BESS bắt đầu hiện diện tại EVNNPC

Ngày 2/8/2026 đánh dấu một bước mới trong vận hành lưới điện miền Bắc khi Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) nghiệm thu, đóng điện thành công hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) tại trạm biến áp 110 kV Song Khê (E7.12), tỉnh Bắc Ninh.

Hệ thống có công suất 5 MW, dung lượng 10 MWh và là công trình đầu tiên hoàn thành trong giai đoạn 1 của Dự án lắp đặt hệ thống pin lưu trữ năng lượng trên lưới điện do EVNNPC quản lý.

BESS Song Khê gồm 2 cụm pin, mỗi cụm công suất 2,5 MW và dung lượng 5 MWh. Với tổng dung lượng 10 MWh, hệ thống có thể phát ở công suất định mức 5 MW trong khoảng 2 giờ.

Trạm biến áp 110 kV Song Khê (E7.12) là trạm biến áp đầu tiên của EVNNPC ứng dụng công nghệ lưu trữ năng lượng (BESS). Ảnh: ĐVCC

Theo thiết kế, hệ thống lưu trữ điện khi nhu cầu sử dụng thấp hoặc nguồn cung dư thừa, sau đó đưa điện trở lại lưới khi nhu cầu tăng cao. Cách vận hành này giúp hỗ trợ cân bằng cung - cầu, giảm áp lực lên lưới điện trong giờ cao điểm, đồng thời tạo thêm khả năng khai thác các nguồn năng lượng tái tạo.

Sau Song Khê, các hệ thống BESS khác cũng bắt đầu được EVNNPC đưa vào vận hành.

Ngày 21/8/2026, hệ thống BESS đầu tiên tại Ninh Bình được đóng điện tại trạm biến áp 110 kV Phúc Sơn (E23.17), cũng với công suất 5 MW và dung lượng lưu trữ 10 MWh.

Hệ thống được bàn giao cho Công ty Điện lực Ninh Bình quản lý, Xí nghiệp Lưới điện cao thế Ninh Bình trực tiếp vận hành. Cùng với triển khai dự án, lực lượng kỹ thuật được bồi huấn về quy trình vận hành, bảo dưỡng và xử lý sự cố để chuẩn bị cho việc khai thác loại hình thiết bị mới.

Tại Ninh Bình, ngoài Phúc Sơn, EVNNPC đang triển khai thêm 8 hệ thống tại các trạm biến áp 110 kV Yên Khánh, X18, Gián Khẩu, Giao Thủy, Trực Ninh, Trình Xuyên, Thạch Tổ và Kim Bảng, dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 9/2026.

Theo kế hoạch EVN giao, EVNNPC đầu tư BESS với tổng quy mô 530 MW/1.060 MWh. Trên cơ sở khảo sát, Tổng công ty đề xuất lắp đặt tại 84 trạm biến áp 110 kV. Riêng giai đoạn đầu, 305 MW/610 MWh đang được triển khai tại 47 trạm biến áp 110 kV thuộc 8 tỉnh, thành phố phía Bắc, không bao gồm Hà Nội.

Việc triển khai đồng thời tại hàng chục trạm biến áp cho thấy BESS đang dần vượt khỏi phạm vi của một giải pháp thử nghiệm để trở thành một cấu phần mới được tính đến trong vận hành lưới điện miền Bắc.

Thêm dư địa điều tiết khi phụ tải tăng nhanh

BESS được đưa vào lưới điện đúng thời điểm áp lực cung ứng điện tại miền Bắc ngày càng lớn.

Năm 2026, công suất cực đại của EVNNPC đã đạt 21.142 MW vào lúc 22 giờ 30 phút ngày 24/6, tăng khoảng 11,4% so với Pmax năm 2025. Năm 2027, Pmax toàn Tổng công ty được dự báo khoảng 23.500-23.800 MW, tương ứng tăng 12-12,5%.

Khi phụ tải tăng hai con số, trong khi các dự án nguồn và lưới điện lớn cần nhiều thời gian để đầu tư, bài toán điều tiết lượng điện sẵn có giữa các thời điểm trong ngày cũng trở nên quan trọng và BESS tạo thêm dư địa ở chính khâu này.

Hệ thống BESS tại Trạm biến áp 110 kV Phúc Sơn trước khi nghiệm thu, đóng điện. Ảnh: ĐVCC.

Đặt BESS tại các trạm biến áp 110 kV còn cho phép nguồn điện lưu trữ hỗ trợ trực tiếp từng khu vực phụ tải. Trong những thời điểm cần thiết, điện từ pin có thể giảm mức mang tải của đường dây và máy biến áp, hạn chế nguy cơ quá tải cục bộ, qua đó hỗ trợ nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.

Vai trò này còn rõ hơn khi nguồn điện phân tán phát triển nhanh. Đến ngày 31/7/2026, EVNNPC có 13.080 khách hàng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất 823,7 MW. Riêng 7 tháng đầu năm có thêm 11.481 khách hàng với tổng công suất 499,9 MW.

Việc đưa BESS vào hàng chục trạm biến áp giúp EVNNPC từng bước tích lũy kinh nghiệm về điều khiển, vận hành, an toàn, bảo dưỡng và đánh giá hiệu quả đầu tư. Ngay tại Song Khê, lãnh đạo EVNNPC cũng yêu cầu theo dõi các thông số kỹ thuật, hiệu quả khai thác, khả năng phối hợp với lưới điện và tổng kết kinh nghiệm cho các dự án tiếp theo.

Khi các dự án đầu tư BESS tại EVNNPC được hoàn tất, lưới điện miền Bắc sẽ có thêm sự trợ giúp nhất định trong việc “để dành điện” cho các thời điểm hệ thống cần hơn.