Sau sáp nhập, TP.HCM có 4 Khu thương mại tự do

Sở Công thương TP.HCM vừa có báo cáo về tình hình thực hiện các Đề án nghiên cứu Khu thương mại tự do (FTZ) trên địa bàn Thành phố. Theo đó, căn cứ các quy hoạch trước sáp nhập của TP.HCM  Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thì trên địa bàn TP.HCM sau sáp nhập có 4 Khu thương mại tự do. 

Theo đó, đối với Đề án Khu thương mại tư do gắn với cảng biển tại khu vực Cái Mép Hạ (phường Tân Phước và phường Tân Hải- thuộc khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu), được phê duyệt quy hoạch tại Quyết định số 1629/QĐ-TTg ngày 16/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ có quy mô tương đương 3.764,22 ha, được phân thành 3 khu chức năng gồm: Khu chức năng thứ nhất gồm 5 phân khu có tổng diện tích hơn 1.735 ha là đầu mối giao thông vận tải (cảng biển, cảng thủy nội địa, ga đường sắt); Khu chức năng thứ hai là kho bãi logistics và công nghiệp chia làm 2 phân khu với tổng diện tích hơn 1.178 ha; Khu chức năng thứ 3 là khu công nghiệp công nghệ cao, đô thị và dịch vụ có tổng diện tích hơn 850 ha.

Đề án Khu thương mại tự do gắn với cảng biển tại khu vực Cái Mép Hạ thu hút quan tâm của nhiều nhà đầu tư.

Tiến độ đề án này, theo Sở Công thương TP.HCM, ngày 12/6/2025 Bộ Tài chính đã ban hành hành Công văn số 8256/BTC- ĐTNN gửi các Bộ, ngành, địa phương về việc góp ý Đề án. Đến nay, Bộ Công thương cũng đã có Công văn số 5064/BCT ngày 8/7/2025 góp ý đề án.

Đối với Đề án Khu thương mại tự do Cần Giờ, được quy hoạch quy mô khoảng 1.000 - 2.000 ha tại Cần Giờ gắn với Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và vịnh Gành Rái. Hiện Đề án này đang trong giai đoạn nghiên cứu và Sở Công thương đang tham mưu UBND TP.HCM kiện toàn Tổ nghiên cứu.

Còn Đề án Khu Thưong mại tự do tại Bàu Bàng (khoảng 100 ha ở khu vực Bình Dưong) thì được quy hoạch tại Quyết định số 790/QĐ-TTg ngày 3/8/2024 của Thủ tướng Chính phủ, có vị trí nằm trên tuyến đường sắt TP.HCM - Lộc Ninh từ ga đầu mối An Bình đến ga Bàu Bàng (53,63 km) nhằm kết nối từ khu vực ga Bàu Bàng qua các khu vực trung tâm hàng hóa của Bình Dương đến cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và đi Cửa khẩu Mộc Bài (Tây Ninh).

Cũng ở khu vực Bình Dương được quy hoạch thêm Đề án Khu thương mại tự do tại phường An Bình (khoảng 100 ha, có vị trí gắn với ga đường sắt An Bình tại phường An Bình (TP Dĩ An cũ), nằm trên tuyến đường sắt TP.HCM - Lộc Ninh từ ga đầu mối An Bình đến ga Bàu Bàng (53,63 km) nhằm kết nối từ khu vực ga Bàu Bàng qua các khu vực trung tâm hàng hóa của Bình Dương đến cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và đi Cửa khẩu Mộc Bài (Tây Ninh). 

Nhưng hiện tuyến đường sắt quốc tế Bàu Bàng đang trong giai đoạn nghiên cứu nên cả 2 Đề án Khu thương mại tự do trên chưa  thể thực hiện trong giai đoạn hiện nay. Đến thời điểm này, Bộ Xây dựng đang thực hiện tiền khả thi, xác định hướng tuyến của tuyến đường sắt. 

Thu hút nhiều dự án đầu tư lớn trong và ngoài nước

Đánh giá của Sở Công thương, các đề án Khu thương mại tự do có nhiều thuận lợi như được sự quan tâm, hỗ trợ, đôn đốc thực hiện của các cấp chính quyền từ Trung ương đến địa phương.

Mới đây ngày 28/7/2025, Bộ Tài chính ban hành Công văn số 11454/BTC-ĐTNN gửi các Bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc xin ý kiến dự thảo Đề án Khu thương mại tự do chung trên cả nước, trong đó sẽ tập trung nghiên cứu một số vấn đề lớn mang tính định hướng, chủ trương về xây dựng mô hình khu thương mại tự do.

Sau khi tổng hợp ý kiến của các cơ quan, đơn vị liên quan, Bộ Tài chính sẽ báo cáo Bộ Chính trị nhằm tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện công tác nghiên cứu xây dựng Đề án chung tổng thể. 

Phối cảnh dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.

Việc triển khai nghiên cứu các Đề án Khu thương mại tự do được sự quan tâm và hỗ trợ của các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Đến nay, đã có nhiều nhà đầu tư lớn (DP World, VinGroup, Liên doanh Geleximco,...) quan tâm đầu tư đến dự án.

Dù vậy theo Sở Công thương TP.HCM, các quy định pháp luật về Khu thương mại tự do chưa hoàn thiện, chưa có chính sách đặc thù. Công tác xây dựng chính sách riêng đặc thù gặp khó khăn do chưa phù hợp với các quy định hiện hành (chính sách miễn giảm thuế; ưu đãi đầu tư, đất đai;..,) hoặc chưa được quy định.

Mặt khác, quy mô nền kinh tế và địa giới hành chính của TP.HCM hiện nay đã thay đổi do thực hiện chủ trương nhập tỉnh. Do đó, cần thiết phải thực hiện công tác kháo sát, điều tra, đánh giá lại thực trạng phát triển ngành dịch vụ logistics, chuỗi cung ứng liên kết vùng (có xét đến tính phù hợp quy hoạch phát triển hạ tầng giao thông đa phương thức kết nối các khu vực) trên cơ sở phát huy tiềm năng, thế mạnh của 3 khu vực: Bình Dương về công nghiệp; Bà Rịa - Vũng Tàu về kinh tế biển - dịch vụ logistics; TP.HCM về tài chính quốc tế.