Chuyển đổi số không còn là lựa chọn

Sáng 9/4/2026, trong khuôn khổ Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam - VITM Hà Nội 2026, Hiệp hội Du lịch Việt Nam tổ chức Tọa đàm “Du lịch Việt Nam - Thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI để phát triển nhanh và bền vững”. Sự kiện thu hút đông đảo cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp, phản ánh một thực tế rõ ràng rằng ngành du lịch đang đứng trước bước ngoặt mang tính cấu trúc.

Phát biểu khai mạc, ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, đưa ra bức tranh toàn cảnh với những con số đáng chú ý. Năm 2025, du lịch Việt Nam đón khoảng 21,2 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ khoảng 137 triệu lượt khách nội địa, tổng thu đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng. Đây là dấu hiệu phục hồi tích cực sau đại dịch, song cũng đặt ra yêu cầu mới về chất lượng tăng trưởng.

Ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam phát biểu khai mạc Tọa đàm.

Ông nhấn mạnh: “Nếu muốn phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và cạnh tranh tốt hơn, du lịch Việt Nam phải chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang mô hình phát triển dựa nhiều hơn vào công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và quản trị thông minh”.

Theo ông Vũ Thế Bình, chuyển đổi số đã vượt qua giai đoạn khuyến khích để trở thành yêu cầu thực tiễn đối với mọi chủ thể trong hệ sinh thái du lịch, từ cơ quan quản lý, hiệp hội, địa phương đến doanh nghiệp. Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi toàn bộ hành vi du khách, từ cách tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, đặt dịch vụ cho tới trải nghiệm và chia sẻ hành trình.

Đáng chú ý, ông khẳng định: “AI mở ra nhiều khả năng mới, từ phân tích xu hướng thị trường, cá nhân hóa sản phẩm, tối ưu xúc tiến quảng bá, đến quản trị doanh thu, dự báo dòng khách và điều tiết tải lượng tại điểm đến”. Xa hơn, công nghệ còn góp phần bảo vệ tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả quản lý theo hướng bền vững.

Tuy nhiên, người đứng đầu Hiệp hội Du lịch Việt Nam cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn hiện hữu. Dữ liệu còn phân tán, thiếu liên thông, năng lực số giữa các doanh nghiệp chưa đồng đều, nguồn lực đầu tư hạn chế, đặc biệt là sự thiếu hụt nhân lực vừa hiểu du lịch vừa am hiểu công nghệ. Đây chính là những “nút thắt” khiến quá trình chuyển đổi số chưa đạt kỳ vọng.

AI - công nghệ lõi của du lịch tương lai

Mở đầu phần tham luận, TS. Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Du lịch, đặt vấn đề trong bối cảnh rộng hơn của hai làn sóng chuyển đổi toàn cầu gồm toàn cầu hóa và công nghệ hóa. Ông nhấn mạnh rằng chuyển đổi số đang diễn ra nhanh và sâu hơn, buộc ngành du lịch phải thay đổi để thích ứng.

Theo TS. Nguyễn Anh Tuấn, xu hướng quốc tế cho thấy sự chuyển dịch từ số hóa từng dịch vụ riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái du lịch số tích hợp. Tại nhiều quốc gia, dữ liệu đã trở thành nền tảng điều hành và ra quyết định, với các mô hình như nền tảng dữ liệu du lịch quốc gia, hệ thống quản lý điểm đến thông minh hay hệ sinh thái kết nối đa bên.

Ông nhận định: “Dữ liệu đang trở thành tài nguyên mới của ngành du lịch”. Trên nền tảng đó, trí tuệ nhân tạo nổi lên như công nghệ lõi, đóng vai trò xuyên suốt từ marketing, phân tích hành vi du khách, dự báo nhu cầu theo thời gian thực đến cá nhân hóa trải nghiệm.

Ở cấp độ điểm đến, AI cho phép phân tích dòng khách theo thời gian thực nhằm tránh quá tải, đồng thời hỗ trợ điều phối tài nguyên và dịch vụ. Trong quản trị bền vững, công nghệ này còn giúp theo dõi phát thải carbon và quản lý tài nguyên môi trường, qua đó thúc đẩy du lịch xanh.

Một xu hướng đáng chú ý được TS. Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh là sự hội tụ giữa du lịch thông minh và du lịch xanh. Công nghệ không chỉ phục vụ tăng trưởng mà còn giúp kiểm soát tải lượng khách, giảm áp lực lên tài nguyên, tối ưu sử dụng năng lượng và giao thông.

Đánh giá về thực trạng trong nước, ông cho rằng Việt Nam đã có những bước đi ban đầu như hình thành nền tảng du lịch thông minh, bản đồ số, ứng dụng marketing số và OTA. Một số địa phương cũng đã triển khai mô hình du lịch thông minh.

