Áp lực đầu tư khi phụ tải miền Bắc tăng 9-10%/năm

Yêu cầu tăng tốc đầu tư lưới điện được đặt ra trong bối cảnh hệ thống điện miền Bắc đang chịu sức ép ngày càng lớn từ tốc độ tăng trưởng phụ tải. Trong những ngày nắng nóng vừa qua, công suất đỉnh của miền Bắc lên gần 30.000 MW, trong đó công suất cực đại của Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đạt 21.142 MW. Sản lượng điện tiêu thụ trong những ngày cao điểm vượt 630 triệu kWh/ngày, riêng EVNNPC đạt 447 triệu kWh/ngày.

Đáng chú ý, nguy cơ quá tải cục bộ đang xuất hiện tại nhiều khu vực tập trung phụ tải lớn như Bắc Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình, Thanh Hóa, Phú Thọ...

EVNNPT và EVNNPC tổ chức hội nghị công tác phối hợp đầu tư xây dựng các dự án lưới điện. Ảnh: ĐVCC.

Áp lực này được dự báo chưa dừng lại. Trong giai đoạn 2027-2030, nhu cầu điện miền Bắc dự kiến tiếp tục tăng khoảng 9-10%/năm. Điều đó đồng nghĩa với việc năng lực của lưới điện truyền tải và phân phối phải được bổ sung nhanh hơn, đồng thời các dự án phải được đưa vào vận hành đồng bộ để tránh hình thành những "nút thắt" mới trong hệ thống.

Bắc Ninh là một trong những địa bàn cho thấy rõ nhất sức ép này. Đến tháng 6/2026, công suất cực đại của tỉnh đạt 3.230 MW, tăng khoảng 22,5% so với cùng kỳ và tăng 12,6% so với năm 2025.

Đặc biệt, tỷ lệ công suất cực đại so với tổng dung lượng đặt của các máy biến áp 220kV đã đạt 100%, khiến dự phòng cấp điện gần như không còn. Theo cảnh báo của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), nếu các dự án trọng điểm không đáp ứng tiến độ, nguy cơ phải điều tiết phụ tải là rất lớn.

Trước thực tế này, Tông công ty Truyền tải Điện quốc gia (EVNNPT) và EVNNPC đã rà soát danh mục đầu tư và thống nhất hàng loạt mốc tiến độ đối với những dự án có vai trò trực tiếp trong nâng cao năng lực cấp điện.

Tại Bắc Ninh, EVNNPT dự kiến hoàn thành trạm biến áp 500 kV Bắc Ninh trong quý II/2027; trạm biến áp 220 kV Yên Dũng và trạm biến áp 220 kV Bắc Ninh 5 dự kiến hoàn thành ngày 30/4/2027. Đây là những công trình quan trọng nhằm bổ sung năng lực cấp điện cho một trong những khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao nhất miền Bắc.

Tại Hải Phòng, trạm biến áp 220 kV An Lão dự kiến hoàn thành trong quý IV/2026. Tại Thanh Hóa, trạm biến áp 220 kV Sầm Sơn cũng được đặt mục tiêu hoàn thành trong quý IV/2026.

Trạm biến áp 220 kV Hải Hậu và đường dây đấu nối tại Ninh Bình dự kiến hoàn thành trong quý III/2026. Trạm biến áp 220 kV Điện Biên được đặt mục tiêu hoàn thành trong quý IV/2026 để đồng bộ với đường dây 220 kV Sơn La - Điện Biên.

Tại Quảng Ninh, Trạm biến áp 220 kV Nam Hòa dự kiến đóng điện sân phân phối 110 kV trong quý I/2027 và hoàn thành toàn bộ trạm trong quý II/2027, đồng bộ với đường dây 220 kV Yên Hưng - Nam Hòa.

Tiến độ cụ thể cũng được xác định đối với các dự án trạm biến áp 220 kV Đồng Mỏ, Mường La, Ninh Bình 2 hoặc Tam Điệp, Tân Việt...

Không chỉ xây dựng mới, hai Tổng công ty thống nhất đẩy nhanh các dự án nâng công suất tại những trạm biến áp 220 kV đang vận hành. Trong đó, việc lắp máy biến áp thứ 3 tại các trạm biến áp Hưng Đông, Khu kinh tế Nghi Sơn, Bá Thiện, Bắc Ninh 2 và Bắc Ninh 3 được xác định phải thực hiện để bảo đảm cấp điện trong mùa hè năm 2027.

Với những dự án còn phải điều chỉnh quy hoạch, EVNNPT và EVNNPC sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương và cơ quan liên quan nhằm sớm hoàn thiện thủ tục.

