nghị quyết số 02-NQ/TW và Nghị quyết số 18-NQ/TW.

Đề án được tổ chức theo ba chương trình hành động gồm “Chính quyền phục vụ”, “Kinh tế phát triển” và “Nhân dân thụ hưởng”, với lộ trình thực hiện đến năm 2030, định hướng đến năm 2035.

Theo kết quả tự đánh giá đến ngày 4/11/2026, Thư Lâm có 12/54 tiêu chí đạt yêu cầu, 8 tiêu chí có điểm nhưng chưa đạt và 34 tiêu chí chưa đủ căn cứ xác định điểm. Tổng điểm đạt 22,8/100 điểm.

Đáng chú ý, 23/54 tiêu chí chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể; một số hướng dẫn chuyên ngành chưa thống nhất về ngưỡng đánh giá, phương pháp chấm điểm và kỳ số liệu.

Theo lộ trình, Thư Lâm phấn đấu đến hết năm 2026 đạt 14/54 tiêu chí, năm 2027 đạt 31 tiêu chí, năm 2030 đạt 48 tiêu chí, tương ứng 84/100 điểm. Giai đoạn 2031-2035, địa phương đặt mục tiêu hoàn thành và duy trì toàn bộ 54 tiêu chí.

Để hiện thực hóa lộ trình này, xã kiến nghị Thành phố giao cơ quan đầu mối thống nhất hướng dẫn, đánh giá các tiêu chí; đẩy nhanh phê duyệt quy hoạch phân khu, bố trí vốn đầu tư hạ tầng trọng điểm và nghiên cứu cơ chế đặc thù về phân cấp nguồn thu, định mức chi thường xuyên, bổ sung ngân sách có mục tiêu.

Đồng thời, địa phương đề xuất tăng cường cán bộ chuyên môn và duy trì tổ chuyên gia hỗ trợ trực tiếp trong quá trình triển khai.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh, việc thực hiện 54 tiêu chí đòi hỏi phải xác định rõ trách nhiệm của từng sở, ngành trong hướng dẫn hai địa phương.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu phát biểu tại Hội nghị.

Theo ông Nguyễn Xuân Lưu, các sở, ngành không thể chờ địa phương hoàn thành kiểm đếm, thống kê rồi mới thẩm định, chấm điểm và công nhận. Thay vào đó, cần chủ động hướng dẫn ngay từ đầu, giúp địa phương hiểu rõ yêu cầu, phương pháp thực hiện và đánh giá từng tiêu chí.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu từ nay đến hết tháng 11/2026, các sở, ngành phải cụ thể hóa 54 chỉ tiêu, tiêu chí thành bộ tài liệu hướng dẫn thống nhất, làm rõ nội dung thuộc trách nhiệm Thành phố và địa phương, xác định ngưỡng đánh giá phù hợp với tính chất từng tiêu chí.

Đối với những tiêu chí cần đạt mức cao, phải xác định rõ mục tiêu phấn đấu; những tiêu chí cần giảm xuống mức thấp, phải quy định cụ thể ngưỡng đánh giá. Quan trọng hơn, cơ quan chuyên môn phải đề xuất giải pháp thực hiện, thay vì chỉ tập trung kiểm tra và chấm điểm.

Phó Chủ tịch Nguyễn Xuân Lưu cũng đề nghị hai xã chủ động xây dựng các nhiệm vụ thúc đẩy kinh tế, phát triển công thương nghiệp, mở rộng sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống nhân dân.

Các địa phương cần bám sát quy hoạch, tham gia ngay từ quá trình xây dựng, hoàn thiện quy hoạch; đồng thời nghiên cứu, vận dụng những cơ chế, chính sách của Luật Thủ đô năm 2026 để đề xuất giải pháp phù hợp, thay vì chỉ tập trung xin cơ chế mới.

Về nguồn lực, các sở, ngành cần chủ động lồng ghép các chương trình, kế hoạch đầu tư của Thành phố vào mục tiêu phát triển của hai xã, hạn chế tình trạng địa phương phải liên tục đề xuất bổ sung kinh phí riêng lẻ.

Mỗi sở, ngành cần phân công một lãnh đạo phụ trách và một phòng chuyên môn làm đầu mối, bảo đảm hướng dẫn thống nhất, xuyên suốt; đồng thời phối hợp xây dựng cơ chế giao ban, thông tin, báo cáo phù hợp, tránh chồng chéo.