Dù vậy, những hạn chế vẫn khá rõ nét. “Thiếu hệ sinh thái dữ liệu thống nhất, dữ liệu phân tán, ứng dụng AI còn manh mún và chủ yếu dừng ở marketing, chưa đi sâu vào quản trị”, ông nói. Bên cạnh đó là sự thiếu hụt về nhân lực công nghệ và các cơ chế chính sách mang tính đột phá.

Từ đó, TS. Nguyễn Anh Tuấn đưa ra một nhận định mang tính “cảnh báo mềm” nhưng rất rõ ràng: “Chuyển đổi số và AI là điều kiện tiên quyết để bứt phá và cạnh tranh toàn cầu. Vấn đề không còn là có chuyển đổi hay không, mà là nhanh đến đâu, sâu đến mức nào và hiệu quả ra sao”.

Góc nhìn doanh nghiệp: AI - từ công cụ đến cỗ máy tăng trưởng thực chất

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Bùi Thanh Tú, Giám đốc Marketing Công ty Du lịch BestPrice, cho rằng AI chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trong một hệ thống vận hành dựa trên dữ liệu, thay vì sử dụng rời rạc như một công cụ hỗ trợ đơn lẻ.

Theo ông Tú, trước khi ứng dụng AI, bài toán quen thuộc của nhiều doanh nghiệp lữ hành là chi phí marketing cao, hiệu quả chuyển đổi chưa tương xứng và đặc biệt là khó mở rộng quy mô. Dữ liệu nội bộ cho thấy chi phí cho mỗi booking dao động từ 900.000 đến 1,2 triệu đồng, trong khi tỷ lệ chuyển đổi chỉ đạt khoảng 15-20% . Đây là mức chi phí lớn trong bối cảnh biên lợi nhuận ngành ngày càng thu hẹp.

“Vấn đề không nằm ở việc chi bao nhiêu tiền cho quảng cáo, mà là hiểu khách hàng đến đâu”, ông Tú nhấn mạnh.

Ông Bùi Thanh Tú, Giám đốc Marketing Công ty Du lịch BestPrice cho biết, nhờ ứng dụng AI, chi phí quảng cáo giảm, giá trị đơn hàng cao hơn và doanh thu có thể tăng tới 50-70%.

Từ việc phân tích hơn 50.000 dữ liệu hành vi người dùng, BestPrice xây dựng các chân dung khách hàng cụ thể theo thị trường, từ đó tái cấu trúc toàn bộ sản phẩm. Thay vì dàn trải, doanh nghiệp chủ động cắt giảm 30-40% danh mục tour, tập trung vào các dòng sản phẩm có giá trị cao như nghỉ dưỡng cao cấp, trải nghiệm văn hóa và wellness. Kết quả, giá trị đơn hàng trung bình tăng mạnh, đồng thời tỷ lệ chuyển đổi cũng cải thiện đáng kể .

Một thay đổi đáng chú ý khác nằm ở chiến lược giá. Nếu trước đây doanh nghiệp cạnh tranh bằng “giá rẻ”, thì nay chuyển sang “giá đúng”, dựa trên giá trị cảm nhận của khách hàng. Nhờ đó, không chỉ tăng tỷ lệ chốt đơn mà còn cải thiện biên lợi nhuận, thay vì “đua xuống đáy” như trước.

Trong lĩnh vực marketing, AI giúp doanh nghiệp thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận. Hệ thống có thể tự động tạo hàng chục phiên bản quảng cáo mỗi tuần, liên tục thử nghiệm và tối ưu theo từng nhóm khách hàng. Nhờ đó, chi phí tạo khách hàng tiềm năng giảm 25-35%, trong khi hiệu quả tiếp cận được cải thiện rõ rệt .

Ở khâu bán hàng, mô hình “AI co-pilot” được triển khai như một trợ lý thông minh, hỗ trợ phản hồi khách hàng gần như tức thì, đồng thời gợi ý kịch bản chốt sale. Nhân sự kinh doanh nhờ đó có thể tập trung vào các khách hàng giá trị cao, nâng tỷ lệ chốt đơn thêm 15-20% .

Theo ông Bùi Thanh Tú, sau 6-12 tháng triển khai đồng bộ, hiệu quả không chỉ dừng ở từng khâu riêng lẻ mà hình thành một “vòng quay tăng trưởng”. Tỷ lệ chuyển đổi tăng, chi phí giảm, giá trị đơn hàng cao hơn và doanh thu có thể tăng tới 50-70% mà không cần mở rộng tương ứng về lưu lượng khách .

“AI không tạo ra tăng trưởng. Chính cách doanh nghiệp sử dụng AI mới quyết định tăng trưởng”, ông Tú khẳng định.