Không để lưới truyền tải xong nhưng lưới phân phối chưa sẵn sàng

Một trong những vấn đề được đặc biệt nhấn mạnh tại hội nghị phối hợp đầu tư xây dựng các dự án lưới điện giữa hai Tổng công ty là yêu cầu đồng bộ giữa đầu tư lưới truyền tải với lưới phân phối.

Thực tế, một trạm biến áp 220 kV hay 500 kV dù được hoàn thành đúng tiến độ cũng khó phát huy đầy đủ hiệu quả nếu hệ thống đường dây và trạm biến áp cấp điện phía sau chưa sẵn sàng. Ngược lại, các dự án phân phối hoàn thành nhưng nguồn cấp từ hệ thống truyền tải chưa đáp ứng cũng có thể tạo ra điểm nghẽn.

Vì vậy, trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh, yêu cầu đặt ra không chỉ là từng dự án phải về đích đúng hạn mà cả chuỗi công trình từ truyền tải đến phân phối phải được đưa vào vận hành đồng bộ.

Ông Hoàng Xuân Khôi, Quyền Tổng giám đốc EVNNPT (áo kẻ) phát biểu.

Ông Hoàng Xuân Khôi, Quyền Tổng giám đốc EVNNPT nhấn mạnh yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa lưới điện truyền tải và phân phối, nhất là tại những khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao.

Theo đó, các ban chuyên môn, ban quản lý dự án và đơn vị trực thuộc hai Tổng công ty phải bám sát những mốc tiến độ đã thống nhất, tập trung nguồn lực cho các công trình cấp bách.

Lãnh đạo EVNNPT cũng yêu cầu tăng cường phối hợp ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư, thủ tục, quy hoạch đến thi công và đấu nối, tránh tình trạng một công trình đã hoàn thành nhưng chưa thể khai thác do các hạng mục liên quan chưa đồng bộ.

Đối với những khó khăn vượt thẩm quyền, các đơn vị phải kịp thời báo cáo EVN và cơ quan liên quan để tháo gỡ, không để ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Cùng quan điểm này, ông Nguyễn Đức Thiện, Tổng giám đốc EVNNPC cho rằng phụ tải miền Bắc tiếp tục tăng cao trong khi dự phòng tại nhiều khu vực ngày càng thu hẹp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa truyền tải và phân phối.

Ông Nguyễn Đức Thiện, Tổng giám đốc EVNNPC (ngồi giữa, hàng đầu)

Các đơn vị thuộc EVNNPC được yêu cầu chủ động phối hợp với EVNNPT, bảo đảm các công trình lưới điện 110 kV hoàn thành đồng bộ với các trạm biến áp 220 kV, 500 kV và đường dây truyền tải.

EVNNPC cũng sẽ tiếp tục rà soát những khu vực có nguy cơ quá tải để đề xuất phương án cải tạo, nâng công suất hoặc đầu tư xây dựng mới, đồng thời phối hợp xác định thứ tự ưu tiên đầu tư.

Hai Tổng công ty thống nhất tăng cường trao đổi thông tin về tiến độ dự án, nhu cầu phụ tải và phương thức vận hành; phối hợp với chính quyền địa phương, cơ quan điều độ và các đơn vị liên quan để tháo gỡ khó khăn, đưa các công trình vào vận hành sớm nhất.

Một nội dung đáng chú ý khác là phối hợp đầu tư các tuyến đường dây đi chung cột giữa EVNNPT và EVNNPC. Hai bên đã thống nhất nội dung dự thảo thỏa thuận phối hợp đầu tư đoạn tuyến đi chung cột thuộc Dự án đường dây 220 kV Thái Bình - Thanh Nghị, xuất tuyến 110 kV sau trạm biến áp 220 kV Lý Nhân và đường dây 110 kV Thanh Nghị - Bình Lục - Thạch Tổ hiện hữu.

Hai Tổng công ty sẽ hoàn thiện thủ tục để trình cấp có thẩm quyền xem xét phương án thuê hạ tầng lưới điện truyền tải và triển khai các nội dung liên quan theo quy định.

Trong bối cảnh phụ tải miền Bắc được dự báo tăng khoảng 9-10%/năm trong giai đoạn 2027-2030, việc rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh thi công và đặc biệt là đồng bộ tiến độ giữa lưới truyền tải với lưới phân phối ngày càng trở nên cấp thiết.

Các mốc tiến độ được EVNNPT và EVNNPC thống nhất lần này vì vậy không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu trước mắt mà còn tạo thêm dư địa cho hệ thống điện miền Bắc những năm tới, giảm nguy cơ quá tải và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện cho các trung tâm công nghiệp, đô thị đang tăng trưởng nhanh.