Tiêu chí thí điểm phải cao hơn mức bình quân chung

Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của hai xã Thư Lâm và Phúc Thịnh trong xây dựng Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, đây là mô hình mới, được Hà Nội lựa chọn thí điểm và nhận được sự quan tâm của nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị. Qua khảo sát thực tế, hai xã đã triển khai khối lượng công việc lớn, chủ động xây dựng đề án, kế hoạch và các nhiệm vụ theo định hướng của Ban Chỉ đạo Thành phố.

Tuy nhiên, việc xây dựng mô hình không đơn thuần là đầu tư hạ tầng hay bố trí nguồn lực tài chính. Trong 54 tiêu chí có nhiều nội dung liên quan đến văn hóa, y tế, giáo dục, chính trị, tổ chức bộ máy, hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể. Vì vậy, cần sự tham gia đồng bộ của các sở, ngành và chính quyền địa phương.

Chủ tịch Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, các sở, ngành phải chủ động đồng hành, hướng dẫn và đề xuất giải pháp, không thể chỉ giao chỉ tiêu rồi chờ địa phương thống kê, báo cáo để kiểm đếm vào cuối năm.

“Các tiêu chí của mô hình thí điểm phải có yêu cầu cao hơn mức bình quân chung, tạo được sự khác biệt và sức hấp dẫn của mô hình mới. Nếu chỉ đặt ra những mục tiêu tương đương tiêu chuẩn thông thường thì chưa cần thiết phải xây dựng mô hình thí điểm”, Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh.

Lấy ví dụ trong lĩnh vực giáo dục, Chủ tịch Vũ Đại Thắng cho rằng, trường học thuộc mô hình thí điểm cần hướng tới những điều kiện học tập tốt hơn, thay vì chỉ dừng lại ở việc đạt chuẩn quốc gia.

Các sở, ngành và địa phương có thể nghiên cứu chính sách hỗ trợ miễn phí bữa ăn trưa, sách giáo khoa, mở rộng hoạt động giáo dục văn hóa, nghệ thuật và kỹ năng xã hội cho học sinh. Tuy nhiên, những đề xuất này phải được tính toán phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng cân đối nguồn lực.

Trong lĩnh vực văn hóa, tiêu chí gia đình văn hóa cần được cụ thể hóa theo hướng nâng cao chất lượng đời sống, xây dựng quan hệ gia đình gắn bó, yêu thương, đoàn kết, thay vì chỉ đánh giá thông qua tỷ lệ gia đình đạt danh hiệu.

Đối với phát triển kinh tế, cần xác định rõ giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh, tạo thuận lợi trong đăng ký kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và phát triển doanh nghiệp tư nhân.

Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu các sở, ngành rà soát từng tiêu chí thuộc lĩnh vực quản lý, nghiên cứu những tiêu chuẩn cao hơn và cùng địa phương xây dựng phương thức triển khai cụ thể.

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế của hai xã cũng phải gắn với các động lực phát triển rõ ràng, từ khu công nghiệp, sản xuất, thương mại, dịch vụ đến hệ thống chợ và những khu vực có tiềm năng phát triển kinh tế.

Đặc biệt, Chủ tịch Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, cải thiện các mối quan hệ xã hội và tạo dựng môi trường phát triển tốt hơn, chứ không phải quay trở lại mô hình cũ.

Để đạt được mục tiêu, các địa phương cần khai thác, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội, nhất là sự tham gia của doanh nghiệp, nhà đầu tư, thay vì chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước.

Về nhiệm vụ trước mắt, Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu khẩn trương hoàn thành những nội dung được giao trong năm 2026. Theo báo cáo, trong tổng số 18 nhiệm vụ, mới có 6 nhiệm vụ hoàn thành.

Các nhiệm vụ còn lại, đặc biệt là những nội dung liên quan đến quy hoạch, xây dựng mô hình chính quyền minh bạch, có trách nhiệm giải trình, phải được tập trung triển khai, bảo đảm tiến độ.

Chủ tịch UBND Thành phố giao Phó Chủ tịch Nguyễn Xuân Lưu tiếp tục làm đầu mối chỉ đạo, theo dõi, giám sát quá trình thực hiện. Các sở, ngành có trách nhiệm phối hợp với hai xã, khẩn trương cụ thể hóa 54 tiêu chí, hướng dẫn giải pháp và hoàn thiện các đề án.

Đồng thời, những khó khăn về quy hoạch, nguồn lực, tổ chức bộ máy cần được rà soát, báo cáo Thành phố để kịp thời tháo gỡ.

Hà Nội đặt mục tiêu sớm hoàn thiện, thông qua các đề án thí điểm để triển khai thực hiện từ năm 2027, hướng tới xây dựng mô hình phát triển cấp xã có tiêu chí cao hơn, chất lượng phục vụ tốt hơn và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.