Từ thực tiễn này, đại diện BestPrice cho rằng điều quan trọng nhất không phải là đầu tư bao nhiêu vào công nghệ, mà là thay đổi tư duy vận hành. AI chỉ là “động cơ”, còn doanh nghiệp mới là “người cầm lái”. Khi dữ liệu đủ tốt, sản phẩm đủ đúng và vận hành đủ nhanh, AI sẽ trở thành đòn bẩy giúp doanh nghiệp du lịch không chỉ bán được nhiều hơn, mà còn bán thông minh hơn, hướng tới tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Bổ sung thêm một lát cắt từ thực tiễn doanh nghiệp, TS. Phạm Hà, Chủ tịch HĐQT kiêm CEO LuxGroup, đưa ra một góc nhìn thẳng thắn từ thực tiễn vận hành. Ông cho rằng câu hỏi của ngành du lịch hiện nay không còn dừng ở việc thu hút thêm khách, mà là làm sao phục vụ tốt hơn, vận hành hiệu quả hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn trên mỗi hành trình.

Ông nhận định: “Du lịch Việt Nam đã đến lúc phải bước vào một giai đoạn chuyển đổi kép: chuyển đổi số để nâng cao năng suất và tăng trưởng xanh để bảo đảm phát triển bền vững”.

Tại Tọa đàm, Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã trao Giấy chứng nhận VITA GREEN cho các doanh nghiệp du lịch đạt tiêu chuẩn.

Dẫn chứng từ thực tế, ông cho biết năm 2025 Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tháng 1/2026 đạt gần 2,5 triệu lượt và hai tháng đầu năm đạt khoảng 4,7 triệu lượt. Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh chưa đồng nghĩa với tăng trưởng thông minh. Điểm nghẽn lớn nhất vẫn là năng suất lao động.

Theo TS. Phạm Hà, nhiều doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào lao động thủ công, quy trình rời rạc, dữ liệu phân mảnh và thiếu năng lực dự báo, dẫn đến chi phí cao và khó mở rộng. Trong bối cảnh đó, AI trở thành “đòn bẩy” quan trọng.

Ông chia sẻ: “AI giúp doanh nghiệp làm nhanh hơn, làm tốt hơn và làm thông minh hơn”. Tại LuxGroup, AI được ứng dụng xuyên suốt từ marketing, bán hàng đến vận hành và trải nghiệm khách hàng. Chatbot hoạt động liên tục, hệ thống dự báo nhu cầu, tối ưu lịch trình và cá nhân hóa hành trình cho từng nhóm khách.

Kết quả được lượng hóa rõ ràng khi một nhân sự được hỗ trợ bởi AI có thể tạo ra năng suất tương đương 3 đến 5 người theo cách làm cũ. Song điều quan trọng hơn nằm ở sự thay đổi tư duy, từ bán tour sang thiết kế trải nghiệm.

Ông nhấn mạnh: “Mỗi hành trình không còn là sản phẩm đại trà, mà trở thành một câu chuyện được thiết kế riêng”. Đây cũng là sự chuyển dịch của du lịch cao cấp, nơi khách hàng tìm kiếm chiều sâu văn hóa và trải nghiệm có ý nghĩa thay vì sự xa hoa bề nổi.

Đáng chú ý, TS. Phạm Hà liên hệ trực tiếp giữa chuyển đổi số và phát triển bền vững. AI giúp tối ưu hành trình, giảm tiêu hao nhiên liệu, hạn chế lãng phí tài nguyên và giảm phát thải. Với LuxGroup, mục tiêu zero plastic và du lịch có trách nhiệm không còn là khẩu hiệu mà là điều kiện bắt buộc.

Ông kết luận bằng một thông điệp rõ ràng: “Du lịch Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Nhưng cơ hội chỉ trở thành hiện thực khi chúng ta thay đổi cách làm”.

Từ các tham luận tại tọa đàm có thể thấy một điểm chung rõ ràng, đó là chuyển đổi số và AI không còn là xu hướng mà đã trở thành nền tảng phát triển của ngành du lịch.

Các chuyên gia thống nhất rằng trong giai đoạn tới, Việt Nam cần hướng tới xây dựng hệ sinh thái du lịch số quốc gia với dữ liệu mở và kết nối đa bên. AI sẽ trở thành công nghệ lõi, được ứng dụng sâu trong dự báo thị trường, cá nhân hóa dịch vụ và quản trị điểm đến.

Đồng thời, du lịch thông minh cần gắn chặt với tăng trưởng xanh, hướng tới giảm phát thải, quản lý tài nguyên hiệu quả và nâng cao chất lượng trải nghiệm.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, quốc gia nào làm chủ được dữ liệu, làm chủ công nghệ và làm chủ trải nghiệm du khách sẽ chiếm ưu thế. Với Việt Nam, cánh cửa cơ hội đã mở, vấn đề còn lại nằm ở tốc độ hành động và quyết tâm thay đổi.

Tại Tọa đàm, Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã trao Giấy chứng nhận VITA GREEN cho các doanh nghiệp du lịch đạt tiêu chuẩn.